Dưới sự lãnh đạo của họ Khúc đầu thế kỉ X, nhân dân Việt Nam đã tiến hành cuộc vận động giành quyền tự chủ, mở đầu cho quá trình thoát khỏi ách đô hộ phong kiến phương Bắc. Những nét chính gồm:

1. Hoàn cảnh lịch sử
Cuối thế kỉ IX – đầu thế kỉ X, nhà Đường ở Trung Quốc suy yếu nghiêm trọng.
Ở Tĩnh Hải quân, nhân dân nổi dậy đấu tranh chống ách đô hộ.
Họ Khúc là một dòng họ lớn, có uy tín ở Hồng Châu (Hải Dương ngày nay), đứng đầu là Khúc Thừa Dụ.
2. Nội dung cuộc vận động giành quyền tự chủ
Năm 905, Khúc Thừa Dụ lãnh đạo nhân dân chiếm thành Đại La, giành quyền kiểm soát Tĩnh Hải quân.
Ông tự xưng là Tiết độ sứ; nhà Đường buộc phải công nhận.
Sau đó, con trai ông là Khúc Hạo tiếp tục xây dựng nền tự chủ.
3. Những cải cách của Khúc Hạo
Khúc Hạo đã thực hiện nhiều chính sách tiến bộ:

Sắp xếp lại đơn vị hành chính.
Cử người địa phương cai quản đến tận xã.
Lập sổ hộ khẩu, định lại mức thuế.
Bãi bỏ nhiều thứ lao dịch nặng nề.
=> Các chính sách này nhằm:

Xây dựng chính quyền tự chủ của người Việt.
Giảm bớt sự bóc lột đối với nhân dân.
Ổn định đời sống xã hội.
4. Kết quả và ý nghĩa
Chính quyền họ Khúc đã giành được quyền tự chủ trên thực tế cho người Việt.
Chấm dứt cơ bản ách đô hộ trực tiếp của phong kiến phương Bắc kéo dài hơn 1000 năm.
Đặt nền móng cho nền độc lập dân tộc hoàn toàn sau này, đặc biệt là chiến thắng của Ngô Quyền trên sông Bạch Đằng năm 938.
 
 
 

Nội dung và kết quả chính của các cuộc vận động giành quyền tự chủ họ Khúc

Khúc Thừa Dụ dựng nền tự chủ (Năm 905 - 906)

Nội dung:

Năm 905, nhân lúc nhà Đường suy yếu và Tiết độ sứ Độc Cốc Tổn bị bãi chức, Khúc Thừa Dụ – một hào trưởng lớn ở Cúc Bối (Hải Dương) – đã lãnh đạo nhân dân nổi dậy chiếm lấy Tĩnh Hải quân (Đại La/Hà Nội), tự xưng là Tiết độ sứ.

Năm 906, trước sự việc đã rồi, nhà Đường buộc phải công nhận và phong chức Tiết độ sứ cho Khúc Thừa Dụ.

Kết quả: Lần đầu tiên chính quyền cai trị của phương Bắc bị lật đổ ngay tại trung tâm chỉ huy; một chính quyền tự chủ của người Việt được thành lập, đặt nền móng chấm dứt thời kỳ Bắc thuộc.

Khúc Hạo cải cách đất nước (Năm 907 - 917)

Nội dung:

Năm 907, Khúc Thừa Dụ mất, con là Khúc Hạo lên nối nghiệp cha làm Tiết độ sứ.

Thực hiện đường lối chính trị: "Chính sự cốt tự chủ, chuộng rộng rãi bớt hà khắc, nhân dân đều được yên vui".

Tiến hành cải cách hành chính toàn diện:

Chia lại các đơn vị hành chính (lộ, phủ, châu, giáp, xã) để củng cố quyền lực trung ương.

Đặt lại hệ thống thuế khóa công bằng, bãi bỏ các chính sách hà khắc thời Bắc thuộc.

Sổ sách hóa việc quản lý hộ khẩu (lập sổ hộ tịch).

Kết quả: Củng cố vững chắc nền độc lập, tự chủ thực tế; đời sống nhân dân được cải thiện; đất nước bước đầu có bộ máy quản lý thống nhất và vững mạnh.

Khúc Thừa Mỹ và cuộc kháng chiến chống quân Nam Hán (Năm 917 - 930)

Nội dung:

Năm 917, Khúc Hạo mất, con là Khúc Thừa Mỹ lên thay.

Trong chính sách đối ngoại, Khúc Thừa Mỹ chủ trương thần phục nhà Hậu Lương (Trung Quốc) để lấy sắc phong, nhưng lại vô tình làm mất lòng nhà Nam Hán mới nổi ở phương Nam.

Năm 930, vua Nam Hán cất quân sang xâm lược Tĩnh Hải quân. Khúc Thừa Mỹ chống trả quyết liệt nhưng thất bại và bị bắt về Trung Quốc.

Kết quả: Chính quyền họ Khúc bị sụp đổ, nhà Nam Hán thiết lập lại ách đô hộ. Tuy nhiên, ngọn lửa đấu tranh tự chủ mà họ Khúc gieo mầm đã tạo tiền đề trực tiếp cho Dương Đình Nghệ nổi dậy (năm 931) và chiến thắng lịch sử của Ngô Quyền trên sông Bạch Đằng (năm 938).