Thất bại của phong trào Cần Vương (1885 - 1896) để lại những bài học xương máu cho công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam trong bối cảnh hiện nay. Dù tinh thần yêu nước là bất diệt, nhưng sự thiếu hụt về đường lối và sự gắn kết đã dẫn đến kết cục bi thảm.
1. Bài học về sự lãnh đạo và đường lối chính trị
- Phong trào Cần Vương thất bại chủ yếu do hệ tư tưởng phong kiến đã lỗi thời. Việc "giúp vua cứu nước" không còn đủ sức quy tụ toàn dân trước một kẻ thù mạnh, có phương thức sản xuất tiên tiến.
- Hiện nay: Phải kiên định con đường phát triển phù hợp với thời đại. Xây dựng hệ tư tưởng vững chắc, lấy dân làm gốc, kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại để không bị tụt hậu hay bị cô lập.
2. Bài học về khối đại đoàn kết toàn dân tộc
- Cần Vương mang tính chất địa phương, lẻ tẻ, thiếu sự thống nhất và chỉ huy chặt chẽ trên quy mô cả nước. Khi các thủ lĩnh bị bắt hoặc hy sinh, phong trào dễ dàng tan rã.
- Hiện nay: Sức mạnh bảo vệ Tổ quốc nằm ở khối đại đoàn kết toàn dân. Cần xây dựng "thế trận lòng dân" vững chắc, đảm bảo mọi tầng lớp nhân dân đều đồng lòng, nhất quán dưới sự lãnh đạo tập trung.
3. Bài học về phương thức tác chiến và vũ khí
- Các cuộc khởi nghĩa Cần Vương chủ yếu dùng vũ khí thô sơ chống lại súng đạn, đại bác của thực dân Pháp. Sự chênh lệch về trình độ quân sự và công nghệ là quá lớn.
- Hiện nay: Đẩy mạnh hiện đại hóa quân đội, làm chủ công nghệ quốc phòng. Trong kỷ nguyên số, bảo vệ Tổ quốc không chỉ là đất liền, biển đảo mà còn là an ninh mạng và không gian số.
4. Bài học về sự chủ động và hội nhập quốc tế
- Phong trào Cần Vương hoàn toàn đơn độc, thiếu sự hỗ trợ và liên kết quốc tế, khiến thực dân Pháp dễ dàng tập trung lực lượng đàn áp.
+ Hiện nay: Thực hiện chính sách đối ngoại đa phương hóa, đa dạng hóa. "Thêm bạn bớt thù", tận dụng sự ủng hộ của quốc tế để bảo vệ chủ quyền bằng các biện pháp hòa bình, luật pháp quốc tế nhưng luôn trong tư thế sẵn sàng tự lực cánh sinh.
5. Bài học về kinh tế và hậu cần
- Các căn cứ Cần Vương thường ở vùng rừng núi hiểm trở, khó khăn về kinh tế và nguồn lực, dẫn đến việc bị bao vây và suy yếu dần.
- Hiện nay: Kinh tế phải mạnh thì quốc phòng mới vững. Xây dựng tiềm lực quốc gia dựa trên sự phát triển bền vững về kinh tế, đảm bảo nguồn lực hậu cần tại chỗ và khả năng chịu đựng trước các biến động lớn.
- Tổng kết: Bài học lớn nhất từ Cần Vương chính là: Tinh thần yêu nước là điều kiện cần, nhưng đường lối đúng đắn, sự đoàn kết toàn dân và tiềm lực khoa học công nghệ mới là điều kiện đủ để bảo vệ chủ quyền dân tộc một cách bền vững.