Trong truyện ngắn của Phan Thị Vàng Anh, nhân vật người cha hiện lên không phải với vẻ lý tưởng hóa thường thấy, mà bằng những nét vẽ đời thường, gai góc nhưng đầy ám ảnh. Qua ngòi bút sắc sảo và tỉnh táo của tác giả, chân dung người cha hiện ra như một biểu tượng của sự nghiêm khắc, nỗi cô đơn và tình yêu thương giấu kín sau lớp vỏ bọc lạnh lùng.
Trước hết, người cha được khắc họa qua sự đối lập giữa vẻ ngoài đạo mạo, nghiêm nghị với thế giới nội tâm phức tạp. Trong mắt đứa con, cha là người nắm giữ quyền uy tuyệt đối trong gia đình, một người sống có nguyên tắc đến mức khắc nghiệt. Sự cách biệt thế hệ và sự thiếu hụt những lời vỗ về khiến mối quan hệ giữa cha và con luôn tồn tại một khoảng cách vô hình. Phan Thị Vàng Anh rất khéo léo khi không xây dựng nhân vật qua những biến cố lớn lao, mà qua những chi tiết sinh hoạt nhỏ nhặt, những câu thoại ngắn gọn, đủ để thấy một người cha bận rộn với những suy tư riêng, ít khi bộc lộ cảm xúc ra bên ngoài.
Tuy nhiên, chiều sâu của nhân vật nằm ở những khoảnh khắc "vỡ vụn" của lớp vỏ bọc ấy. Đằng sau sự im lặng hay những lời răn đe là một tâm hồn nhạy cảm và đầy lo âu. Người cha trong tác phẩm đại diện cho một thế hệ cũ, mang trên vai gánh nặng của trách nhiệm và những chuẩn mực đạo đức khắt khe. Ông yêu con theo cách của riêng mình – một tình yêu không lời, được thể hiện qua sự kỳ vọng và cả những nỗi thất vọng khi thấy con cái không đi đúng lộ trình mình mong muốn. Chính sự đánh đổi giữa cái tôi cá nhân và vai trò làm cha đã tạo nên nét bi kịch thầm lặng cho nhân vật.
Nghệ thuật xây dựng nhân vật của Phan Thị Vàng Anh rất đặc sắc. Tác giả sử dụng điểm nhìn từ người con với giọng văn dửng dưng nhưng chứa đựng sức gợi lớn. Những chi tiết đặc tả tâm lý nhân vật giúp người đọc nhận ra rằng: người cha cũng là một con người bình thường, có những yếu đuối và sai lầm. Ông không hoàn hảo, và chính sự không hoàn hảo đó khiến nhân vật trở nên chân thực và gần gũi hơn bao giờ hết.
Tóm lại, nhân vật người cha trong "Cha tôi" là một hình tượng đa chiều, phản chiếu chân thực mối quan hệ gia đình trong xã hội hiện đại. Qua đó, Phan Thị Vàng Anh không chỉ gửi gắm cái nhìn thấu cảm về tình phụ tử mà còn gợi mở những suy ngẫm về sự thấu hiểu giữa các thế hệ. Nhân vật này nhắc nhở chúng ta rằng, đôi khi để hiểu được một người thân yêu, ta cần phải nhìn xuyên qua vẻ ngoài nghiêm khắc để chạm đến những nỗi niềm u uẩn bên trong.

Trong dòng chảy của văn học hiện đại, Phan Thị Vàng Anh được biết đến với lối viết sắc sảo, kiệm lời nhưng lại chứa đựng những rung cảm tinh tế về tâm lý con người. Truyện ngắn "Cha tôi" là một tác phẩm như thế. Qua những dòng hồi ức vừa chân thực vừa giàu cảm xúc, tác giả đã khắc họa thành công nhân vật người cha – một hình tượng không hề hoàn hảo theo kiểu khuôn mẫu nhưng lại vô cùng gần gũi, gợi lên nhiều suy ngẫm về tình phụ tử và ranh giới giữa cái tôi cá nhân với trách nhiệm gia đình.
Nhân vật người cha trong tác phẩm trước hết hiện lên qua vẻ ngoài và tính cách có phần lập dị, khác đời. Ông không phải là kiểu người cha mẫu mực, luôn ân cần hay vỗ về con cái bằng những lời hoa mỹ. Ngược lại, đó là một người đàn ông có cái tôi cá nhân rất mạnh, sống có phần ích kỷ và đôi khi xa cách với thế giới xung quanh. Người cha ấy hiện lên với những thói quen tỉ mỉ, sự khắt khe đối với các quy tắc sống và một sự im lặng đôi khi đến đáng sợ. Đối với người con, cha giống như một "ốc đảo" riêng biệt mà con khó lòng bước tới.
Tuy nhiên, giá trị của nhân vật không nằm ở sự khắt khe ấy mà ở những lớp sóng ngầm tình cảm ẩn sâu bên dưới. Đánh giá về nhân vật này, ta thấy ông là người giàu lòng tự trọng và có một thế giới nội tâm mãnh liệt. Sự im lặng của ông không phải là vô tâm, mà là cách ông đối mặt với những thất bại, những nỗi đau hoặc đơn giản là cách ông giữ gìn cái tôi trước những biến động của cuộc đời. Phan Thị Vàng Anh đã rất khéo léo khi để nhân vật con quan sát cha mình ở những khoảnh khắc đời thường nhất: khi cha ăn, khi cha làm việc hay khi cha một mình. Chính từ những quan sát ấy, hình ảnh người cha hiện lên vừa nhỏ bé, vừa tội nghiệp nhưng cũng đầy kiêu hãnh.
Đặc biệt, tình cảm của người cha dành cho con được thể hiện theo một cách rất riêng – cách của một người đàn ông vốn vụng về trong việc biểu đạt cảm xúc. Không có những cái ôm, không có những lời khen ngợi, nhưng sự hiện diện của ông, cách ông duy trì nề nếp gia đình chính là sợi dây vô hình bảo vệ các con. Nhân vật người cha là sự thức tỉnh đối với người con về sự thấu hiểu: hóa ra, cha cũng là một con người với đầy đủ những yếu đuối và khát khao cá nhân, chứ không chỉ đơn thuần là một "vai diễn" người cha trong gia đình.
Về nghệ thuật, Phan Thị Vàng Anh đã sử dụng ngôn ngữ giàu tính tạo hình và những chi tiết đắt giá để khắc họa nhân vật. Sự kết hợp giữa cái nhìn tỉnh táo của người con trưởng thành và sự nhạy cảm của một đứa trẻ giúp nhân vật người cha hiện lên đa chiều, không bị thần thánh hóa mà vô cùng sống động.
Tóm lại, nhân vật người cha trong "Cha tôi" là một hình tượng văn học độc đáo. Qua nhân vật này, tác giả đã gửi gắm thông điệp về sự trắc ẩn: chúng ta cần học cách yêu thương cha mẹ không phải vì họ hoàn hảo, mà vì họ đã sống trọn vẹn với kiếp người đầy gian truân của chính mình. Nhân vật ấy nhắc nhở mỗi chúng ta rằng, đằng sau sự nghiêm khắc hay xa cách của người cha luôn là một trái tim lặng lẽ yêu thương theo cách riêng mà đôi khi phải mất cả đời chúng ta mới hiểu thấu.