1. Tìm hiểu chung
Thể loại: Truyện cổ tích.
Phương thức biểu đạt chính: Tự sự (kể chuyện).
Nhân vật chính: Hai bà cháu nghèo nhưng giàu lòng hiếu thảo và chăm chỉ.
2. Tóm tắt nội dung
Ngày xưa, có hai bà cháu sống trong cảnh nghèo khó, hằng ngày phải đi đào củ mài để ăn. Cậu bé rất thương bà, luôn chăm chỉ làm lụng. Một lần, cậu bé nằm mơ thấy một cụ già râu tóc bạc phơ hiện ra và cho một loại củ quý. Sau đó, trong một lần đi rừng, cậu bé đã tìm thấy một loài cây lạ có củ ăn rất ngon, ngọt và bùi. Cậu mang về trồng khắp vườn. Từ đó, hai bà cháu không còn lo bị đói nữa. Loài cây đó chính là cây khoai lang ngày nay.

3. Phân tích chi tiết
a. Hoàn cảnh của hai bà cháu
Sống trong cảnh nghèo khổ, thiếu thốn.
Thức ăn chủ yếu là củ mài, củ sắn rừng.
Nhận xét: Tuy nghèo nhưng hai bà cháu rất yêu thương nhau, cậu bé là người con hiếu thảo, không quản ngại khó khăn để chăm sóc bà.
b. Sự xuất hiện của cây khoai lang
Nguyên nhân: Xuất phát từ tấm lòng hiếu thảo và ước mơ có đủ thức ăn cho bà của cậu bé.
Chi tiết kỳ ảo: Cụ già hiện lên trong giấc mơ báo điềm lành (đây là mô-típ quen thuộc trong truyện cổ tích, thể hiện sự giúp đỡ của thần linh đối với những người hiền lành, hiếu thảo).
Đặc điểm cây khoai lang: Củ nằm sâu dưới đất, khi luộc chín có mùi thơm, vị ngọt bùi, giúp no lâu.
c. Ý nghĩa của truyện
Giải thích nguồn gốc của cây khoai lang – một loại lương thực gần gũi với đời sống người dân.
Đề cao lòng hiếu thảo: Phước lành sẽ đến với những người con biết thương yêu ông bà, cha mẹ.
Ca ngợi sự cần cù: Cậu bé đã tự tay trồng và chăm sóc cây, cho thấy thành quả chỉ đến khi chúng ta chịu khó lao động.

4. Tổng kết
Nội dung: Truyện kể về sự tích cây khoai lang gắn liền với tấm lòng của một người cháu hiếu thảo.
Nghệ thuật: Cốt truyện đơn giản, có yếu tố kỳ ảo, giàu hình ảnh và cảm xúc.

5. Câu hỏi suy ngẫm
Câu hỏi: Tại sao cậu bé lại không giữ cây quý cho riêng mình mà lại đem chia sẻ hạt giống/mầm cây cho mọi người cùng trồng? Trả lời: Hành động này cho thấy cậu bé có tấm lòng nhân hậu, vị tha. Cậu muốn tất cả những người nghèo khổ như bà cháu mình đều có cái ăn, không còn ai phải chịu cảnh chết đói.