1. Địa điểm hình thành
Các nhà nước sơ khai của Trung Quốc được hình thành tại khu vực trung và hạ lưu sông Hoàng Hà (thuộc bình nguyên Hoa Bắc ngày nay).

Lý do: Đây là vùng đất có đất đai phù sa màu mỡ, tơi xốp, rất thuận lợi cho việc canh tác nông nghiệp (đặc biệt là trồng kê và lúa mì) bằng các công cụ thô sơ thời cổ đại.
Mở rộng: Sau này, cư dân Trung Quốc dần dần mở rộng địa bàn cư trú sang lưu vực sông Trường Giang (sông Dương Tử) ở phía Nam, nơi có khí hậu ấm áp và phù hợp để trồng lúa nước.

2. Thời gian và các triều đại đầu tiên
Theo các ghi chép lịch sử và phát hiện khảo cổ, quá trình hình thành nhà nước diễn ra vào khoảng thế kỷ XXI TCN.

Triều Hạ (khoảng thế kỷ XXI - XVI TCN): Được coi là triều đại đầu tiên trong lịch sử Trung Quốc, do vua Vũ lập nên. Tuy nhiên, thời kỳ này chủ yếu được biết đến qua truyền thuyết và các di chỉ văn hóa như Nhị Lý Đầu.
Triều Thương (khoảng thế kỷ XVI - XI TCN): Đây là triều đại đầu tiên có đầy đủ bằng chứng khảo cổ học rõ ràng (như di chỉ Ân Khư và chữ Giáp cốt). Nhà nước thời Thương đã có tổ chức quân đội và bộ máy cai trị khá hoàn chỉnh.

3. Đặc điểm của nhà nước sơ khai
Nhà nước đầu tiên của Trung Quốc được hình thành trên cơ sở sự tan rã của xã hội nguyên thủy và sự phân hóa giàu nghèo.

Chế độ: Quân chủ chuyên chế (vua đứng đầu, có quyền lực tối cao, thường được gọi là Thiên tử - con trời).
Kinh tế: Nông nghiệp là ngành kinh tế chính, kết hợp với chăn nuôi và thủ công nghiệp (đúc đồng, làm gốm).