Hình tượng Thánh Gióng không chỉ là một câu chuyện cổ tích thần kỳ, mà còn là bản anh hùng ca rực rỡ nhất về tinh thần chống ngoại xâm của dân tộc Việt Nam. Qua hình tượng này, tác giả dân gian muốn gửi gắm những thông điệp sâu sắc sau:

1. Ý chí và sức mạnh quật khởi của dân tộc
Gióng không lớn lên theo cách bình thường. Tiếng nói đầu tiên là tiếng nói đòi đi đánh giặc, và sự lớn nhanh như thổi của Gióng tượng trưng cho tinh thần đoàn kết, sự đồng lòng của cả dân tộc khi Tổ quốc lâm nguy. Khi có giặc, sức mạnh ấy được nhân lên gấp bội, mạnh mẽ và quyết liệt.

2. Quan niệm về người anh hùng từ nhân dân
Gióng sinh ra từ nhân dân (bà mẹ nghèo), lớn lên bằng cơm gạo của dân làng. Điều này khẳng định: Anh hùng không ở đâu xa xôi, họ chính là con em của nhân dân.

Sức mạnh của Gióng là sức mạnh tổng hợp: từ cơm gạo dân làng, từ vũ khí hiện đại (ngựa sắt, kiếm sắt) đến cả những thứ bình dị nhất như bụi tre ngà bên đường.
3. Khát vọng về một nền hòa bình bền vững
Hình ảnh Gióng đánh tan giặc rồi thanh thản bay về trời, không màng danh lợi, không chờ ban thưởng đã khắc họa lý tưởng cao đẹp của người Việt: Đánh giặc là để bảo vệ đất nước, không phải vì vinh quang cá nhân. Sự ra đi của Gióng để lại một tượng đài bất tử trong lòng người dân, thể hiện mong muốn về một cuộc sống bình yên.

4. Sự gắn kết giữa con người và công cụ sản xuất
Sự kết hợp giữa Gióng và ngựa sắt, áo giáp sắt cho thấy bước tiến của lịch sử. Tác giả dân gian muốn khẳng định: Để thắng giặc, bên cạnh lòng yêu nước còn cần có vũ khí sắc bén và kỹ thuật tiên tiến (văn hóa đồ sắt).

Tóm lại: Thánh Gióng là biểu tượng của sức mạnh đoàn kết, tinh thần yêu nước nồng nàn và ý chí quyết chiến quyết thắng của dân tộc Việt Nam trước mọi kẻ thù.

Dưới đây là những vấn đề cốt lõi mà tác giả dân gian muốn gửi gắm:

1. Sức mạnh đoàn kết và sự trỗi dậy của dân tộc
Thánh Gióng không tự nhiên mạnh mẽ ngay từ đầu. Cậu bé nằm im ba năm không nói không cười, nhưng khi Tổ quốc cần (tiếng loa rao của sứ giả), Gióng vụt lớn nhanh như thổi.

Ý nghĩa: Khẳng định tinh thần yêu nước luôn tiềm ẩn trong mỗi người dân. Khi gặp hỏa hoạn quốc gia, tinh thần đó sẽ bùng cháy và tạo nên sức mạnh phi thường.
Chi tiết "ăn cơm dân làng": Gióng lớn lên bằng gạo cơm của bà con làng xóm. Điều này khẳng định sức mạnh của anh hùng bắt nguồn từ sức mạnh toàn dân.
2. Lý tưởng về người anh hùng cứu nước
Hình tượng Gióng là sự kết hợp giữa cái bình dị và cái vĩ đại:

Vũ khí: Không chỉ có ngựa sắt, gươm sắt (vũ khí hiện đại thời bấy giờ) mà khi gươm gãy, Gióng nhổ cả tre làng để đánh giặc.
Ý nghĩa: Người anh hùng có thể tận dụng mọi thứ của quê hương để làm vũ khí. Chiến tranh nhân dân là lấy cái thô sơ thắng cái hiện đại.
3. Quan niệm về người anh hùng vô tư, không màng danh lợi
Sau khi đánh tan quân thù, Gióng không về triều đình nhận thưởng mà hướng mặt về quê mẹ, cúi chào rồi bay thẳng về trời.

Ý nghĩa: Đây là hình ảnh đẹp nhất thể hiện sự vô tư, trong sáng. Người anh hùng chiến đấu vì sự bình yên của đất nước chứ không vì quyền lực hay địa vị. Việc Gióng hóa thân vào cõi bất tử cũng là cách nhân dân "vĩnh cửu hóa" người anh hùng trong lòng mình.
4. Ước mơ về một nền hòa bình và kỹ nghệ sản xuất
Việc Gióng đòi "ngựa sắt, roi sắt, giáp sắt" phản ánh ước mơ của người Việt cổ về một nền sản xuất kim khí phát triển, giúp đất nước đủ sức mạnh để tự vệ trước các thế lực xâm lược lớn mạnh từ phương Bắc.

Tóm tắt ý nghĩa bằng bảng:
Chi tiết nghệ thuật
Vấn đề gửi gắm
Tiếng nói đầu tiên là đòi đi đánh giặc
Ý thức trách nhiệm với Tổ quốc là ưu tiên hàng đầu.
Lớn nhanh như thổi, mặc áo giáp sắt
Sức mạnh lớn mạnh vượt bậc của dân tộc khi có giặc.
Tre ngà, dấu chân ngựa thành ao hồ
Sự gắn kết giữa anh hùng và cảnh sắc quê hương.