Bài văn nghị luận về bài thơ “Ánh trăng” của Nguyễn Duy
Trong cuộc sống, con người thường chỉ biết trân trọng quá khứ khi đã đánh mất những điều thân thương. Bài thơ “Ánh trăng” của Nguyễn Duy là một lời nhắc nhở chân thành và sâu sắc về lòng biết ơn, về cách sống nghĩa tình, thủy chung với quá khứ.

Bài thơ được sáng tác năm 1978, sau khi đất nước thống nhất, khi nhà thơ rời chiến trường trở về sống ở thành phố. Trong hoàn cảnh ấy, “Ánh trăng” ra đời như một lời tự nhắc, tự kiểm điểm của chính tác giả — cũng là của cả một thế hệ từng đi qua chiến tranh. Mở đầu bài thơ, hình ảnh “vầng trăng” gắn bó với tuổi thơ và những năm tháng chiến đấu hiện lên bình dị mà gần gũi:

“Hồi nhỏ sống với đồng
với sông rồi với bể
hồi chiến tranh ở rừng
vầng trăng thành tri kỷ.”
Ánh trăng là biểu tượng của thiên nhiên, của quá khứ nghĩa tình, từng gắn bó, chở che con người trong những năm tháng gian lao. Nhưng khi cuộc sống đổi thay, khi con người có “ánh điện, cửa gương”, người lính năm xưa lại vô tình quên mất người bạn cũ. Nguyễn Duy đã nói hộ tâm trạng của bao người khi cuộc sống đủ đầy khiến ta dễ lãng quên cội nguồn.

Chính trong một tình huống bất ngờ — khi “điện tắt”, “phòng tối om”, “vội bật tung cửa sổ” — ánh trăng lại hiện ra, “tròn vành vạnh”. Vầng trăng ấy không trách móc, không giận hờn, chỉ “đủ cho ta giật mình”. Sự “giật mình” ấy là khoảnh khắc thức tỉnh của lương tâm, là phút con người soi lại chính mình để nhận ra giá trị của nghĩa tình, của quá khứ không thể lãng quên.

Bằng giọng thơ nhẹ nhàng, chân thành mà sâu lắng, cùng hình ảnh giản dị nhưng giàu sức gợi, Nguyễn Duy đã khắc họa một triết lý nhân sinh thấm thía: con người phải biết sống thủy chung, biết trân trọng quá khứ và những gì đã từng gắn bó, chở che mình.

“Ánh trăng” không chỉ là một bài thơ hay mà còn là một lời nhắc nhở chân thành gửi đến mỗi chúng ta trong cuộc sống hôm nay — khi con người dễ bị cuốn vào vật chất, hãy một lần “giật mình” để nhớ về những điều đã nuôi dưỡng tâm hồn mình.