Câu 1: Tìm ý cho đoạn trích "Chị em Thúy Kiều"
1) Đoạn trích trích từ tác phẩm nào của ai? Xác định vị trí của đoạn trích?
Tác phẩm: "Truyện Kiều" (tên gốc là "Đoạn trường tân thanh") của đại thi hào Nguyễn Du.
Vị trí: Đoạn trích nằm ở phần mở đầu của phần một: "Gặp gỡ và đính ước". Nó xuất hiện sau bốn câu thơ giới thiệu gia cảnh của Thúy Kiều (gia đình họ Vương có ba người con, hai gái Kiều, Vân và một trai Quan).
2) Đoạn trích tập trung viết về điều gì? Của ai? Có thể chia làm mấy phần? Nêu nội dung từng phần?
Nội dung tập trung: Đoạn trích tập trung miêu tả vẻ đẹp tài sắc của hai chị em Thúy Vân và Thúy Kiều.
Có thể chia làm 3 phần:Phần 1 (4 câu đầu): Giới thiệu chung về vẻ đẹp, cốt cách của hai chị em Thúy Vân, Thúy Kiều.
Phần 2 (4 câu tiếp): Đặc tả vẻ đẹp của Thúy Vân (vẻ đẹp đoan trang, phúc hậu).
Phần 3 (12 câu cuối): Đặc tả vẻ đẹp tài sắc của Thúy Kiều (vẻ đẹp sắc sảo, mặn mà và tài năng vượt trội).
3) Mỗi Nhân vật được khắc họa qua phương diện nào?
Thúy Vân: Khắc họa qua vẻ đẹp ngoại hình (khuôn trăng, nét ngài, hoa cười ngọc thốt, mây thua nước tóc, tuyết nhường màu da). Vẻ đẹp này gợi lên sự đầy đặn, đoan trang, quý phái, dự báo một số phận bình yên, hạnh hậu.
Thúy Kiều: Khắc họa qua cả ngoại hình lẫn tài năng.Ngoại hình: "sắc sảo, mặn mà" (làn thu thủy, nét xuân sơn), vẻ đẹp "nghiêng nước nghiêng thành".
Tài năng: "thông minh vốn sẵn tính trời", giỏi cầm (đàn), kỳ (cờ), thi (thơ), họa (vẽ), đặc biệt là tài đánh đàn "Khúc nhà tay lựa nên chương / Một thiên bạc mệnh lại càng não nhân".
4) Chỉ ra NT khắc họa nhân vật đặc sắc của đại thi hào Nguyễn Du trong đoạn trích?
Nghệ thuật ước lệ, tượng trưng: Sử dụng các hình ảnh quen thuộc trong văn học cổ điển (mây, tuyết, hoa, liễu, thu thủy, xuân sơn...) để gợi tả vẻ đẹp con người.
Nghệ thuật miêu tả điểm xuyết: Chỉ dùng vài nét tiêu biểu để gợi hình, gợi cảm.
Nghệ thuật đòn bẩy (tả Vân để làm nổi bật Kiều): Dùng vẻ đẹp hoàn hảo của Thúy Vân làm nền để tôn lên vẻ đẹp và tài năng vượt trội của Thúy Kiều.
Nghệ thuật nhân hóa, ẩn dụ: (Ví dụ: "Mây thua", "tuyết nhường", "hoa ghen", "liễu hờn").
Sử dụng ngôn ngữ tinh tế: Từ ngữ Hán Việt trang trọng, kết hợp với từ ngữ thuần Việt mộc mạc.
5) Đoạn trích cho ta thấy gì về tài năng, tấm lòng của tác giả? Có thể rút ra thông điệp gì từ đoạn trích?
Tài năng của tác giả: Thấy rõ tài năng bậc thầy của Nguyễn Du trong nghệ thuật miêu tả nhân vật, sử dụng ngôn từ điêu luyện, tinh tế, giàu sức gợi.
Tấm lòng của tác giả: Thấy được sự trân trọng, ngợi ca của Nguyễn Du đối với vẻ đẹp và tài năng của người phụ nữ. Ông gửi gắm sự yêu thương, đồng cảm sâu sắc với số phận bất hạnh (qua chi tiết "Một thiên bạc mệnh lại càng não nhân").
Thông điệp: Thông điệp về vẻ đẹp của con người, nhưng cũng là lời cảnh báo về số phận tài hoa bạc mệnh ("Chữ tài liền với chữ tai một vần"). Vẻ đẹp hoàn mĩ có khi lại là nguyên nhân dẫn đến bi kịch.
6) Tác động của đoạn trích đến độc giả và bản thân em?
Tác động: Gợi sự đồng cảm, xót xa trước số phận người phụ nữ tài sắc trong xã hội phong kiến. Gợi sự ngưỡng mộ vẻ đẹp lý tưởng và tài năng của Thúy Kiều. Bài học về cách nhìn người, nhìn đời không chỉ qua vẻ bề ngoài.
Đối với bản thân em: Giúp em hiểu hơn về giá trị nhân văn của tác phẩm, trân trọng tài năng của Nguyễn Du, và biết cảm thông hơn với những thân phận bất hạnh trong xã hội.
7) Xác định luận đề và hệ thống luận điểm cho đề văn.
Luận đề: Phân tích vẻ đẹp tài sắc và dự cảm số phận của chị em Thúy Kiều qua đoạn trích "Chị em Thúy Kiều".
Hệ thống luận điểm:Luận điểm 1: Giới thiệu chung về vẻ đẹp cốt cách của hai chị em.
Luận điểm 2: Phân tích vẻ đẹp đoan trang, phúc hậu của Thúy Vân (nghệ thuật đòn bẩy).
Luận điểm 3: Phân tích vẻ đẹp sắc sảo và tài năng vượt trội của Thúy Kiều.
Luận điểm 4: Phân tích nghệ thuật miêu tả nhân vật đặc sắc của Nguyễn Du và dự cảm về số phận tài hoa bạc mệnh.
 

 
Câu 2: Tập viết phần mở bài cho đề văn sau
Đề văn: Phân tích đoạn trích "Chị em Thúy Kiều"
(Mở bài trực tiếp)
Nguyễn Du là đại thi hào dân tộc Việt Nam, với đỉnh cao sự nghiệp văn chương là tác phẩm "Truyện Kiều". Tác phẩm không chỉ là một áng văn chương tuyệt mỹ mà còn là một bức tranh hiện thực sâu sắc về xã hội phong kiến và thân phận con người. Ngay ở phần mở đầu của tác phẩm, khi giới thiệu gia đình họ Vương, Nguyễn Du đã dành một đoạn thơ tuyệt bút để miêu tả vẻ đẹp tài sắc của hai chị em Thúy Kiều và Thúy Vân. Đoạn trích không chỉ khắc họa thành công chân dung hai nhân vật với bút pháp nghệ thuật tinh tế mà còn gửi gắm những dự cảm sâu sắc về số phận khác nhau của họ.