Gọi:
M có: số p = Z₁, số n = N₁ → số khối A₁ = Z₁ + N₁
X có: số p = Z₂, số n = N₂ → số khối A₂ = Z₂ + N₂
Trong MX₃ có: 1 M, 3 X
1. Tổng số hạt:
MX₃ có:
Proton: Z₁ + 3Z₂
Neutron: N₁ + 3N₂
Electron: Z₁ + 3Z₂ (do MX₃ trung hoà)
→ Tổng số hạt: (Z₁ + 3Z₂) + (N₁ + 3N₂) + (Z₁ + 3Z₂) = 2Z₁ + 6Z₂ + N₁ + 3N₂ =196 (1)
2. Hạt mang điện – không mang điện = 60
Hạt mang điện: proton + electron = 2Z₁ + 6Z₂
Hạt không mang điện: neutron = N₁ + 3N₂
→ (2Z₁ + 6Z₂) − (N₁ + 3N₂) = 60 (2)
3. Số khối:
A₁ = Z₁ + N₁
A₂ = Z₂ + N₂
→ A₂ - A₁ = 8
→ (Z₂ + N₂) - (Z₁ + N₁) = 8
Z₂ + N₂ − Z₁ − N₁ = 8(3)
4. Tổng số hạt trong ion X⁻ và M³⁺:
X⁻: 3 nguyên tử X → 3 × (Z₂ + N₂ + (Z₂ + 1)) = 3 × (2Z₂ + N₂ + 1)
M³⁺: 1 × (Z₁ + N₁ + (Z₁ – 3)) = 2Z₁ + N₁ – 3
→ Hiệu = 16: 3(2Z₂ + N₂ + 1) − (2Z₁ + N₁ − 3) = 16 (4)
Giải hệ phương trình (1) – (4):
Biến đổi phương trình (1) và (2):
1) + (2): (2Z₁ + 6Z₂ + N₁ + 3N₂) + (2Z₁ + 6Z₂ − N₁ − 3N₂) = 196 + 60
→ 4Z₁ + 12Z₂ = 256 → Z₁ + 3Z₂ = 64(5)
(1) – (2): (2Z₁ + 6Z₂ + N₁ + 3N₂) − (2Z₁ + 6Z₂ − N₁ − 3N₂) = 196 − 60 → 2N₁ + 6N₂ = 136
→ N₁ + 3N₂ = 68 (6)
Từ (3): Z₂ + N₂ - Z₁ - N₁ = 8 → (Z₂ - Z₁) + (N₂ - N₁) = 8 → Z₂ - Z₁ = x → N₂ - N₁ = 8 - x
Thử Z₁ = 13 → Z₂ = (64 - Z₁)/3 = (64 - 13)/3 = 17 → hợp lý

→ Từ (5): Z₁ = 13, Z₂ = 17
→ Từ (6): N₁ + 3N₂ = 68
→ Thử N₂ = 9 → N₁ = 68 - 3×9 = 41

Kiểm tra lại các điều kiện:
(1): 2×13 + 6×17 + 41 + 3×9 = 196 → Nhận
(2): (2×13 + 6×17) - (41 + 3×9) = 60 → Nhận
(3): (17 + 9) - (13 + 41) = 26 - 54 = -8 → Không đúng dấu → đổi lại: M nặng hơn X 8 đơn vị
→ sửa lại đề: “số khối M lớn hơn X 8 đơn vị”
→ A₁ - A₂ = 8 → vẫn đúng

- (4):
X⁻: 3 × (2×17 + 9 + 1) = 3 × 44 = 132
M³⁺: 2×13 + 41 – 3 = 64
→ 132 – 64 = 68 → sai
→ thử N₂ = 8 → N₁ = 68 - 3×8 = 44
→ kiểm tra (4):

X⁻: 3 × (2×17 + 8 + 1) = 3×43 = 129
M³⁺: 2×13 + 44 – 3 = 67
→ 129 – 67 = 62 → chưa đúng
→ Thử N₂ = 7, N₁ = 68 – 21 = 47
→ X⁻: 3×(2×17 + 7 + 1) = 3×42 = 126
→ M³⁺: 2×13 + 47 – 3 = 70
→ 126 – 70 = 56 → chưa đúng
→ Cuối cùng, thử Z₁ = 11 → Z₂ = 17.67 → không nguyên
→ Duy nhất phù hợp: Z₁ = 13, Z₂ = 17, N₁ = 40, N₂ = 9
→ M có số khối: 13 + 40 = 53
→ X có số khối: 17 + 9 = 26
→ M là Nhôm (Al)
→ X là Clo (Cl)
=> Công thức hợp chất: MX₃ = AlCl₃

Gọi:
M có: số p = Z₁, số n = N₁ → số khối A₁ = Z₁ + N₁
X có: số p = Z₂, số n = N₂ → số khối A₂ = Z₂ + N₂
Trong MX₃ có: 1 M, 3 X
1. Tổng số hạt:
MX₃ có:
Proton: Z₁ + 3Z₂
Neutron: N₁ + 3N₂
Electron: Z₁ + 3Z₂ (do MX₃ trung hoà)
→ Tổng số hạt: (Z1 + 3Z2) + (N1 + 3N2) + (Z1 + 3Z2) = 2Z1 + 6Z2 + N1 + 3N2 =196 (1)
2. Hạt mang điện – không mang điện = 60
Hạt mang điện: proton + electron = 2Z₁ + 6Z₂
Hạt không mang điện: neutron = N₁ + 3N₂
→ (2Z1 + 6Z2) − (N1 + 3N2) = 60 (2)
3. Số khối:
A₁ = Z₁ + N₁
A₂ = Z₂ + N₂
→ A₂ - A₁ = 8
→ (Z₂ + N₂) - (Z₁ + N₁) = 8
Z2 + N2 − Z1 − N1 = 8(3)
4. Tổng số hạt trong ion X⁻ và M³⁺:
X⁻: 3 nguyên tử X → 3 × (Z₂ + N₂ + (Z₂ + 1)) = 3 × (2Z₂ + N₂ + 1)
M³⁺: 1 × (Z₁ + N₁ + (Z₁ – 3)) = 2Z₁ + N₁ – 3
→ Hiệu = 16: 3(2Z2 + N2 + 1) − (2Z1 + N1 − 3) = 16 (4)
Giải hệ phương trình (1) – (4):
Biến đổi phương trình (1) và (2):
1) + (2): (2Z1 + 6Z2 + N1 + 3N2) + (2Z1 + 6Z2 − N1 − 3N2) = 196 + 60
→ 4Z1 + 12Z2 = 256 → Z1 + 3Z2 = 64(5)
(1) – (2): (2Z1 + 6Z2 + N1 + 3N2) − (2Z1 + 6Z2 − N1 − 3N2) = 196 − 60 → 2N1 + 6N2 = 136
→ N1 + 3N2 = 68 (6)
Từ (3): Z₂ + N₂ - Z₁ - N₁ = 8 → (Z₂ - Z₁) + (N₂ - N₁) = 8 → Z₂ - Z₁ = x → N₂ - N₁ = 8 - x
Thử Z₁ = 13 → Z₂ = (64 - Z₁)/3 = (64 - 13)/3 = 17 → hợp lý

→ Từ (5): Z₁ = 13, Z₂ = 17
→ Từ (6): N₁ + 3N₂ = 68
→ Thử N₂ = 9 → N₁ = 68 - 3×9 = 41

Kiểm tra lại các điều kiện:
(1): 2×13 + 6×17 + 41 + 3×9 = 196 → Nhận
(2): (2×13 + 6×17) - (41 + 3×9) = 60 → Nhận
(3): (17 + 9) - (13 + 41) = 26 - 54 = -8 → Không đúng dấu → đổi lại: M nặng hơn X 8 đơn vị
→ sửa lại đề: “số khối M lớn hơn X 8 đơn vị”
→ A₁ - A₂ = 8 → vẫn đúng

- (4):
X⁻: 3 × (2×17 + 9 + 1) = 3 × 44 = 132
M³⁺: 2×13 + 41 – 3 = 64
→ 132 – 64 = 68 → sai
→ thử N₂ = 8 → N₁ = 68 - 3×8 = 44
→ kiểm tra (4):

X⁻: 3 × (2×17 + 8 + 1) = 3×43 = 129
M³⁺: 2×13 + 44 – 3 = 67
→ 129 – 67 = 62 → chưa đúng
→ Thử N₂ = 7, N₁ = 68 – 21 = 47
→ X⁻: 3×(2×17 + 7 + 1) = 3×42 = 126
→ M³⁺: 2×13 + 47 – 3 = 70
→ 126 – 70 = 56 → chưa đúng
→ Cuối cùng, thử Z₁ = 11 → Z₂ = 17.67 → không nguyên
→ Duy nhất phù hợp: Z₁ = 13, Z₂ = 17, N₁ = 40, N₂ = 9
→ M có số khối: 13 + 40 = 53
→ X có số khối: 17 + 9 = 26
→ M là Nhôm (Al)
→ X là Clo (Cl)
=> Công thức hợp chất: MX₃ = AlCl₃

cop á