2. Cách làm các câu hỏi trong bài
- Dưới đây là cách tiếp cận từng loại câu hỏi thường gặp trong phần Đọc hiểu:
+ Khái niệm: Đọc kĩ phần SGK, xác định câu viết rõ “Truyền thuyết là…” — gạch dưới từ “thể loại truyện kể dân gian …”
+ Đặc điểm: Tìm từ SGK những yếu tố đặc trưng: nhân vật, cốt truyện, yếu tố kì ảo, lời kể, thời gian – không gian… Viết ra đầy đủ, rõ ràng.
+ Vai trò / mục đích: Hỏi “Vì sao người xưa sáng tạo truyền thuyết?” hoặc “Truyền thuyết giúp gì cho đời sống văn hoá?” → dựa vào SGK/tri thức mở rộng nếu cần: truyền dạy đạo lí, lưu giữ lịch sử, thể hiện tâm hồn dân tộc…
+ So sánh / phân biệt: Nếu có yêu cầu so sánh truyền thuyết với văn bản khác (chuyện cổ tích, sử thi…), tìm điểm giống / khác về nhân vật, tính kì ảo, tính sử hoặc tính thần thoại…
3. Ví dụ trả lời mẫu
- Để bạn dễ hình dung, đây là một số câu trả lời mẫu:
+ Ví dụ 1 – Khái niệm truyền thuyết
Câu hỏi: Truyền thuyết là gì?
=> Trả lời mẫu: Truyền thuyết là một thể loại truyện kể dân gian, thường kể về các sự kiện hoặc nhân vật lịch sử, hoặc có liên quan đến lịch sử. Hình thức kể có yếu tố kì ảo, lời kể dân gian, nhằm thể hiện nhận thức và tình cảm của nhân dân đối với những sự kiện, nhân vật lịch sử. 
+ Ví dụ 2 – Đặc điểm của truyền thuyết
Câu hỏi: Hãy nêu các đặc điểm của truyền thuyết.
=> Trả lời mẫu:
+ Cốt truyện thường sắp xếp theo trình tự thời gian.
+ Nhân vật có thể là người, thần linh, sinh vật huyền thoại.
+ Có yếu tố kì ảo, phi thực tế: thần linh, phép thuật, sự việc vượt quá khả năng con người.
+ Lời kể dân gian, có thể truyền miệng.
+ Phản ánh nhận thức, tình cảm dân gian đối với lịch sử, con người, thiên nhiên. 
4. Những lưu ý khi làm bài
- Đọc kỹ SGK để không bỏ sót các đặc điểm nhỏ.
- Không chỉ chép lời SGK — nếu có thể, hãy diễn đạt lại bằng lời của mình, nhưng giữ đúng nội dung.
- Dùng từ ngữ học thuật như “thể loại”, “yếu tố kì ảo”, “nhân vật truyền thuyết”, “lời kể dân gian”… để bài viết trang trọng hơn.
- Khi có câu hỏi mở (ví dụ “Vì sao truyền thuyết quan trọng?”), có thể đưa ví dụ truyền thuyết cụ thể để minh hoạ.

1. Mục đích của phần Tri thức đọc hiểu
Giúp học sinh hiểu rõ khái niệm, đặc điểm của thể loại (ở đây là truyện dân gian — truyền thuyết).
Rèn kĩ năng đọc – phân tích văn bản (nhân vật, cốt truyện, yếu tố kì ảo, lời kể,…).
Nhận diện dấu hiệu của thể loại để khi đọc các văn bản truyền thuyết khác biết cách đọc và hiểu.

2. Các bước làm bài
Dưới đây là quy trình bạn có thể theo:

Đọc kĩ nội dung SGK ở trang 17‑18 để xác định phần “Tri thức đọc hiểu” nói gì: khái niệm, đặc điểm, ví dụ nếu có.
Xác định khái niệm:
  • Truyền thuyết là gì? (thể loại truyện kể dân gian, liên quan tới nhân vật lịch sử hoặc sáng tạo dựa vào lịch sử…)
  • Những đặc điểm nào làm nên truyện truyền thuyết?
Liệt kê đặc điểm: từ nội dung SGK, bạn viết ra các đặc điểm như:

Nội dung: thường là sự kiện, câu chuyện lịch sử hay gắn với lịch sử, dân gian.
Nhân vật truyền thuyết: có thể là người có công lớn, có tài năng vượt trội, các yếu tố phi thường.
Cốt truyện: thường theo thứ tự thời gian, có sự kiện liền mạch.
Yếu tố kì ảo: xuất hiện để thể hiện sức mạnh, phép thuật, thần linh, những điều không có thực nhưng được dân gian tưởng tượng.
Lời kể: thường có người kể, ngôi kể có thể là lời của người kể chuyện dân gian; có thể có lời nhắc đến dấu tích xưa… (nếu SGK có nói).
Trả lời câu hỏi trong SGK: nếu có các câu hỏi như:

Truyền thuyết là gì?
Theo SGK, đặc điểm của truyền thuyết là những gì?
Cho ví dụ yếu tố kì ảo trong truyền thuyết bạn đã học hoặc từ trong SGK.
Viết ý chính: sau khi phân tích, bạn tóm lại: truyền thuyết – thể loại truyện kể dân gian, có cốt truyện lịch sử hoặc sáng tạo, có yếu tố kì ảo để làm nổi bật sự kiện / nhân vật, có lời kể và thường kết thúc bằng việc nhắc đến dấu tích xưa…

3. Những điểm cần lưu ý khi làm bài
Khi nói đến yếu tố kì ảo, nhớ giải thích vì sao nó được gọi là “kì ảo” (hoang đường, tưởng tượng, vượt quá thực tế…).
Khi viết câu trả lời, nên dùng từ ngữ rõ ràng, tránh nói chung chung như “có một số đặc điểm” mà phải liệt kê cụ thể: “có yếu tố kì ảo… có lời kể…”.
Dẫn ví dụ nếu SGK có hoặc từ các truyền thuyết đã học để minh hoạ sẽ làm bài sâu sắc hơn.
Khi dùng từ “truyền thuyết”, chú ý phân biệt với thần thoại hay truyền thuyết địa phương nếu có khác trong SGK.

4. Nội dung mẫu cho phần Tri thức đọc hiểu trang 17‑18
Dưới đây tớ làm mẫu bạn có thể tham khảo:

Tri thức đọc hiểu

Khái niệm: Truyền thuyết là thể loại truyện kể dân gian, thường kể về sự kiện, nhân vật lịch sử hoặc liên quan đến lịch sử.
Đặc điểm:
  • Cốt truyện thường được sắp xếp theo trật tự thời gian, có liên quan đến nhân vật lịch sử hoặc huyền thoại.
  • Sử dụng yếu tố kì ảo (những chi tiết vượt ngoài thực tế, thần linh, phép thuật…) để làm nổi bật nhân vật hoặc sự kiện.
  • Nhân vật truyền thuyết thường là người có công năng vượt trội, những phẩm chất anh hùng hay đặc biệt.
  • Lời kể có vẻ gần gũi, gợi nhớ truyền miệng, dân gian.
  • Cuối truyện thường gợi nhắc dấu tích xưa còn lưu lại cho đến ngày nay (nếu nội dung SGK có nói tới).
Ý nghĩa: Giúp người đọc hiểu hơn về quá khứ, văn hóa dân gian, thể hiện lòng kính trọng người có công, lưu giữ niềm tin, truyền thống.