Soạn văn “Quê hương” – Tế Hanh
1. Tác giả
Tế Hanh (1921 – 2009), quê ở Quảng Ngãi.
Là nhà thơ tiêu biểu trong phong trào Thơ mới (1930 – 1945).
Thơ ông giàu cảm xúc, giản dị, thường gắn bó với quê hương, đất nước.

2. Tác phẩm
Bài thơ Quê hương sáng tác năm 1939, in trong tập Nghẹn ngào.
Viết về tình cảm tha thiết của nhà thơ đối với quê hương miền biển.
Thể thơ: lục bát biến thể, ngôn ngữ trong sáng, giàu hình ảnh.

3. Bố cục
Khổ 1: Giới thiệu chung về làng quê ven biển.
Khổ 2, 3: Cảnh đoàn thuyền ra khơi, trở về.
Khổ 4: Vẻ đẹp khỏe khoắn của người dân chài.
Khổ 5: Nỗi nhớ quê hương da diết khi xa cách.

4. Phân tích
a. Giới thiệu quê hương:

Quê hương hiện lên giản dị, gần gũi: “làng tôi ở vốn làm nghề chài lưới”.
Khẳng định đặc trưng: nghề biển gắn với đời sống người dân.
b. Cảnh ra khơi và trở về:

Ra khơi: hăng hái, náo nức → “Chiếc thuyền hăng như con tuấn mã”.
Trở về: thuyền đầy cá, no nê → “Chiếc thuyền im bến mỏi trở về nằm”.
Hình ảnh vừa thực vừa gợi cảm, thể hiện niềm tự hào.
c. Hình ảnh người dân chài:

Khỏe mạnh, rắn rỏi, da ngăm rám nắng.
Con người hòa nhập với thiên nhiên, mang vẻ đẹp dẻo dai, cần lao.
d. Nỗi nhớ quê:

Khi xa quê, nhà thơ nhớ mùi nồng mặn, mùi cá, mùi nắng gió biển khơi.
Nỗi nhớ gợi tình cảm sâu nặng, thiêng liêng với quê hương.

5. Ý nghĩa
Bài thơ ca ngợi vẻ đẹp lao động của người dân chài và thiên nhiên vùng biển.
Thể hiện tình yêu tha thiết, niềm tự hào của tác giả đối với quê hương.
Qua đó, khơi gợi trong mỗi người tình cảm gắn bó, nhớ về cội nguồn.

Soạn văn: Quê hương – Tế Hanh
I. Tác giả: Tế Hanh
Tên thật: Trần Tế Hanh (1921 – 2009), quê ở Quảng Ngãi.
Là một trong những nhà thơ tiêu biểu của phong trào Thơ mới.
Thơ ông giản dị, mộc mạc, thường viết về quê hương, đất nước, con người Việt Nam.
Giọng thơ chân thành, sâu lắng, giàu cảm xúc.

II. Tác phẩm: Quê hương
1. Hoàn cảnh sáng tác
Viết năm 1939, khi Tế Hanh còn là học sinh trung học ở Huế, xa quê.
Bài thơ là nỗi nhớ quê da diết, đặc biệt là cảnh sinh hoạt của người dân làng chài quê ông.

2. Bố cục bài thơ (chia 3 phần)
Khổ 1 – 2: Cảnh đoàn thuyền ra khơi và trở về.
Khổ 3 – 4: Hình ảnh người dân chài khỏe mạnh, cần cù.
Khổ cuối: Nỗi nhớ và tình cảm sâu nặng với quê hương.

3. Phân tích chi tiết
✅ Khổ 1 – 2: Cảnh ra khơi và trở về của đoàn thuyền

Cảnh ra khơi lúc bình minh, đầy khí thế, mạnh mẽ:

"Khi trời trong, gió nhẹ, sớm mai hồng,
Dân chài lưới ra khơi trong đoàn thuyền..."
Hình ảnh đoàn thuyền trở về tràn đầy niềm vui:

"Cánh buồm giương to như mảnh hồn làng..."
👉 Nghệ thuật:

Sử dụng hình ảnh so sánh độc đáo: “Cánh buồm... như mảnh hồn làng” → gợi tình cảm gắn bó giữa con người và quê hương.
Miêu tả sống động không khí lao động.

✅ Khổ 3 – 4: Hình ảnh người dân chài

"Dân chài lưới làn da ngăm rám nắng..."
Miêu tả vẻ đẹp khỏe khoắn, cứng cỏi, giàu nghị lực của người lao động biển.
Mùi vị quê hương hiện lên rất chân thật: "Cá đầy ghe, thơm nồng vị biển"
👉 Nghệ thuật:

Miêu tả kết hợp giữa thị giác, xúc giác, khứu giác → tạo cảm giác sống động, chân thực.

✅ Khổ 5: Nỗi nhớ quê

"Nay xa cách lòng tôi luôn tưởng nhớ..."
Tình cảm da diết, chân thành của nhà thơ dành cho quê hương khi phải xa cách.
Hình ảnh "màu nước xanh, cá bạc, chiếc buồm vôi" gợi lên cảnh quê trong tâm tưởng, rất đẹp và sâu sắc.
👉 Nghệ thuật:

Sử dụng hình ảnh tượng trưng và hồi tưởng → thể hiện rõ tình cảm gắn bó, nỗi nhớ quê hương.

4. Tổng kết
Nội dung chính:
Bài thơ thể hiện tình yêu quê hương tha thiết, chân thành của nhà thơ.
Gợi tả sinh động cuộc sống lao động của người dân làng chài miền biển.
Nghệ thuật:
Hình ảnh tươi sáng, gợi cảm.
Ngôn ngữ mộc mạc, giản dị.
Giọng điệu tha thiết, nhẹ nhàng.

III. Gợi ý trả lời câu hỏi SGK
Câu 1: Hình ảnh đoàn thuyền ra khơi và trở về có gì đẹp?

👉 Trả lời:

Đoàn thuyền ra khơi trong khung cảnh bình minh tươi sáng, mạnh mẽ.
Khi trở về, thuyền đầy cá, cánh buồm giương to – thể hiện sự trù phú, khỏe khoắn, lạc quan.

Câu 2: Người dân chài được miêu tả như thế nào?

👉 Trả lời:

Có làn da rám nắng, thân hình khỏe mạnh, rắn chắc.
Họ yêu biển, gắn bó với biển, là những người lao động cần cù, lạc quan.

Câu 3: Câu thơ nào thể hiện rõ nhất tình cảm của tác giả với quê hương?

👉 Trả lời:

"Nay xa cách lòng tôi luôn tưởng nhớ
Màu nước xanh, cá bạc, chiếc buồm vôi..."
→ Gợi nỗi nhớ da diết, hình ảnh quê hương in đậm trong tâm trí tác giả.