Nhân vật thầy Đuy-sen trong văn bản "Người thầy đầu tiên" của tác giả E-xê-chi-ê là hình ảnh người thầy mẫu mực, thể hiện phẩm chất đạo đức cao đẹp và vai trò quan trọng của người thầy trong việc giáo dục thế hệ trẻ.

Thầy Đuy-sen là một người thầy giàu tình thương yêu học trò, đặc biệt là những đứa trẻ nghèo khó. Dù gia cảnh bản thân không khá giả, thầy vẫn sẵn lòng chia sẻ những kiến thức và kinh nghiệm sống quý báu cho các học trò, giúp các em nhận thức được giá trị của học hành và lao động. Thầy không chỉ truyền thụ kiến thức sách vở mà còn dạy cho học trò những bài học về đạo đức, phẩm hạnh, tình yêu thương, sự kiên nhẫn và tinh thần tự lập.

Khác với những thầy giáo cứng nhắc và chỉ áp dụng phương pháp dạy học theo kiểu truyền thụ kiến thức khô khan, thầy Đuy-sen luôn tìm cách làm cho việc học trở nên thú vị và dễ tiếp thu. Thầy sử dụng những hình thức giảng dạy gần gũi, dễ hiểu, tạo điều kiện để học trò có thể tự do phát triển khả năng của mình. Thầy không chỉ dạy bằng lời nói mà còn qua hành động, khiến học trò luôn cảm thấy yêu quý và kính trọng thầy.

Không chỉ là người thầy trí thức, thầy Đuy-sen còn là người có nhân cách cao đẹp. Thầy sống giản dị, khiêm nhường và hết lòng vì học trò. Thầy không tìm kiếm danh vọng hay lợi ích cá nhân, mà chỉ mong muốn các học trò có thể trở thành người có ích cho xã hội, có lòng nhân ái và sự cống hiến.

Thầy Đuy-sen luôn kiên trì, không bỏ cuộc dù gặp nhiều khó khăn trong việc dạy dỗ học trò. Thầy sẵn sàng hy sinh thời gian, công sức để giúp đỡ học sinh, nhất là những học sinh có hoàn cảnh khó khăn. Tình yêu thương và sự kiên nhẫn của thầy đã giúp học trò nhận ra rằng học tập không chỉ là việc tiếp thu kiến thức mà còn là quá trình trưởng thành, học cách sống và đối mặt với thử thách.

Nhờ sự tận tâm và phương pháp giảng dạy linh hoạt của thầy Đuy-sen, các học trò không chỉ giỏi về học thức mà còn được nuôi dưỡng những phẩm chất tốt đẹp. Thầy giúp các em hiểu rằng học không chỉ là việc học thuộc bài mà là một quá trình rèn luyện, thử thách và trưởng thành. Học trò của thầy đều trở thành những người có ích cho xã hội, mang trong mình những giá trị tốt đẹp mà thầy đã dạy dỗ.

Thầy Đuy-sen trong tác phẩm "Người thầy đầu tiên" là hình ảnh của người thầy lý tưởng, mang lại sự thay đổi tích cực trong cuộc đời các học trò. Thầy không chỉ dạy kiến thức mà còn dạy nhân cách, lối sống và tình yêu thương, giúp học trò trưởng thành cả về mặt trí tuệ lẫn phẩm hạnh. Nhân vật thầy Đuy-sen không chỉ là một người thầy mà còn là một biểu tượng về sự kiên nhẫn, tận tâm và lòng yêu nghề, thể hiện rõ vai trò quan trọng của người thầy trong quá trình hình thành và phát triển nhân cách của học sinh.

Trong cuộc đời của mỗi người ai cũng có những kỉ niệm về quê hương thân yêu, nơi chôn rau cắt rốn của mình, mỗi khi nhớ về đầu tiên ta sẽ nhớ những gì thân thuộc nhất như: gốc đa nơi chơi trốn tìm, hay những buổi trưa nắng nô đùa dưới những bóng râm,… có rất nhiều nơi để nhớ. Với nhân vật An-tư-nai trong tác phẩm “Người thầy đầu tiên” nhớ về làng Ku-ku-rêu là cô nhớ về người thầy đầu tiên của mình, thầy Đuy-sen tận tụy, thân thương cùng nhiều kỉ niệm đẹp những thời niên thiếu.

Người thầy đầu tiên là một truyện ngắn xuất sắc của Ai-ma-tốp kể về thầy giáo Đuy-sen qua hồi ức bà viện sĩ An-tư-nai Xu-lai-ma-nô-na, vốn là học trò trước đây của thầy Đuy-sen. Với An-tư-nai, cô nhớ mãi về câu nói đầu tiên của thầy: “Các em cứ gọi ta là thầy, các em có muốn xem trường không? Vào đây, các em đừng ngại gì cả...?”

Thầy Đuy-sen là oàn viên Thanh niên Cộng sản, với trái tim yêu thương mênh mông, với nhiệt tình say mê đã đem ánh sáng Cách mạng tháng Mười Nga đến với tuổi thơ miền núi hẻo lánh xa xôi. Thầy Đuy-sen và cô học trò người dân tộc An-tư-nai bé bỏng, tội nghiệp hiện lên trên trang văn trong sáng, nhẹ nhàng của Ai-ma-tốp đã để lại bao rung động bồi hồi trong lòng ta một thời cắp sách.

Hình ảnh một người thầy tuyệt đẹp và đáng kính là cảm nhận sâu sắc nhất của mỗi chúng ta khi đọc truyện ngắn này. Khi đến vùng núi quê hương của cô bé An-tư-nai. Thầy Đuy-sen còn trẻ lắm. Học vấn của thầy lúc đó chưa cao, nhưng trái tim thầy dạt dào tình nhân ái và sôi sục nhiệt tình cách mạng. Một mình thầy lao động hằng tháng trời, phạt cỏ, trát lại vách, sửa cánh cửa, quét dọn cái sân..., biến cái chuồng ngựa của phú nông hoang phế đã lâu ngày thành một cái trường khiêm tốn nằm bên hẻm núi, cạnh con đường vào cái làng nhỏ của người Kir-ghi-di, vùng Trung Á nghèo nàn lạc hậu. Khi An-tư-nai và các bạn nhỏ đến thăm trường với bao tò mò “xem thử thầy giáo đang làm gì, ở đấy cũng hay” thì thấy thầy “từ trong cửa bước ra, người bêbết đất”. Thầy Đuy-sen “mỉm cười, niềm nở” quệt mồ hôi trên mặt, rồi ôn tồn hỏi: “Đi đâu về thế, các em gái”. Trước các “vị khách” nhỏ tuổi, thầy hiền hậu nói: “Các em ghé vào đây xem là hay lắm, các em chả sẽ học tập ở đây là gì? Còn trường của các em thì có thể nói là đã xong đến nơi rồi...?”

Đuy-sen đúng là một người thầy vĩ đại, cử chỉ của thầy rất hồn nhiên. Thầy hiền hậu nói lên những lời ấm áp lay động tâm hồn tuổi thơ. Mới gặp các em nhỏ xa lạ lần đầu mà thầy đã nhìn thấy, đã thấu rõ cái khao khát muốn được học hành của các em: “các em chả sẽ học tập ở đây là gì?” Thầy báo tin vui trường học đã làm xong “có thể bắt đầu học được rồi”. Thầy mời chào hay khích lệ? Thầy nói với các em nhỏ người dân tộc miền núi chưa từng biết mái trường là gì bằng tất cả tình thương mênh mông: “Thế nào, các em có thích học không? Các em sẽ đi học chứ?”

Thầy Đuy-sen quả là có tài, giàu kinh nghiệm sư phạm. Chỉ sau một vài phút gặp gỡ, vài câu nói nhẹ nhàng, thầy đã chiếm lĩnh tâm hồn tuổi thơ. Thầy đã khơi dậy trong lòng các em nhỏ người miền núi niềm khao khát được đi học. Đuy-sen là người thầy đầu tiên, người thầy khai tâm khai sáng cho An-tư- nai. Thầy hiền hậu, thầy yêu thương tuổi thơ. Thầy đã đốt cháy lên trong lòng các em ngọn lửa nhiệt tình khát vọng và khát vọng đi học.

Không chỉ dạy học, thầy Đuy-sen năm ấy còn cõng từng em nhỏ qua con suối bao mùa mưa nắng, bất kể rét buốt của mùa đông. Ngay cả khi đám cưỡi ngựa trêu đùa, chế giễu thiếu tôn trọng, người thầy này vẫn nhẹ nhàng và chỉ để tâm đến sự an toàn của đám học trò nhỏ. Thầy đi chân không, làm không ngơi tay, khi thấy An-tư-nai ngã, thầy quẳng tảng đá trên tay, nhảy ngay lại, đỡ lên, rồi bế chạy lên bờ, lót chiếc áo choàng đặt An-tư-nai vào đó. Thầy xoa hai chân, bóp chặt đôi tay lạnh cóng và đưa lên miệng hà hơi vô cùng chu đáo, tận tâm, thể hiện tình cảm yêu thương học trò.

Đuy-sen là hình ảnh tuyệt đẹp của một ông thầy tuổi thơ. Con đường tuổi trẻ là con đường học hành. Trên con đường đầy nắng đẹp ấy, anh chị và mỗi chúng ta sẽ được dìu dắt qua nhiều thầy, cô giáo. Cũng như An-tư-nai, trong tâm hồn mỗi chúng ta luôn luôn chói ngời những người thầy, những Đuy-sen cao đẹp.