1. Chủ đề:
- Khái niệm: Chủ đề là ý tưởng chính hoặc thông điệp mà tác giả muốn truyền tải qua tác phẩm.
- Cách nhận biết: Nhìn vào nội dung chính và các tình tiết chính trong truyện.
-Ví dụ: Chủ đề về tình yêu quê hương trong truyện "Làng" của Kim Lân.

2. Tình cảm, cảm xúc:
-Khái niệm: Tình cảm, cảm xúc là những trạng thái tâm hồn mà nhân vật và người kể chuyện thể hiện trong truyện.
- Cách nhận biết: Quan sát cách nhân vật hành động và phản ứng trong các tình huống.
-Ví dụ: Cảm xúc buồn bã và cô đơn của nhân vật chính trong truyện "Chiếc lá cuối cùng" của O. Henry.

3. Cốt truyện:
-Khái niệm: Cốt truyện là chuỗi sự kiện chính tạo nên diễn biến của câu chuyện.
-Cách nhận biết: Xem xét các sự kiện và cách chúng được sắp xếp.
-Ví dụ: Cốt truyện về cuộc sống và cuộc phiêu lưu của cậu bé Tom Sawyer trong "Những cuộc phiêu lưu của Tom Sawyer" của Mark Twain.

4. Nhân vật:
-Khái niệm: Nhân vật là những người, động vật, hoặc thực thể khác trong truyện.
-Cách nhận biết: Xem xét vai trò và tính cách của các nhân vật trong truyện.
-Ví dụ: Nhân vật Lão Hạc trong truyện "Lão Hạc" của Nam Cao.

5. Người kể chuyện ngôi thứ nhất và người kể chuyện ngôi thứ ba:
- Khái niệm:
- Ngôi thứ nhất: Người kể chuyện là nhân vật trong truyện, sử dụng "tôi".
- Ngôi thứ ba: Người kể chuyện là người ngoài cuộc, sử dụng "anh", "cô", "họ".
- Cách nhận biết: Dựa vào cách xưng hô của người kể chuyện.
- Ví dụ:
- Ngôi thứ nhất: Truyện "Nhật ký Đặng Thùy Trâm".
- Ngôi thứ ba: Truyện "Dế Mèn phiêu lưu ký" của Tô Hoài.

6. Lời người kể chuyện:
- Khái niệm: Lời người kể chuyện là cách người kể chuyện diễn đạt các sự kiện và cảm xúc.
- Cách nhận biết: Đọc các đoạn miêu tả và nhận xét của người kể chuyện.
- Ví dụ: Lời kể chuyện chi tiết và mượt mà trong truyện "Tắt đèn" của Ngô Tất Tố.

7. Chi tiết tiêu biểu:
- Khái niệm: Chi tiết tiêu biểu là những chi tiết nhỏ nhưng có ý nghĩa lớn, làm nổi bật chủ đề hoặc tính cách nhân vật.
- Cách nhận biết: Tìm những chi tiết lặp lại hoặc được nhấn mạnh nhiều lần.
- Ví dụ: Hình ảnh cái đèn dầu trong truyện "Hai đứa trẻ" của Thạch Lam.

8. Đề tài:
- Khái niệm: Đề tài là phạm vi vấn đề, hiện tượng mà truyện phản ánh.
- Cách nhận biết: Xem xét bối cảnh và nội dung truyện.
- Ví dụ: Đề tài về tình yêu trong truyện "Rừng xà nu" của Nguyễn Trung Thành.

9. Thông điệp:
- Khái niệm: Thông điệp là lời nhắn gửi, bài học mà truyện muốn truyền tải.
- Cách nhận biết: Nhìn vào kết thúc truyện và các tình tiết quan trọng.
- Ví dụ: Thông điệp về lòng kiên trì và dũng cảm trong truyện "Những tấm lòng cao cả" của Edmondo De Amicis.

10. Sự kiện:
- Khái niệm: Sự kiện là các tình huống và hành động xảy ra trong truyện.
- Cách nhận biết: Đọc các đoạn miêu tả hành động và sự việc trong truyện.
- Ví dụ: Sự kiện thả diều trong truyện "Thả diều" của Nguyễn Nhật Ánh.

11. Tình huống:
- Khái niệm: Tình huống là hoàn cảnh, bối cảnh mà các sự kiện diễn ra.
- Cách nhận biết: Xem xét các yếu tố tạo ra mâu thuẫn, cao trào trong truyện.
- Ví dụ: Tình huống lão Hạc bán chó trong truyện "Lão Hạc" của Nam Cao.

12. Không gian, thời gian:
- Khái niệm: Không gian và thời gian là bối cảnh địa lý và thời gian xảy ra truyện.
- Cách nhận biết: Quan sát các mô tả về bối cảnh vật lý và thời gian.
- Ví dụ: Không gian làng quê nghèo trong truyện "Làng" của Kim Lân, thời gian là thời kỳ kháng chiến chống Pháp.

13. Tác dụng của việc thay đổi kiểu người kể chuyện:
- Khái niệm: Thay đổi người kể chuyện có thể cung cấp các góc nhìn khác nhau và tạo nên sự thú vị cho truyện.
- Cách nhận biết: Xem xét sự thay đổi trong giọng điệu và góc nhìn.
- Ví dụ: Truyện "Bố Già" của Mario Puzo sử dụng cả ngôi thứ nhất và ngôi thứ ba để kể chuyện từ nhiều góc nhìn.

14. Tư tưởng:
- Khái niệm: Tư tưởng là hệ thống ý tưởng và quan điểm mà tác giả muốn truyền đạt.
- Cách nhận biết: Đọc và suy ngẫm về các ý tưởng chính xuyên suốt truyện.
- Ví dụ: Tư tưởng về nhân ái và tình người trong truyện "Người lái đò sông Đà" của Nguyễn Tuân.

15. Căn cứ chủ yếu để xác định chủ đề:
- Khái niệm: Chủ đề thường được xác định qua nội dung chính và các tình tiết quan trọng.
- Cách nhận biết: Đọc kỹ các đoạn văn và nhìn vào thông điệp tổng thể của truyện.
- Ví dụ: Chủ đề về sự hy sinh và tình yêu thương trong truyện "Người mẹ cõng con" của An Đình.

16. Cảm hứng chủ đạo:
- Khái niệm: Cảm hứng chủ đạo là nguồn cảm hứng và tinh thần chung của truyện.
- Cách nhận biết: Quan sát cảm xúc và không khí chung của truyện.
- Ví dụ: Cảm hứng lạc quan và yêu đời trong truyện "Cô bé bán diêm" của Hans Christian Andersen.

17. Lời đối thoại và lời độc thoại trong văn bản truyện:
- Khái niệm:
- Lời đối thoại: Những câu nói giữa các nhân vật.
- Lời độc thoại: Những suy nghĩ, tâm tư của một nhân vật.
- Cách nhận biết: Tìm các đoạn hội thoại và đoạn miêu tả suy nghĩ.
- Ví dụ: Đối thoại giữa Tom và Huck trong "Những cuộc phiêu lưu của Tom Sawyer", độc thoại của lão Hạc trong "Lão Hạc".

18. Các giá trị đạo đức, văn hóa từ văn bản:
*Giá trị đạo đức:
- Khái niệm: Bài học về đạo đức và nhân cách từ truyện.
- Cách nhận biết: Nhìn vào hành vi và thái độ của nhân vật.
- Ví dụ: Lòng hiếu thảo trong truyện "Tấm Cám".
*Giá trị văn hóa:
- Khái niệm: Những giá trị văn hóa, truyền thống được thể hiện trong truyện.
- Cách nhận biết: Quan sát các phong tục, tập quán trong truyện.
- Ví dụ: Văn hóa làng quê Việt Nam trong truyện "Làng" của Kim Lân.

19. Người kể chuyện toàn tri, người kể chuyện hạn tri:
*Người kể chuyện toàn tri:
- Khái niệm: Người kể chuyện biết tất cả về các nhân vật và sự kiện.
- Cách nhận biết: Quan sát cách kể chuyện chi tiết và toàn diện.
- Ví dụ: Người kể chuyện trong "Chiến tranh và Hòa bình" của Leo Tolstoy.