Hình tượng dòng sông trong thơ ca là một chủ đề đầy sức hút và ý nghĩa. Dòng sông không chỉ là một phần của cảnh vật, mà còn mang theo nhiều ý niệm và tượng trưng.

Trong tập trường ca “Mặt đường khát vọng” của nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm, dòng sông xuất hiện với nhiều gương mặt khác nhau. Nó không tồn tại độc lập, mà được thể hiện qua nhiều khúc (chương) của tập trường ca:

Dòng sông như lịch sử: "Ta đã đi qua những năm tháng không ngờ / Vô tư quá để bây giờ xao xuyến / Bèo lục bình mênh mang màu mực tím / Nét chữ thiếu thời trôi nhanh như dòng sông…"1.
Dòng sông là biểu tượng của quê hương: "Sông Hương ơi sông Hương / Ngươi còn nguồn với bể / Để đi và để đến / Còn ta hăm lăm tuổi / Trôi cạn trên mặt đường…"
Dòng sông kết nối thời gian và cam kết: "Những con rồng nằm im góp dòng sông xanh thẳm / Ôi đất nước sau bốn nghìn năm đi đâu ta cũng thấy / Những cuộc đời đã hóa núi sông ta…"
Như một mạch máu lớn nhỏ, dòng sông chảy qua cả Nam Bộ, đánh thức những cảm xúc, tư tưởng và ký ức của người dân. Sông nước, như làn da của đất, là nguồn sống và tượng trưng cho sự liên kết của mọi thế hệ

Dòng sông trong thơ ca không chỉ là hình ảnh vật lý, mà còn là biểu tượng sâu sắc về cuộc sống, lịch sử và tâm hồn con người.