1. Nguyên nhân

• Nghiện nicotine

Nicotine là một hợp chất hóa học có chứa Nitơ, được tổng hợp từ thực vật và cây thuốc lá. Hợp chất Nicotiana tabacum là một loại nicotine được tìm thấy trong cây thuốc lá. Mặc dù, bản chất của nicotine là thực vật và không gây hại quá mức. Tuy nhiên lại dễ khiến người sử dụng sớm bị nghiện và kéo theo các tác dụng phụ sau đó.

Theo các nhà khoa học, hợp chất nicotine vừa là chất an thần vừa là chất kích thích. Khi cơ thể chúng ta tiếp nhận một lượng nicotine từ việc hút thuốc, cơ thể sẽ giải phóng adrenaline, dopamine và chúng ta có cảm giác hưng phấn và sảng khoái đôi chút. (Cảm giác này tương tự Heroin và Cocaine)

Nicotine trong thuốc lá sau khi được hít vào cơ thể sẽ nhanh chóng xâm nhập vào máu, vượt qua hàng rào máu não và đến não chỉ trong vòng 8 – 20 giây. Trên thực tế, chất nicotine có trong thuốc lá tiếp cận não bộ nhanh hơn so với các loại thuốc tiêm vào cơ thể qua tĩnh mạch.

Nicotine là nguyên nhân khiến hút thuốc lá trở thành một trong những thói quen khó bỏ nhất.

•  Hút thuốc lá để thể hiện sự trưởng thành

Tuổi mới lớn từ 12 đến 14 tuổi có xu hướng thay đổi rất nhiều về tâm sinh lý. Ở độ tuổi này, cảm xúc của trẻ thay đổi thất thường, bắt đầu có những suy nghĩ phức tạp và dễ bị tác động bởi bạn bè xung quanh.

Hơn nữa, độ tuổi này rất thích làm người lớn. Vì thế, khi nhìn thấy người lớn hút thuốc lá, các em có xu hướng bắt chước và tập làm theo. Đặc biệt, thuốc lá và khói thuốc lá đều chứa chất gây nghiện nên trẻ dễ dàng bị kích thích.

Cùng với sự tò mò, trẻ em ở tuổi mới lớn chưa có suy nghĩ chín chắn về hành vi cũng như tác hại của việc hút thuốc. Cho nên chính sự tò mò là nguyên nhân dẫn đến con đường nghiện thuốc lá về sau.

•  Áp lực tâm lý

Có rất nhiều người trước giờ không hút thuốc lá nhưng vì áp lực cuộc sống đã tìm đến thuốc lá như một giải pháp giảm stress, giảm căng thẳng. Vô hình chung, những vấn đề trong cuộc sống lại trở thành nguyên nhân của việc hút thuốc lá. Để rồi thuốc lá trở thành người bạn không thể thiếu của nhiều người mỗi khi buồn.

• Hiệu ứng xã hội

Một nguyên nhân của việc hút thuốc lá khác là hiệu ứng xã hội. Bạn có thể bắt gặp người hút thuốc lá ở bất kỳ đâu, có thể là quán nhậu, quán cà phê, nơi công cộng hoặc nhà ở riêng tư.

Một cách vô thức, những hình ảnh này dần trở nên quen thuộc. Bạn thấy quen thuộc, bạn thấy bình thường; và rồi bạn hành động như mọi người. Thế mới thấy, hiệu ứng xã hội (môi trường) cũng là một trong những nguyên nhân của việc hút thuốc lá

2. Tác hại

Hút thuốc lá có thể gây ung thư với mọi cơ quan trong cơ thể của bạn: phổi, bàng quang, máu, cổ tử cung, đại tràng, thực quản, thận, vòm họng, gan, tụy, dạ dày.

Hút thuốc cũng gây ra: Bệnh tim mạch, đột quỵ.

Hút thuốc lá là một yếu tố làm tăng nguy cơ mắc các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp và làm tăng mức độ nghiêm trọng của các bệnh về đường hô hấp.

3. Giải pháp

Cải thiện tình trạng hút thuốc và giảm thiểu tác hại của thuốc lá đối với sức khỏe là trách nhiệm của mỗi cá nhân và cả cộng đồng:

- Đối với mỗi cá nhân:

Nhận thức được những tác hại nghiêm trọng của thuốc lá, hạn chế sử dụng thuốc lá dưới mọi hình thức. Không coi thuốc lá là phương tiện giải tỏa áp lực. Thay vào đó có thể sử dụng nicotine thay thế thuốc lá như kẹo cao su, viên ngậm, miếng dán,….Không rủ rê, lôi kéo bạn bè sử dụng thuốc lá.Không khuyến khích thanh thiếu niên sử dụng thuốc lá.Không hút thuốc lá ở nơi công cộng, trong phòng kín để bảo việc sức khỏe cho những người xung quanh

- Về phía chính quyền nhà nước:

Cần thực hiện các biện pháp quản lý việc tiêu thụ thuốc lá, đặc biệt là với đối tượng thanh thiếu niên.Đánh thuế trực tiếp vào mặt hàng thuốc lá và các sản phẩm liên quan.Thực hiện tốt công tác tuyên truyền, các chương trình giáo dục về tác hại thuốc lá trong phạm vi công sở, trường học,… để thay đổi nhận thức của người dân.

Các giải pháp trên là chưa đủ để giảm thiểu đáng kể thực trạng hút thuốc lá ở Việt Nam, nhưng nó là những hành động thiết thực lúc này để bảo vệ sức khỏe cộng đồng khỏi tác hại của khói thuốc.