Vemula là người Dalit – tầng lớp từng bị coi là “không đáng đụng tới”, nằm dưới đáy trong chế độ đẳng cấp của Ấn Độ giáo. Anh cũng là Hội trưởng Hội Sinh viên Ambedkar trường Đại học Hyderabad, với mục đích nâng cao quyền của người Dalit. Bằng cái chết của mình, Vemula đã có được những thứ mà chính anh hẳn chưa hề nghĩ đến: Anh trở thành một anh hùng dân tộc, bi kịch của anh biểu trưng cho sự tồn tại dai dẳng của chế độ đẳng cấp trong câu chuyện phát triển của Ấn Độ.Không giống như chủng tộc, đẳng cấp không hiển thị rõ ràng: khuôn mặt của một người không cho biết đẳng cấp của họ. Nhưng nó lại có sức ảnh hưởng ghê gớm đối với xã hội Ấn Độ, hạn chế mọi cơ hội sẵn có trong suốt cuộc đời. Là người Dalit đồng nghĩa với việc phải chịu một sự phân biệt đối xử vô hình sẽ đeo bám người  ta cả trong những tương tác thường ngày. Sự ra đi của Vemula đã nhắc nhở người dân Ấn Độ một lần nữa rằng hơn 300 triệu người thuộc tầng lớp thấp nhất, cùng với các “bộ tộc” hay thổ dân, vẫn đang phải đối mặt với nạn phân biệt, thành kiến, sự hà khắc và thậm chí là bạo lực trên mỗi nấc thang trên bậc thang xã hội.

Chế độ đẳng cấp (Varna) ở Ấn Độ cổ đại là một hệ thống phân chia xã hội vô cùng khắc nghiệt và tồn tại dai dẳng hàng nghìn năm, có nguồn gốc từ tôn giáo Bà La Môn. Xã hội được chia thành bốn đẳng cấp chính với địa vị và quyền lợi hoàn toàn khác biệt nhau. Đứng đầu là Bà La Môn (Brahman - tăng lữ, trí thức) nắm quyền lực tôn giáo tối cao. Tiếp theo là Kshatriya (chiến binh, quý tộc, vua chúa) nắm quyền lực thế tục, bảo vệ đất nước. Đẳng cấp thứ ba là Vaishya (thương nhân, nông dân, thợ thủ công) là những người sản xuất chính trong xã hội. Cuối cùng là Shudra (nô lệ, người lao động chân tay) có địa vị thấp kém nhất, phải phục tùng ba đẳng cấp trên. Ngoài ra, còn có tầng lớp người "không thể chạm tới" (Pariah hay Dalit), bị coi là ô uế, phải sống ngoài lề xã hội. Các đẳng cấp này được quy định bởi dòng dõi (cha truyền con nối) và gần như không thể thay đổi, tạo nên một sự bất bình đẳng sâu sắc và kéo dài trong lịch sử Ấn Độ.