1) NHỮNG VẤN ĐỀ TỔNG QUAN VỀ NGHIÊN CỨU LỊCH SỬ VĂN MINH:
a) Các thuật ngữ, khái niệm căn bản: văn hóa, văn minh, văn hiến, nền văn minh...và mối quan hệ giữa chúng
b) Cách tiếp cận, thao tác trong nghiên cứu văn minh:
- Tiếp cận sử học
- Ba vấn đề chính, đồng thời là quy trình/thao tác nghiên cứu lịch sử văn
minh:
+ Cơ sở hình thành nền/khu vực văn minh: tự nhiên; lịch sử (kinh tế, xã hội, chính trị); cư dân
+ Thành tựu
+ Đặc điểm của nền/khu vực văn minh
c) Tổng quan về phân loại nền văn minh/khu vực văn minh Đông, Tây...
d) Khái niệm phương Đông và văn minh phương Đông: tập trung vào 5 nền văn minh phương Đông cổ - trung đại tiêu biểu (Ai Cập, Lưỡng Hà, Ấn Độ,
Trung Hoa, Ả Rập)
2) CƠ SỞ / ĐIỀU KIỆN HÌNH THÀNH VĂN MINH PHƯƠNG ĐÔNG:
Ba cơ sở / điều kiện căn bản:
a) Điều kiện tự nhiên: đặc biệt là vai trò của các dòng sông lớn và yếu tố địa
hình – khép kín tương đối của các nền văn minh phương Đông.
b) Điều kiện lịch sử: bao gồm các mặt chủ đạo của lịch sử kinh tế, xã hội, chính trị...đã tác động/ảnh hưởng/ chi phối sự xuất hiện và phát triển của các nền văn
minh phương Đông cổ - trung đại
c) Điều kiện cư dân: sự hình thành các cộng đồng cư dân với tư cách là chủ thể
của các nền văn minh đó

3) Thànhtựu:
Tập trung vào các thành tựu chủ đạo, tiêu biểu sau: a) Chữ viết: Lưỡng Hà, Trung Hoa.
Trình bày: quá trình hình thành và phát triển; đặc điểm; vai trò lịch sử
b) Nghệ thuật: điêu khắc, kiến trúc Ai Cập, Lưỡng Hà, Ấn Độ, Trung Hoa
Trình bày: thành tựu, đặc điểm và vai trò lịch sử.
c) Khoa học tự nhiên và kỹ thuật: Ai Cập, Ấn Độ, Trung Hoa
Trình bày: thành tựu, đặc điểm và vai trò
d) Tôn giáo: Ấn Độ, Ả Rập( đạo Phật và đạo Hồi)
Trình bày ba vấn đề chính: bối cảnh hình thành; nội dung học thuyết tôn giáo – nhấn mạnh tính tiến bộ trong tư tưởng triết học và xã hội; quá trình phát triển/vai trò của tôn giáo đó.
e) Học thuyết tư tương chính trị Trung Hoa cổ đại( thời Xuân Thu – Chiến Quốc):
4 học phái tiêu biểu Nho, Đạo, Mặc, Pháp
Trình bày: bối cảnh xuất hiện; nội dung cơ bản của học thuyết; quá trình phát triển và vai trò lịch sử của các học phái này, đặc biệt là Nho gia/Nho giáo
4) MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM CỦA VĂN MINH PHƯƠNG ĐÔNG:
- Căn cứ vào cơ sở hình thành, thành tựu và trong sự đối sánh với văn minh phương Tây cổ - trung đại, có thể rút ra một số đặc điểm chính phản ánh nội dung, tính chất, vai trò, trình độ của các nền văn minh phương Đông
- Dùng thành tựu để chứng minh những đặc điểm này.
a) Tính chất nông nghiệp
b) Là chiếc nôi của văn minh thế giới, có nhiều đóng góp quan trọng, vĩ đại( tôn
giáo, nghệ thuật, triết học, văn học, khoa học tự nhiên và kỹ thuật...)
c) Có sắc thái văn hóa/văn minh đa dạng, phong phú, đậm màu sắc dân tộc
riêng biệt
d) Trình độ còn hạn chế, đặc biệt là văn minh vật chất (so với văn minh phương
Tây ra đời muộn hơn sau này và được kế thừa phương Đông)
e) Tính chất và nội dung tôn giáo, là một thành tựu vĩ đại và quan trọng của
phương Đông

1) NHỮNG VẤN ĐỀ TỔNG QUAN VỀ NGHIÊN CỨU LỊCH SỬ VĂN MINH:
a) Các thuật ngữ, khái niệm căn bản: văn hóa, văn minh, văn hiến, nền văn minh...và mối quan hệ giữa chúng
b) Cách tiếp cận, thao tác trong nghiên cứu văn minh:
- Tiếp cận sử học
- Ba vấn đề chính, đồng thời là quy trình/thao tác nghiên cứu lịch sử văn
minh:
+ Cơ sở hình thành nền/khu vực văn minh: tự nhiên; lịch sử (kinh tế, xã hội, chính trị); cư dân
+ Thành tựu
+ Đặc điểm của nền/khu vực văn minh
c) Tổng quan về phân loại nền văn minh/khu vực văn minh Đông, Tây...
d) Khái niệm phương Đông và văn minh phương Đông: tập trung vào 5 nền văn minh phương Đông cổ - trung đại tiêu biểu (Ai Cập, Lưỡng Hà, Ấn Độ,
Trung Hoa, Ả Rập)
2) CƠ SỞ / ĐIỀU KIỆN HÌNH THÀNH VĂN MINH PHƯƠNG ĐÔNG:
Ba cơ sở / điều kiện căn bản:
a) Điều kiện tự nhiên: đặc biệt là vai trò của các dòng sông lớn và yếu tố địa
hình – khép kín tương đối của các nền văn minh phương Đông.
b) Điều kiện lịch sử: bao gồm các mặt chủ đạo của lịch sử kinh tế, xã hội, chính trị...đã tác động/ảnh hưởng/ chi phối sự xuất hiện và phát triển của các nền văn
minh phương Đông cổ - trung đại
c) Điều kiện cư dân: sự hình thành các cộng đồng cư dân với tư cách là chủ thể
của các nền văn minh đó

3) Thànhtựu:
Tập trung vào các thành tựu chủ đạo, tiêu biểu sau: a) Chữ viết: Lưỡng Hà, Trung Hoa.
Trình bày: quá trình hình thành và phát triển; đặc điểm; vai trò lịch sử
b) Nghệ thuật: điêu khắc, kiến trúc Ai Cập, Lưỡng Hà, Ấn Độ, Trung Hoa
Trình bày: thành tựu, đặc điểm và vai trò lịch sử.
c) Khoa học tự nhiên và kỹ thuật: Ai Cập, Ấn Độ, Trung Hoa
Trình bày: thành tựu, đặc điểm và vai trò
d) Tôn giáo: Ấn Độ, Ả Rập( đạo Phật và đạo Hồi)
Trình bày ba vấn đề chính: bối cảnh hình thành; nội dung học thuyết tôn giáo – nhấn mạnh tính tiến bộ trong tư tưởng triết học và xã hội; quá trình phát triển/vai trò của tôn giáo đó.
e) Học thuyết tư tương chính trị Trung Hoa cổ đại( thời Xuân Thu – Chiến Quốc):
4 học phái tiêu biểu Nho, Đạo, Mặc, Pháp
Trình bày: bối cảnh xuất hiện; nội dung cơ bản của học thuyết; quá trình phát triển và vai trò lịch sử của các học phái này, đặc biệt là Nho gia/Nho giáo
4) MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM CỦA VĂN MINH PHƯƠNG ĐÔNG:
- Căn cứ vào cơ sở hình thành, thành tựu và trong sự đối sánh với văn minh phương Tây cổ - trung đại, có thể rút ra một số đặc điểm chính phản ánh nội dung, tính chất, vai trò, trình độ của các nền văn minh phương Đông
- Dùng thành tựu để chứng minh những đặc điểm này.
a) Tính chất nông nghiệp
b) Là chiếc nôi của văn minh thế giới, có nhiều đóng góp quan trọng, vĩ đại( tôn
giáo, nghệ thuật, triết học, văn học, khoa học tự nhiên và kỹ thuật...)
c) Có sắc thái văn hóa/văn minh đa dạng, phong phú, đậm màu sắc dân tộc
riêng biệt
d) Trình độ còn hạn chế, đặc biệt là văn minh vật chất (so với văn minh phương
Tây ra đời muộn hơn sau này và được kế thừa phương Đông)
e) Tính chất và nội dung tôn giáo, là một thành tựu vĩ đại và quan trọng của
phương Đông