a. Lí do khiến Lục Vân Tiên quyết định ra tay trừng trị bọn cướp
Lục Vân Tiên quyết định đánh cướp vì chàng thấy bọn cướp hoành hành, làm hại dân lành và gặp người bị nạn thì không thể làm ngơ.

Giải thích: Điều đó cho thấy chàng có lòng thương người, tinh thần nghĩa hiệp, sẵn sàng ra tay cứu giúp người gặp khó khăn.

b. Phân tích một số từ ngữ, hình ảnh tiêu biểu thể hiện tính cách Lục Vân Tiên
“Bẻ cây làm gậy”: Cho thấy chàng nhanh trí, dũng cảm, không ngại nguy hiểm.
“Tả đột hữu xông”: Thể hiện sự mạnh mẽ, quyết liệt và tài võ nghệ của chàng.
“Lâu la bốn phía vỡ tan”: Cho thấy sức mạnh và khí thế áp đảo của Lục Vân Tiên.
Giải thích: Những từ ngữ, hình ảnh trên khắc họa Lục Vân Tiên là người anh hùng dũng cảm, chính trực, có tinh thần trượng nghĩa.

c. Thái độ, tình cảm của người kể chuyện đối với Lục Vân Tiên
Người kể chuyện thể hiện sự ca ngợi, trân trọng và ngưỡng mộ đối với Lục Vân Tiên.

Giải thích: Qua việc miêu tả hành động dũng cảm, lời nói và chiến thắng của chàng, người kể làm nổi bật vẻ đẹp của người anh hùng vì nghĩa quên thân, đồng thời gửi gắm quan niệm sống tốt đẹp: thấy việc nghĩa thì nên làm.
 
 
 
 
 

Dưới đây là gợi ý trả lời chi tiết cho các yêu cầu đọc hiểu 14 dòng thơ đầu đoạn trích "Lục Vân Tiên đánh nạn cướp" (trích truyện Lục Vân Tiên của Nguyễn Đình Chiểu):

a. Lí do khiến Lục Vân Tiên quyết định ra tay trừng trị bọn cướp
Lục Vân Tiên quyết định xông vào trừng trị bọn cướp Phong Lai xuất phát từ những lý do chính sau:

Tinh thần nghĩa khí, ghét gian tà: Khi thấy cảnh bọn cướp hoành hành, làm hại dân lành ("Bẻ gãy sừng trâu", "Hai bên hai hàng"), lòng bất bình và tinh thần trượng nghĩa của chàng bùng cháy.

Tư tưởng nhân đạo "Làm ơn há dễ trông người trả ơn": Chàng coi việc cứu người bị hại, trừng trị cái ác là trách nhiệm, nghĩa vụ tự nhiên của một người quân tử, chí nam nhi đội trời đạp đất, không thể khoanh tay đứng nhìn bất công.

b. Phân tích một số từ ngữ, hình ảnh tiêu biểu thể hiện tính cách của nhân vật Lục Vân Tiên
Qua 14 câu thơ đầu, tính cách dũng cảm, thẳng thắn và tư chất anh hùng của Lục Vân Tiên được khắc họa rất rõ nét qua các từ ngữ và hình ảnh:

Hành động quyết đoán, dũng cảm:

Từ ngữ hành động mạnh mẽ: "Ghé lại", "bẻ cây làm gậy", "nhắm bầy cướp xông vô".

Phân tích: Lục Vân Tiên chỉ có một mình, trong tay không có binh khí sắc bén mà chỉ vội vã "bẻ cây làm gậy" trên đường. Chi tiết này cho thấy sự linh hoạt, lòng dũng cảm phi thường và tư thế sẵn sàng xả thân vì nghĩa lớn mà không hề tính toán hay e sợ lực lượng đông đảo của bọn cướp.

Khí thế uy nghiêm, danh chính ngôn thuận:

Lời thách thức đanh thép: "Kẻ hại dân lành hãy lánh xa".

Phân tích: Lời nói của chàng vang lên dõng dạc, thể hiện thái độ căm giận cái ác tột cùng, đồng thời khẳng định danh nghĩa chính nghĩa của mình – trừng phạt kẻ ác để bảo vệ người dân lành vô tội.

Hình ảnh so sánh mang tầm vóc anh hùng:

Hình ảnh: "Vân Tiên tả đột hữu xung / Khác nào Triệu Tử phá vòng Đương Dương".

Phân tích: Tác giả sử dụng biện pháp so sánh Lục Vân Tiên với dũng tướng Triệu Tử Long (trong Tam quốc diễn nghĩa). Hình ảnh "tả đột hữu xung" miêu tả thế trận một mình chàng xông xáo giữa bầy cướp, thể hiện võ nghệ cao cường, sự gan lợm và khí chất hiên ngang của một vị tướng trẻ tài ba.

c. Thái độ, tình cảm của người kể chuyện đối với nhân vật Lục Vân Tiên
Người kể chuyện (tác giả Nguyễn Đình Chiểu) đã thể hiện thái độ và tình cảm vô cùng rõ ràng:

Trân trọng, ngợi ca và thán phục: Tác giả hết lời ca ngợi hành động nghĩa hiệp, sự dũng cảm và tài năng võ nghệ của Lục Vân Tiên thông qua việc ví chàng với hình tượng anh hùng Triệu Tử Long.

Yêu mến và gửi gắm lý tưởng: Lục Vân Tiên chính là hình mẫu nhân vật lý tưởng mà Nguyễn Đình Chiểu xây dựng. Qua nhân vật này, tác giả gửi gắm ước mơ về sự công bằng, chính nghĩa trong xã hội: cái thiện nhất định sẽ chiến thắng cái ác, người anh hùng sẵn sàng vì dân vì nước.