1. Thể thơ
Bài thơ được viết chủ yếu bằng thể thơ bảy chữ.
Các câu thơ có nhịp điệu linh hoạt, kết hợp với những hình ảnh giàu sức gợi, từ ngữ hài hước, sinh động.
Nhờ kể chuyện bằng thơ, câu chuyện quen thuộc trở nên mới mẻ, vui nhộn và hấp dẫn hơn.
 Ghi nhớ:
Thể thơ: thơ bảy chữ.

2. Cốt truyện
Bài thơ vẫn giữ cốt truyện chính của truyền thuyết Sơn Tinh – Thủy Tinh:

Vua Hùng kén rể → Sơn Tinh và Thủy Tinh cùng đến cầu hôn Mị Nương → Sơn Tinh đến trước và cưới được Mị Nương → Thủy Tinh tức giận → Thủy Tinh dâng nước đánh Sơn Tinh → Sơn Tinh chống lại → Thủy Tinh thất bại → hằng năm Thủy Tinh lại dâng nước đánh Sơn Tinh.

Có thể chia thành 4 phần:
Vua Hùng kén rể cho Mị Nương.
Sơn Tinh và Thủy Tinh đến cầu hôn, trổ tài.
Sơn Tinh cưới được Mị Nương, Thủy Tinh nổi giận và giao chiến.
Sơn Tinh chiến thắng, Thủy Tinh hằng năm vẫn dâng nước đánh trả.

3. Cách kể chuyện
Điểm giống truyền thuyết
Bài thơ vẫn kể theo trình tự thời gian, các sự việc nối tiếp nhau:

Kén rể → cầu hôn → giao tranh → kết quả.
Vì vậy, cốt truyện dễ theo dõi, rõ ràng.

Điểm khác và đặc sắc của Nguyễn Nhược Pháp
Khác với truyền thuyết kể bằng văn xuôi, Nguyễn Nhược Pháp kể lại câu chuyện bằng thơ bảy chữ, đồng thời thêm nhiều chi tiết miêu tả ngoại hình, lời nói, tâm trạng của nhân vật. Đặc biệt, Mị Nương có lời thoại và hành động cụ thể hơn.

Cách kể còn có màu sắc hóm hỉnh, vui nhộn, khiến những nhân vật vốn mang dáng vẻ thần linh trở nên gần gũi với người đọc.

 Nhận xét: Cách kể chuyện bằng thơ giúp câu chuyện truyền thuyết quen thuộc trở nên sinh động, giàu hình ảnh, giàu cảm xúc và hấp dẫn hơn.

4. Chân dung nhân vật Mị Nương
Mị Nương được Nguyễn Nhược Pháp miêu tả rất đẹp:

“Xinh như tiên trên trần”.
Tóc xanh, má hồng.
Miệng thắm như san hô.
Tay trắng nõn, chân nhỏ...
Những hình ảnh ấy cho thấy Mị Nương là một cô gái xinh đẹp, duyên dáng, dịu dàng.

Mị Nương không chỉ đẹp mà còn có đời sống tình cảm
Khi vua Hùng hỏi nàng muốn chọn ai, nàng đáp:

“Nhân duyên cúi để quyền mẹ cha”
→ Cho thấy nàng là người kín đáo, lễ phép, coi trọng sự sắp đặt của cha mẹ.

Khi chứng kiến cảnh chiến đấu giữa Sơn Tinh và Thủy Tinh, nàng sợ hãi và nói:

“Ôi, tại ta…”
→ Mị Nương có lòng nhân hậu, biết lo lắng khi cuộc tranh giành mình gây ra những hậu quả đáng sợ.

 Chân dung Mị Nương:
Xinh đẹp – dịu dàng – lễ phép – giàu tình cảm – có lòng nhân hậu.

5. Chân dung Sơn Tinh
Sơn Tinh là Thần Núi, có ngoại hình và sức mạnh phi thường.

Ngoại hình
Sơn Tinh có những đặc điểm khác thường như ba mắt, mang dáng vẻ của một vị thần.

Tài năng
Sơn Tinh có phép thuật vô cùng mạnh:

Có thể niệm chú khiến núi, đồi xuất hiện.
Có khả năng nâng núi, dựng núi để ngăn nước.
Cưỡi hổ và có đội quân của núi rừng.
Khi Thủy Tinh dâng nước, Sơn Tinh vẫn bình tĩnh chống lại, thậm chí còn trấn an Mị Nương:

“Nàng đừng lo”.
→ Qua đó, Sơn Tinh hiện lên là người mạnh mẽ, tài giỏi, bình tĩnh, chủ động và có tinh thần bảo vệ Mị Nương.

6. Chân dung Thủy Tinh
Thủy Tinh là Thần Nước, cũng có ngoại hình và sức mạnh phi thường.

Ngoại hình
Nhân vật được miêu tả với:

“râu ria quăn xanh rì”
→ Tạo cảm giác vừa kì lạ, dữ dội, vừa có nét hài hước.

Tài năng
Thủy Tinh có những phép thuật rất lớn:

Hô mây, gọi gió.
Dâng nước lên cao.
Làm rung chuyển đất trời.
Điều khiển đội quân thủy tộc.
Khi không lấy được Mị Nương, Thủy Tinh tức giận, đem quân đánh Sơn Tinh.

→ Nhân vật hiện lên là một vị thần có sức mạnh lớn, dữ dội, nóng nảy và hiếu thắng.

7. Yếu tố kì ảo
Đây là một trong những điểm nổi bật nhất của bài thơ.

Những chi tiết kì ảo tiêu biểu:
① Ngoại hình khác thường

Sơn Tinh có ba mắt.
Các nhân vật thần linh có dáng vẻ khác hẳn người bình thường.
② Khả năng thần kì

Sơn Tinh có thể tạo núi, dựng đồi, ngăn nước.
Thủy Tinh có thể hô mưa, gọi gió, dâng nước.
③ Phương tiện và lực lượng kì lạ

Các vị thần cưỡi những con vật đặc biệt như hổ, rồng.
Hai bên có những đội quân gồm các loài vật trên cạn và dưới nước.
④ Cuộc chiến phi thường

Thủy Tinh dâng nước bao nhiêu thì Sơn Tinh lại nâng núi cao lên bấy nhiêu.

→ Đây là một cuộc giao tranh mang tính thần thoại, tưởng tượng, vượt xa khả năng của con người bình thường.

Tác dụng của yếu tố kì ảo
Yếu tố kì ảo giúp:

Làm câu chuyện hấp dẫn, li kì.
Tạo nên không khí thần thoại, huyền ảo.
Khắc họa sức mạnh phi thường của Sơn Tinh và Thủy Tinh.
Thể hiện trí tưởng tượng phong phú của Nguyễn Nhược Pháp.
Qua hình tượng Sơn Tinh chống lại Thủy Tinh, thể hiện ước mơ của con người chế ngự thiên tai, chống lũ lụt.