- Bối cảnh: nhà Đông Hán đặt ách thống trị nặng nề lên vùng Giao Chỉ, khiến đời sống của các tầng lớp nhân dân cực khổ, lầm than. Mâu thuẫn dân tộc giữa người Việt với chính quyền đô hộ ngày càng sâu sắc

- Diễn biến chính:

+ Năm 40, Trưng Trắc, Trưng Nhị dấy binh khởi nghĩa ở Mê Linh. Thái thú quận Giao Chỉ là Tô Định bỏ trốn. Trưng Trắc xưng vương, đóng đô ở Mê Linh.

+ Năm 42, nhà Hán cử Mã Viện đưa quân sang đàn áp. Sau một thời gian kháng cự Hai Bà Trưng lui quân về Hát Môn.

+ Năm 43, Hai Bà Trưng hi sinh tại Hát Môn, cuộc khởi nghĩa tan rã.

- Ý nghĩa:

+ Khởi nghĩa Hai Bà Trưng là cuộc đấu tranh vũ trang lớn đầu tiên, mở đầu quá trình đấu tranh giành lại độc lập, tự chủ lâu dài của người Việt trong thời kì Bắc thuộc.

+ Cuộc khởi nghĩa cũng thể hiện sức mạnh và ý chí quật cường của phụ nữ Việt Nam.

Cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng (năm 40 – 43) là một mốc son chói lọi trong lịch sử dân tộc, đánh dấu cuộc đấu tranh vũ trang đầu tiên của nhân dân ta chống lại ách đô hộ của phong kiến phương Bắc. 

1. Nội dung chính của cuộc khởi nghĩa
Cuộc khởi nghĩa diễn ra qua hai giai đoạn chính:
Bùng nổ và Thắng lợi (Năm 40):Nguyên nhân: Do chính sách cai trị hà khắc, vơ vét của nhà Đông Hán (đứng đầu là Thái thú Tô Định) và mâu thuẫn dân tộc sâu sắc. Việc Thi Sách (chồng bà Trưng Trắc) bị sát hại đã trở thành ngòi nổ cho cuộc nổi dậy.
Diễn biến: Mùa xuân năm 40, Hai Bà Trưng dựng cờ khởi nghĩa tại Hát Môn (Hà Nội). Nghĩa quân nhanh chóng làm chủ Mê Linh, tiến đánh Cổ Loa và Luy Lâu.
Kết quả: Thái thú Tô Định hèn nhát bỏ trốn về nước. Quân Hán bị đánh đuổi hoàn toàn, nền độc lập được khôi phục sau hơn hai thế kỷ bị đô hộ. Trưng Trắc lên ngôi vua (Trưng Vương), đóng đô ở Mê Linh và thực hiện các chính sách vì dân như miễn thuế trong 2 năm. 

Kháng chiến chống quân xâm lược (Năm 42 – 43):Năm 42, nhà Hán cử tướng Mã Viện dẫn quân sang đàn áp.
Dù chiến đấu cực kỳ anh dũng, nhưng do chênh lệch lực lượng và sự chuẩn bị chưa đủ mạnh trước đối thủ có ưu thế quân sự, cuộc kháng chiến dần rơi vào thế yếu.
Năm 43, Hai Bà Trưng hi sinh tại Hát Môn (theo truyền thuyết là gieo mình xuống sông tự vẫn để giữ trọn tiết khí), cuộc khởi nghĩa thất bại. 

2. Ý nghĩa của cuộc khởi nghĩa
Dù chỉ duy trì được nền độc lập trong thời gian ngắn (gần 3 năm), cuộc khởi nghĩa có ý nghĩa lịch sử vô cùng to lớn:
Mở đầu thời kỳ đấu tranh: Đây là cuộc khởi nghĩa lớn đầu tiên của người Việt trong thời Bắc thuộc, mở đường cho phong trào đấu tranh giành lại độc lập tự chủ lâu dài sau này.
Thể hiện ý chí dân tộc: Chứng minh chân lý: dân tộc Việt Nam dù nhỏ bé nhưng luôn có ý chí quật cường, không bao giờ chịu khuất phục trước ngoại xâm. 
Tôn vinh phụ nữ Việt Nam: Là cuộc khởi nghĩa đầu tiên trong lịch sử do phụ nữ lãnh đạo, khẳng định vai trò, khí phách và truyền thống yêu nước của người phụ nữ. 
Biểu tượng bất diệt: Hai Bà Trưng trở thành biểu tượng anh hùng dân tộc, là nguồn cảm hứng và động lực tinh thần mạnh mẽ cho các thế hệ con cháu trong công cuộc bảo vệ Tổ quốc.