I. Phát triển không qua biến thái (Không có sự biến đổi về hình thái)
Đây là hình thức phát triển mà con non sau khi sinh ra hoặc nở ra từ trứng đã có hình dạng, cấu tạo cơ thể và các cơ quan nội tạng hoàn toàn tương tự như cơ thể trưởng thành. Trong suốt quá trình phát triển, con non không trải qua bất kỳ giai đoạn thay đổi đột ngột nào về cấu trúc cơ thể, chúng chỉ tăng trưởng mạnh mẽ về kích thước, khối lượng và hoàn thiện dần chức năng của hệ sinh dục.
1. Loài người
Giai đoạn phôi thai: Diễn ra hoàn toàn bên trong tử cung của người mẹ, phôi phát triển thành thai nhi với đầy đủ các bộ phận cơ bản.
Giai đoạn sau sinh: Em bé sinh ra đã có đầy đủ đầu, mình, tay, chân và các hệ cơ quan như người lớn. Quá trình lớn lên từ trẻ sơ sinh, trẻ nhỏ, tuổi dậy thì cho đến khi trưởng thành chỉ là sự tăng trưởng về chiều cao, cân nặng, sự phát triển của trí não và sự hoàn thiện của các đặc điểm sinh dục thứ cấp.

2. Chó
Giai đoạn con non: Chó con khi mới chào đời đã mang đầy đủ các đặc trưng hình thái của loài chó như bốn chân, đuôi, cấu trúc mõm. Dù lúc mới sinh mắt và tai chưa mở, nhưng về mặt hình thái học cấu trúc cơ bản không thay đổi.
Quá trình trưởng thành: Chó con lớn lên bằng cách tăng dần kích thước xương, cơ bắp, thay răng sữa bằng răng trưởng thành và phát triển hệ lông dày hơn. Chúng không trải qua quá trình lột xác hay thay đổi hình dạng cấu tạo nào.

3. Gà
Giai đoạn con non: Gà con sau khi mổ vỏ trứng chui ra ngoài đã có hình dáng của một loài gia cầm hai chân, một mỏ, hai cánh.
Quá trình trưởng thành: Điểm khác biệt duy nhất của gà con so với gà trưởng thành là lớp lông tơ mịn màng ban đầu. Theo thời gian, lớp lông tơ này sẽ rụng dần và được thay thế bằng lớp lông lông vũ cứng cáp, đồng thời các đặc điểm như mào, cựa gà sẽ nhú dài ra. Hình thái chung của cơ thể vẫn giữ nguyên từ lúc nở đến lúc chết.

II. Phát triển qua biến thái không hoàn toàn (Biến đổi ít về hình thái)
Hình thức này xảy ra chủ yếu ở một số nhóm côn trùng và giáp xác. Con non (được gọi là ấu trùng hoặc con non) khi nở ra từ trứng đã có hình dạng tương đối giống con trưởng thành. Tuy nhiên, chúng chưa phát triển hoàn thiện một số cấu trúc cơ thể như cánh, cơ quan sinh sản và hệ thống gân cánh. Để đạt được kích thước và hình thái của con trưởng thành, ấu trùng bắt buộc phải trải qua nhiều lần lột xác (bỏ lớp vỏ chitin cũ để phát triển lớp vỏ mới lớn hơn).
1. Châu chấu
Giai đoạn ấu trùng: Châu chấu non vừa nở ra từ trứng nhìn rất giống châu chấu trưởng thành về đầu, chân sau to khỏe để nhảy. Điểm khác biệt lớn nhất là chúng hoàn toàn chưa có cánh và hệ sinh dục chưa phát triển.
Quá trình lột xác: Ấu trùng châu chấu phải trải qua trung bình từ 4 đến 5 lần lột xác. Qua mỗi lần lột xác, kích thước cơ thể lớn dần lên và mầm cánh phía sau lưng sẽ dài ra một chút.
Giai đoạn trưởng thành: Sau lần lột xác cuối cùng, đôi cánh của châu chấu phát triển hoàn chỉnh, giúp chúng có thể bay và hệ sinh dục chính thức hoạt động để thực hiện chức năng sinh sản.

2. Gián
Giai đoạn ấu trùng: Gián non (hay còn gọi là thiếu trùng) khi mới nở có màu sắc nhạt hơn (thường là màu trắng hoặc nâu sáng) và có kích thước rất nhỏ. Chúng có cấu tạo ba phần đầu, ngực, bụng và sáu chân giống hệt gián trưởng thành nhưng chưa có cánh.
Quá trình biến đổi: Thiếu trùng sống cùng môi trường và ăn chung nguồn thức ăn với gián trưởng thành. Chúng trải qua nhiều lần lột xác trong vài tháng, màu sắc cơ thể sẫm dần, lớp vỏ chitin cứng hơn.
Giai đoạn trưởng thành: Xuất hiện đôi cánh hoàn chỉnh xếp gọn trên lưng và có khả năng sinh sản.

3. Tôm
Giai đoạn ấu trùng: Tôm sau khi nở từ trứng trải qua các giai đoạn ấu trùng ban đầu như Nauplius, Zoea và Mysis dưới dạng các sinh vật phù du. Ở các giai đoạn muộn như Mysis, hình thái của chúng đã bắt đầu giống tôm trưởng thành nhưng các phần phụ (chân bơi, chân bò) và đuôi còn rất sơ khai, chưa phân đốt rõ ràng.
Quá trình biến đổi: Tôm non liên tục lột xác (vài ngày một lần ở giai đoạn nhỏ). Mỗi lần lột xác, các đốt thân dài ra, các chân bơi dưới bụng và chân bò ở phần ngực được hoàn thiện dần về mặt cấu trúc.
Giai đoạn trưởng thành: Tôm có cấu tạo vỏ dày, các phần phụ hoàn chỉnh để chuyển từ lối sống phù du sang lối sống bò và bơi dưới đáy nước.

III. Phát triển qua biến thái hoàn toàn (Biến đổi lớn về hình thái)
Đây là hình thức phát triển có sự thay đổi đột ngột và toàn diện nhất về mặt hình thái, cấu tạo cơ thể cũng như sinh lý giữa các giai đoạn sống. Loài vật sẽ trải qua bốn giai đoạn chu kỳ rõ rệt: Trứng, Ấu trùng, Nhộng (giai đoạn trung gian bất động) và Con trưởng thành. Ấu trùng và con trưởng thành thường có cấu tạo cơ quan, môi trường sống và nguồn thức ăn hoàn toàn khác nhau.
1. Bướm
Giai đoạn ấu trùng (Sâu bướm): Sâu bướm có hình dạng giống loài giun dài, chia nhiều đốt, có hàm nhai khỏe để ăn lá cây. Cơ thể của sâu cấu tạo chủ yếu để phục vụ việc ăn và tích lũy năng lượng, không có cánh, không có mắt kép và không có vòi hút.
Giai đoạn nhộng: Sâu bướm ngừng ăn, tìm nơi an toàn để hóa nhộng. Bên trong lớp vỏ nhộng bất động, một cuộc đại tu sinh học diễn ra: toàn bộ các mô và cơ quan của sâu bị phân hủy, tái cấu trúc lại hoàn toàn để hình thành các cơ quan mới.
Giai đoạn trưởng thành (Bướm): Bướm chui ra khỏi vỏ nhộng với hình thái hoàn toàn mới: có hai đôi cánh lớn đầy màu sắc, đôi mắt kép tinh tường, sáu chiếc chân dài và chiếc vòi cuộn tròn dùng để hút mật hoa thay vì nhai lá cây.

2. Ếch
Giai đoạn ấu trùng (Nòng nọc): Nòng nọc nở ra từ trứng dưới nước, có hình thái giống một loài cá nhỏ với cái đầu tròn, không có chân và có một cái đuôi dài để bơi. Chúng thở bằng mang và ăn các loài tảo, thực vật thủy sinh.
Giai đoạn biến thái: Trong quá trình phát triển, nòng nọc mọc hai chân sau trước, sau đó đến hai chân trước. Mang tiêu biến dần và phổi hình thành để thay thế chức năng hô hấp. Điểm đặc biệt là cái đuôi chứa nhiều chất dinh dưỡng sẽ bị cơ thể tự hấp thụ (tiêu biến) ngắn dần rồi mất hẳn.
Giai đoạn trưởng thành (Ếch): Ếch trưởng thành có bốn chân khỏe để nhảy và bơi, không còn đuôi, thở bằng phổi và da. Chúng chuyển từ lối sống hoàn toàn dưới nước lên lối sống lưỡng cư (vừa ở nước vừa ở cạn) và chuyển sang ăn thịt (côn trùng).

3. Muỗi
Giai đoạn ấu trùng (Lăng quăng / Bọ gậy): Sống hoàn toàn trong môi trường nước độc lập. Lăng quăng có đầu to, thân nhiều đốt lông, di chuyển bằng cách uốn mình liên tục trong nước và thở bằng ống thở nằm ở đuôi bằng cách treo ngược mình sát mặt nước.
Giai đoạn nhộng (Cung quăng): Lăng quăng hóa thành nhộng hình dấu phẩy, có khả năng di chuyển rất nhanh trong nước khi bị động nhưng không ăn. Giai đoạn này giúp tái cấu trúc cơ thể từ dạng dưới nước sang dạng bay trên không.
Giai đoạn trưởng thành (Muỗi): Muỗi trưởng thành thoát ra khỏi vỏ nhộng, có cánh để bay, có ba cặp chân dài và sở hữu cấu trúc miệng dạng vòi chích nhọn để hút máu hoặc nhựa cây. Chúng chuyển sang lối sống hoàn toàn trên cạn và trong không khí.

Kết luận phân biểu học
Nhóm 1 (Không biến thái): Con non giống con trưởng thành. Không có lột xác thay đổi hình thái cấu trúc.
Nhóm 2 (Biến thái không hoàn toàn): Con non gần giống con trưởng thành nhưng thiếu một số cơ quan (cánh). Phải lột xác nhiều lần để bù đắp và hoàn thiện các cơ quan thiếu hụt đó.
Nhóm 3 (Biến thái hoàn toàn): Con non hoàn toàn khác biệt con trưởng thành. Bắt buộc phải có giai đoạn nhộng trung gian để phá hủy cấu trúc cũ và xây dựng lại cấu trúc mới từ đầu.