I. ĐỌC HIỂU
Câu 1 (0,5 điểm)
Dấu hiệu xác định thể thơ:

Số chữ trong mỗi dòng không đều
Không theo niêm luật chặt chẽ
→ Thể thơ: tự do

Câu 2 (0,5 điểm)
Ba hình ảnh về miền Trung trong khổ (1):

Lũ chồng lên lũ
Nhiều đêm không ngủ
Lăn lội cứu người giữa nước bạc, cuồng phong

Câu 3 (1,0 điểm)
Phép so sánh trong khổ (5):
“Xem lúa đồng bào như thể của người thân”

Tác dụng:

Làm nổi bật tình cảm gắn bó, yêu thương của người lính đối với nhân dân
Thể hiện tinh thần trách nhiệm, coi tài sản của dân như của mình
Góp phần làm nổi bật hình ảnh đẹp của “Bộ đội Cụ Hồ” trong gian khó

Câu 4 (1,0 điểm)
Chủ đề của văn bản:

Ca ngợi tinh thần đoàn kết, tình người sâu sắc của đồng bào miền Trung trong thiên tai
Thể hiện sự cảm thông, chia sẻ trước những mất mát, đau thương
Đồng thời ngợi ca hình ảnh người lính và ý chí vượt khó của con người Việt Nam

Câu 5 (1,0 điểm)
Bài học nhận thức:

Biết trân trọng điều kiện học tập đầy đủ của bản thân
Cần cố gắng học tập chăm chỉ, không than phiền
Biết chia sẻ, cảm thông với những hoàn cảnh khó khăn hơn mình

II. LÀM VĂN
Câu 1 (2,0 điểm) – Đoạn văn khoảng 200 chữ
Hình ảnh “Bộ đội Cụ Hồ” trong văn bản hiện lên thật đẹp và xúc động giữa hoàn cảnh thiên tai khắc nghiệt. Họ là những con người không quản gian khổ, sẵn sàng “dầm mình trong nước”, “ngập lặn cứu thường dân” để giúp đỡ nhân dân miền Trung vượt qua hoạn nạn. Trong mưa lũ, khi tính mạng và tài sản của người dân bị đe dọa, các anh không nghĩ đến bản thân mà luôn đặt nhiệm vụ cứu dân lên hàng đầu. Đặc biệt, hình ảnh “xem lúa đồng bào như thể của người thân” đã thể hiện sâu sắc tình cảm gắn bó quân – dân. Người lính không chỉ làm nhiệm vụ mà còn hành động bằng cả tấm lòng, coi nỗi đau của nhân dân như chính nỗi đau của mình. Qua đó, ta thấy được phẩm chất cao đẹp của “Bộ đội Cụ Hồ”: dũng cảm, tận tụy, giàu lòng nhân ái và tinh thần trách nhiệm. Hình ảnh ấy không chỉ khiến người đọc xúc động mà còn làm sáng lên truyền thống tốt đẹp của dân tộc ta trong những lúc khó khăn.

Câu 2 (4,0 điểm) – Bài văn khoảng 600 chữ
Trong cuộc sống, không phải lúc nào con người cũng gặp thuận lợi và bình yên. Có những lúc khó khăn, thử thách ập đến bất ngờ, buộc ta phải đối mặt và vượt qua. Chính vì vậy, thông điệp “Trong gian nan vẫn ngẩng cao đầu” mang ý nghĩa vô cùng sâu sắc, nhắc nhở mỗi người về ý chí và bản lĩnh sống.

“Ngẩng cao đầu” là tư thế của sự tự tin, kiên cường và không khuất phục. Khi đặt trong hoàn cảnh “gian nan”, câu thơ càng nhấn mạnh tinh thần mạnh mẽ của con người: dù khó khăn đến đâu cũng không gục ngã, không buông xuôi. Đây chính là biểu hiện của ý chí, nghị lực – những yếu tố quan trọng giúp con người vượt qua thử thách và vươn lên trong cuộc sống.

Thực tế đã chứng minh, trong mọi hoàn cảnh khắc nghiệt, con người Việt Nam luôn thể hiện tinh thần “ngẩng cao đầu”. Trong thiên tai bão lũ, người dân miền Trung dù mất mát, đau thương vẫn không đầu hàng số phận. Họ cùng nhau đoàn kết, khắc phục hậu quả, xây dựng lại cuộc sống. Không chỉ vậy, trong đại dịch COVID-19, cả đất nước đã chung tay vượt qua khó khăn, thể hiện ý chí kiên cường và tinh thần lạc quan đáng khâm phục. Chính tinh thần ấy đã giúp chúng ta vượt qua nghịch cảnh và ngày càng phát triển.

Tuy nhiên, trong cuộc sống hiện nay, vẫn có một số người dễ nản lòng khi gặp khó khăn. Chỉ cần thất bại nhỏ đã vội bỏ cuộc, thiếu kiên trì và ý chí. Điều đó khiến họ không thể đạt được thành công và dễ bị cuộc sống đánh bại. Vì vậy, mỗi người cần rèn luyện bản thân, học cách đối diện với thử thách, giữ vững tinh thần lạc quan và không ngừng cố gắng.

Là học sinh, chúng ta cũng cần vận dụng thông điệp này vào thực tế. Trong học tập, sẽ có lúc gặp bài khó, điểm kém hay áp lực thi cử. Nhưng thay vì chán nản, chúng ta cần kiên trì, cố gắng từng bước cải thiện bản thân. Chỉ khi không bỏ cuộc, ta mới có thể tiến bộ và đạt được mục tiêu của mình.

Tóm lại, “Trong gian nan vẫn ngẩng cao đầu” là lời nhắc nhở ý nghĩa về cách sống tích cực và mạnh mẽ. Dù cuộc sống có khó khăn đến đâu, mỗi người hãy giữ vững niềm tin, ý chí và nghị lực để vượt qua. Chính tinh thần ấy sẽ giúp chúng ta trưởng thành và đạt được những giá trị tốt đẹp trong cuộc sống.
 
 
 
 

Câu 1. Dấu hiệu xác định thể thơ:

Thể thơ: Thơ tự do (hoặc biến thể của thơ 8 chữ).
Dấu hiệu: Số chữ trong các dòng thơ không hoàn toàn bằng nhau (có dòng 7 chữ, dòng 8 chữ, dòng 9 chữ), cách ngắt nhịp linh hoạt, gieo vần chân nhưng không quá khắt khe theo luật bằng trắc của thơ cổ điển.
Câu 2. Liệt kê 3 hình ảnh về miền Trung trong khổ (1):

"Lũ chồng lên lũ".
Những con người nhiều đêm không ngủ.
Nước bạc (hoặc cuồng phong).
Câu 3. Tác dụng của phép so sánh trong khổ (5):

Phép so sánh: "Xem lúa đồng bào như thể của người thân".
Tác dụng: * Về nội dung: Nhấn mạnh tình cảm gắn bó, khăng khít giữa quân và dân. Những anh bộ đội không chỉ coi việc giúp dân là nhiệm vụ mà còn xuất phát từ tình cảm gia đình ruột thịt, coi tài sản của dân quý giá như tài sản của chính người thân mình.

Về nghệ thuật: Làm cho câu thơ thêm gợi hình, gợi cảm, tăng sức biểu đạt cho tình nghĩa quân dân cá nước.
Câu 4. Chủ đề của văn bản: Văn bản thể hiện niềm thương xót trước những mất mát, đau thương mà thiên tai lũ lụt gây ra cho miền Trung, đồng thời ngợi ca tinh thần quả cảm của các chiến sĩ, tình nghĩa đồng bào cao đẹp và ý chí nghị lực của con người miền Trung trong gian nan.

Câu 5. Bài học nhận thức:

Đối chiếu: Hiện tại, chúng ta được học tập trong điều kiện cơ sở vật chất đầy đủ, trường lớp khang trang, không phải đối mặt với cảnh nước ngập ngang đầu hay gián đoạn khai giảng vì thiên tai.
Bài học: Cần biết trân trọng giá trị của việc học tập và điều kiện thuận lợi đang có; biết thấu cảm, sẻ chia với những bạn học sinh vùng lũ; đồng thời rèn luyện ý chí vượt khó, không đầu hàng trước hoàn cảnh.

PHẦN II: LÀM VĂN
Câu 1. Phân tích hình ảnh "anh lính cụ Hồ" (Khoảng 200 chữ): Hình ảnh anh bộ đội Cụ Hồ trong bài thơ hiện lên thật đẹp đẽ và cao thượng giữa cơn cuồng phong của thiên tai. Các anh xuất hiện khi miền Trung chìm trong "nước bạc", đối mặt với hiểm nguy để "quên cả thân mình" cứu giúp người dân. Tác giả đã khéo léo khắc họa sự vất vả qua hình ảnh "lấm lem", "vội bước", "dằm mình trong nước". Không chỉ cứu người, các anh còn "hăng hái, nhiệt tình" gặt lúa giúp dân, coi tài sản của bà con như của chính người thân mình. Đó là vẻ đẹp của sự hy sinh thầm lặng, là minh chứng cho tình quân dân thắm thiết "như cá với nước". Qua đó, hình ảnh người lính không chỉ là những anh hùng trong chiến đấu mà còn là điểm tựa vững chắc cho nhân dân trong thời bình, gieo vào lòng người đọc niềm xúc động và lòng biết ơn sâu sắc.

Câu 2. Nghị luận về thông điệp "Trong gian nan vẫn ngẩng cao đầu" (Khoảng 600 chữ):

Dàn ý gợi ý:

Mở bài: Dẫn dắt từ bối cảnh miền Trung trong bài thơ để nêu lên thông điệp: Bản lĩnh và ý chí của con người trước nghịch cảnh qua dòng thơ "Trong gian nan vẫn ngẩng cao đầu".
Thân bài:

Giải thích: "Gian nan" là những khó khăn, thử thách khắc nghiệt (như thiên tai trong bài); "ngẩng cao đầu" là tư thế hiên ngang, sự tự tin, ý chí quyết tâm và không chịu khuất phục.
Phân tích & Chứng minh:

Tại sao phải ngẩng cao đầu? Vì nghịch cảnh là một phần của cuộc sống, chỉ có đối mặt mới có thể vượt qua. Người dân miền Trung dù mất mát về tài sản ("Bưởi Phúc Trạch thối rụng"), đau thương về người ("mẹ trẻ khóc tìm con") nhưng họ vẫn "xây đời sống mới".
Nghị lực giúp con người tìm thấy cơ hội trong khó khăn, gắn kết tình người ("nghĩa xóm tình làng").
Bàn luận mở rộng: Phê phán những người có lối sống yếu đuối, dễ buông xuôi khi gặp thất bại nhỏ. Tuy nhiên, "ngẩng cao đầu" không phải là kiêu ngạo mà là giữ vững phẩm giá và ý chí.
Bài học hành động: Rèn luyện bản lĩnh từ những việc nhỏ nhất; học cách mỉm cười và tìm giải pháp thay vì than vãn trước thử thách.
Kết bài: Khẳng định giá trị trường tồn của tinh thần lạc quan, kiên cường. Con người có thể bị tàn phá về vật chất nhưng không bao giờ bị đánh bại về tinh thần nếu biết "ngẩng cao đầu".