1. Quá trình nguyên phân (mitosis)
Khái niệm:
Nguyên phân là quá trình phân chia tế bào tạo ra 2 tế bào con giống hệt nhau và giống tế bào mẹ.

Các giai đoạn:

Kì đầu:
NST (nhiễm sắc thể) co xoắn, màng nhân dần biến mất
Kì giữa:
NST xếp thành 1 hàng ở giữa tế bào
Kì sau:
NST tách đôi, mỗi nửa đi về 2 cực
Kì cuối:
Hình thành 2 nhân mới → tế bào tách thành 2

Kết quả:

Tạo 2 tế bào con
Số NST giữ nguyên (2n → 2n)
Giống nhau về di truyền

Ý nghĩa:

Giúp cơ thể lớn lên
Thay thế tế bào già, bị hỏng
Duy trì ổn định bộ NST

2. Quá trình giảm phân (meiosis)
Khái niệm:
Giảm phân là quá trình tạo ra tế bào sinh dục (giao tử), làm giảm số NST đi một nửa.

Gồm 2 lần phân chia:

Giảm phân I
NST tương đồng bắt cặp
Có trao đổi chéo (tạo biến dị)
Tách cặp NST tương đồng
→ Kết quả: 2 tế bào (nhiễm sắc thể n kép)

Giảm phân II
Giống nguyên phân
Tách NST kép thành NST đơn
→ Kết quả: 4 tế bào con

Kết quả cuối cùng:

Tạo 4 tế bào con
Số NST giảm một nửa (2n → n)
Khác nhau về di truyền

Nguyên phân là quá trình phân bào tạo ra các tế bào con giống hệt tế bào mẹ, còn giảm phân là quá trình phân bào tạo ra các giao tử có số lượng nhiễm sắc thể giảm đi một nửa. Cả hai đều là những hình thức phân chia tế bào nhân thực nhưng phục vụ các mục đích sinh học hoàn toàn khác nhau.
 🧬 I. Quá trình Nguyên phân (Mitosis)
Quá trình này xảy ra ở các tế bào sinh dưỡng và tế bào sinh dục sơ khai. Từ 1 tế bào mẹ ( 2n) ban đầu tạo ra 2 tế bào con có bộ nhiễm sắc thể (NST) giống hệt nhau và giống hệt tế bào mẹ ( 2n) 
1. Kỳ trung gian (Chuẩn bị)
Tế bào lớn lên, nhân đôi ADN và NST tạo thành các NST kép gồm 2 chromatid dính nhau ở tâm động.
2. Quá trình phân bào (Gồm 4 kỳ)
Kỳ đầu: NST kép bắt đầu co xoắn. Màng nhân và nhân con tiêu biến. Thoi phân bào xuất hiện.
Kỳ giữa: Các NST kép co xoắn cực đại và xếp thành 1 hàng trên mặt phẳng xích đạo của thoi phân bào.
Kỳ sau: Tâm động tách ra, 2 chromatid của NST kép tách nhau thành 2 NST đơn và dạt về 2 cực của tế bào.
Kỳ cuối: NST dãn xoắn. Màng nhân và nhân con xuất hiện trở lại. Tế bào chất phân chia để tách thành 2 tế bào con.
 🥚 II. Quá trình Giảm phân (Meiosis)
Quá trình này chỉ xảy ra ở tế bào sinh dục chín để tạo ra giao tử (tinh trùng hoặc trứng). Giảm phân gồm 2 lần phân bào liên tiếp nhưng NST chỉ nhân đôi 1 lần ở kỳ trung gian trước khi giảm phân I.
Kết quả: Từ 1 tế bào mẹ ( 2n) tạo ra 4 tế bào con có bộ NST giảm đi một nửa (n)
 
1. Giảm phân I (Phân chia giảm nhiễm)
Kỳ đầu I: Các NST kép trong cặp tương đồng bắt đôi với nhau (tiếp hợp) và có thể xảy ra trao đổi đoạn (hoán vị gen).
Kỳ giữa I: Các cặp NST kép tương đồng tập trung và xếp thành 2 hàng trên mặt phẳng xích đạo.
Kỳ sau I: Các cặp NST kép tương đồng phân ly độc lập về 2 cực của tế bào (NST vẫn ở trạng thái kép).
Kỳ cuối I: Tạo thành 2 tế bào con có bộ NST đơn bội kép (n kép).
 
2. Giảm phân II (Phân chia nguyên nhiễm - tương tự nguyên phân)
Kỳ đầu II: NST co xoắn, thoi phân bào xuất hiện.
Kỳ giữa II: Các NST kép xếp thành 1 hàng trên mặt phẳng xích đạo.
Kỳ sau II: Tâm động tách ra, các NST đơn phân ly về 2 cực của tế bào.
Kỳ cuối II: Tế bào chất phân chia, tạo ra tổng cộng 4 tế bào con có bộ NST đơn bội (n đơn).
 ⚖️ III. Điểm khác biệt cốt lõi
Đặc điểm
Nguyên phân
Giảm phân
Loại tế bào
Tế bào sinh dưỡng, sinh dục sơ khai
Tế bào sinh dục chín
Số lần phân bào
1 lần
2 lần
Kết quả
2 tế bào con ( 2n)
4 tế bào con (n)  
Tiếp hợp, chéo
Không có
Có ở kỳ đầu I
Ý nghĩa
Giúp cơ thể lớn lên, thay thế tế bào già
Tạo giao tử phục vụ sinh sản hữu tính