Lưu Quang Vũ nổi danh là một trong những nhà soạn kịch tài hoa của nền văn học hiện đại Việt Nam. Nhắc đến Lưu Quang Vũ, không thể không nhắc đến những vở kịch xuất sắc làm nên tên tuổi của ông, trong đó "Hồn Trương Ba, da hàng thịt". Đoạn trích "Tôi muốn được là tôi toàn vẹn" nằm ở cảnh VII và đoạn kết của vở kịch, là lời tự sự đầy day dứt của nhân vật Trương Ba sau khi trải nghiệm cuộc sống với thân xác "da hàng thịt".

 
Đoạn trích “Tôi muốn được là tôi toàn vẹn” tập trung kể về cuộc đời của chàng Trương Ba, là một người có tài đánh cờ xuất chúng nhưng không may chết oan do sự nhầm lẫn của Nam Tào. Nhằm chuộc lại lỗi lầm của mình Nam Tào và Đế Thích đã cho Trương Ba sống lại nhưng trong một thể xác của người khác. Ban đầu mọi thứ có vẻ thuận lợi khi Trương Ba được sống lại trên trần thế, nhưng dần dần mọi thứ lại trở nên khó khăn, rắc rối vì thể xác và tâm hồn của Trương Ba không hòa nhập với nhau.  Trương Ba vốn là một người có học thức còn anh bán thịt lại là người thô lỗ, phàm tục, điều này đã dẫn đến những mâu thuẫn, sự xô xát không thể tránh khỏi giữa phần xác và phần hồn. Những đòi hỏi vô lý của người vợ, sự xa lạ của gia đình và những người thân yêu… tất cả đã đẩy chàng Trương Ba vào bi kịch mới: sống còn đau khổ hơn cả cái chết. Với nội dung như vậy đoạn trích đặt ra rất nhiều vấn đề quan trọng giữa sự hoà hợp giữa thể xác và tâm hồn, về ý nghĩa cuộc sống của con người, về khái niệm sống toàn vẹn.

 
Đế Thích và Nam Tào tượng trưng cho khuôn phép, luật pháp của xã hội. Đế Thích cho rằng không ai có thể sống toàn vẹn, mỗi người đều phải tuân thủ những quy tắc và những khuôn khổ của xã hội. Nhưng Trương Ba lại khác ông không hề chấp nhận điều này, ông tin rằng con người cần phải được sống trọn vẹn cả phần hồn lẫn phải xác. Cuộc sống chỉ thực sự có ý nghĩa khi tâm hồn và thể xác hòa nhập thành một khối thống nhất. Nếu sống tầm gửi, sống bám vào thân xác của người khác thì thật tẻ nhạt, buồn chán, như vậy con người cũng sẽ đánh mất chính mình. Bởi thế ông đã từ chối được sống tiếp, chấp nhận cái chết để bảo toàn danh dự, giá trị của bản thân. Cuộc đối thoại giữa Trương Ba và Đế Thích xoay quanh những quan niệm của con người về giá trị đích thực của cuộc sống, về thế nào là sống toàn vẹn, những lời khẳng định mạnh mẽ của Trương Ba… đánh dấu cuộc đấu tranh của con người để chống lại những ràng buộc, định kiến của xã hội. Thể hiện khát khao khẳng định cái tôi của mình.

Linh hồn của đoạn trích này là Trương Ba, một nhân vật đã được tác giả tập trung khai thác. Trương Ba mang những nét tính cách điển hình, là tượng trưng cho một bộ phận con người trong xã hội. Họ biết sống với đúng giá trị của mình, quyết không thỏa hiệp, nhượng bộ mà đánh mất đi bản sắc của mình. Dẫu có phải chết thì vẫn kiên định với chính kiến, quan điểm của mình.

 
Với cách xây dựng tình huống độc đáo, tính kịch được đẩy lên cao trào, xoáy sâu vào các xung đột giữa các nhân vật trong kịch, cách dẫn dắt mâu thuẫn và giải quyết mâu thuẫn kịch hợp lý. Đoạn trích: “Tôi muốn được là tôi toàn vẹn” có cốt truyện hoàn toàn mang tính tưởng tượng, hư cấu. Kết thúc nhân vật mang tính chất bi kịch thường thấy song hoàn toàn là sự giải thoát phù hợp với tư tưởng, hành động trước đó của nhân vật.

I. Mở bài
Giới thiệu tác giả: Lưu Quang Vũ là một trong những nhà soạn kịch tài năng nhất của nền văn học nghệ thuật Việt Nam hiện đại, với những tác phẩm mang tính triết lý và thời đại sâu sắc.
Giới thiệu tác phẩm và đoạn trích: "Hồn Trương Ba, da hàng thịt" là vở kịch tiêu biểu nhất của ông. Đoạn trích "Tôi muốn được là tôi toàn vẹn" nằm ở cảnh VII, tập trung vào cuộc đấu tranh quyết liệt của Trương Ba để thoát khỏi sự tha hóa và tìm lại chính mình.
Nêu vấn đề cần phân tích: Khát vọng được sống là chính mình, sự thống nhất giữa linh hồn và thể xác.
 

 
II. Thân bài
 
1. Bối cảnh dẫn đến lời thoại
Sau một thời gian sống trong xác anh hàng thịt, Trương Ba rơi vào bi kịch: tâm hồn thanh cao, nhân hậu bị những bản năng thấp kém của thể xác sai khiến.
Sự dằn vặt, đau đớn khi người thân (vợ, cháu gái, con dâu) không còn nhận ra một Trương Ba hiền lành ngày xưa.
 
2. Cuộc đối thoại giữa Hồn và Xác
Linh hồn: Cố gắng phủ nhận sự lệ thuộc vào thể xác, coi xác chỉ là "vỏ ngoài âm u, đui mù".
Thể xác: Tự tin, ngạo nghễ thách thức và chỉ ra rằng linh hồn không thể tách rời thể xác; linh hồn cũng đã bị nhiễm bẩn bởi những ham muốn của xác thịt.
Ý nghĩa: Phản ánh mâu thuẫn giữa lý tưởng cao đẹp và thực tại phũ phàng, giữa bản năng và đạo đức.
 
3. Khát vọng "Tôi muốn được là tôi toàn vẹn"
Lời khẳng định của Trương Ba: "Không thể bên trong một đằng, bên ngoài một nẻo được. Tôi muốn được là tôi toàn vẹn."
Triết lý về con người: Một cá nhân hạnh phúc và có đạo đức khi có sự thống nhất giữa suy nghĩ (linh hồn) và hành động/nhu cầu (thể xác).
Hành động quyết liệt: Trương Ba từ chối sống vay mượn, từ chối việc nhập vào xác Cu Tị để tiếp tục tồn tại một cách chắp vá. Ông chọn cái chết để linh hồn được thanh thản và giữ trọn vẹn những kỷ niệm đẹp trong lòng người thân.
 
4. Giá trị tư tưởng và nghệ thuật
Nghệ thuật: Ngôn ngữ kịch giàu tính triết lý, xung đột kịch được đẩy lên cao trào thông qua những màn đối thoại và độc thoại nội tâm xuất sắc.
Tư tưởng: Phê phán lối sống giả tạo, chạy theo hình thức hoặc quá nuông chiều bản năng. Bài học về sự tự ý thức và lòng dũng cảm để bảo vệ nhân cách.
 

 
III. Kết bài
Khẳng định lại giá trị của đoạn trích: Lời cảnh tỉnh con người về việc gìn giữ cái "tôi" chân thật và sự hài hòa trong cuộc sống.
Liên hệ bản thân: Trong cuộc sống hiện đại, mỗi người cần có bản lĩnh để không bị lôi cuốn bởi những giá trị ảo, quyết tâm sống "toàn vẹn" với những giá trị đạo đức tốt đẹp.
Hy vọng dàn ý này sẽ giúp bạn hoàn thành bài văn một cách xuất sắc! Nếu cần đi sâu vào phân tích một chi tiết cụ thể nào, bạn cứ cho mình biết nhé.