1. Cách thức giải quyết trước nguy cơ xâm lược của phương Tây (giữa thế kỉ XIX)

Trung Quốc:

Chọn con đường bảo thủ, trì trệ, tiếp tục duy trì chế độ phong kiến chuyên chế.
Cải cách nửa vời, không triệt để; triều đình Mãn Thanh suy yếu, chia rẽ.
Kết quả: Trung Quốc dần trở thành nước nửa thuộc địa, nửa phong kiến, bị các nước phương Tây xâu xé.
Nhật Bản:

Chọn con đường cải cách duy tân toàn diện (Duy tân Minh Trị – 1868).
Canh tân từ chính trị, kinh tế, quân sự, giáo dục đến xã hội.
Kết quả: Nhật Bản thoát khỏi nguy cơ xâm lược, nhanh chóng trở thành nước tư bản chủ nghĩa và đế quốc.
👉 Như vậy, Trung Quốc bảo thủ – thất bại, còn Nhật Bản cải cách triệt để – thành công.

2. Những nét chính về Cách mạng Trung Quốc năm 1911 (Cách mạng Tân Hợi)

Hoàn cảnh:

Chế độ phong kiến Mãn Thanh mục nát, lệ thuộc vào đế quốc.
Nhân dân cực khổ, mâu thuẫn xã hội gay gắt.
Giai cấp tư sản Trung Quốc lớn mạnh, tiêu biểu là Tôn Trung Sơn với học thuyết Tam dân (Dân tộc – Dân quyền – Dân sinh).
Diễn biến chính:

Ngày 10/10/1911, khởi nghĩa bùng nổ ở Vũ Xương, nhanh chóng lan rộng.
Nhiều tỉnh tuyên bố độc lập khỏi triều đình Mãn Thanh.
Tháng 1/1912, Trung Hoa Dân Quốc thành lập, Tôn Trung Sơn làm Tổng thống lâm thời.
Tháng 2/1912, vua Thanh thoái vị → chế độ phong kiến sụp đổ.
Kết quả và ý nghĩa:

Lật đổ chế độ phong kiến tồn tại hơn 2000 năm ở Trung Quốc.
Mở đường cho chủ nghĩa tư bản phát triển.
Là cuộc cách mạng tư sản không triệt để, chưa giải quyết được vấn đề ruộng đất và độc lập dân tộc.
Cách mạng Trung Quốc năm 1911 là bước tiến lớn trong lịch sử Trung Quốc, nhưng do hạn chế của giai cấp tư sản nên chưa đưa đất nước thoát khỏi tình trạng lệ thuộc và lạc hậu.
 
 

1. Cách thức giải quyết của Trung Quốc và Nhật Bản trước nguy cơ xâm lược của thực dân phương Tây (giữa thế kỉ XIX)
a) Trung Quốc
Trung Quốc vẫn duy trì chế độ phong kiến bảo thủ, nhà Thanh yếu kém, tham nhũng.
Không tiến hành cải cách triệt để, đóng cửa, coi thường phương Tây.
Khi bị xâm lược thì chống cự bị động, đàn áp các phong trào đấu tranh của nhân dân.
Kết quả:

Trung Quốc dần trở thành nước nửa thuộc địa, nửa phong kiến.
Kinh tế suy yếu, xã hội khủng hoảng, mâu thuẫn ngày càng gay gắt.
b) Nhật Bản
Nhận thức được nguy cơ xâm lược từ phương Tây.
Tiến hành Duy tân Minh Trị (1868):

Cải cách toàn diện về chính trị, kinh tế, quân sự, giáo dục.
Mở cửa tiếp thu khoa học – kĩ thuật phương Tây.
Kết quả:

Nhật Bản thoát khỏi nguy cơ bị xâm lược, trở thành nước tư bản hùng mạnh.
Sau đó còn trở thành nước đế quốc xâm lược.
👉 So sánh ngắn gọn:

Trung Quốc: bảo thủ → suy yếu → bị xâm lược
Nhật Bản: cải cách kịp thời → phát triển → độc lập

2. Những nét chính về Cách mạng Trung Quốc năm 1911
a) Nguyên nhân
Nhà Thanh mục nát, không đáp ứng được yêu cầu phát triển đất nước.
Mâu thuẫn giữa nhân dân Trung Quốc với:

Chế độ phong kiến Mãn Thanh
Các nước đế quốc xâm lược
Ảnh hưởng của tư tưởng cách mạng dân chủ tư sản.

b) Diễn biến chính
Ngày 10/10/1911, khởi nghĩa bùng nổ ở Vũ Xương.
Phong trào nhanh chóng lan rộng ra nhiều tỉnh.
Ngày 29/12/1911, Trung Hoa Dân quốc được thành lập.
Tôn Trung Sơn được bầu làm Tổng thống lâm thời.
Năm 1912, vua Thanh thoái vị → chế độ phong kiến sụp đổ.

c) Kết quả – ý nghĩa
Lật đổ chế độ phong kiến tồn tại hàng nghìn năm ở Trung Quốc.
Mở đường cho sự phát triển của chủ nghĩa tư bản.
Tuy nhiên:

Cách mạng không triệt để
Trung Quốc vẫn bị các nước đế quốc chi phối.

Kết luận
Trung Quốc và Nhật Bản đã chọn hai con đường khác nhau trước nguy cơ xâm lược.
Cách mạng 1911 là bước tiến lớn trong lịch sử Trung Quốc nhưng chưa giải quyết triệt để vấn đề độc lập dân tộc.