Chế độ nước của sông ngòi miền Trung Việt Nam có những đặc điểm rất riêng biệt, phản ánh trực tiếp sự khắc nghiệt và độc đáo của khí hậu khu vực này. Khác với miền Bắc hay miền Nam, sông ngòi ở đây thường ngắn, dốc và có lịch lũ "lệch pha" hoàn toàn.

Dưới đây là những đặc điểm chính:

1. Lũ đến muộn và tập trung vào cuối năm
Trong khi miền Bắc và miền Nam thường có mùa lũ vào mùa hè (tháng 5 - tháng 10), thì sông ngòi Trung Bộ lại có mùa lũ lùi dần về cuối năm.

Thời gian: Thường bắt đầu từ tháng 9 và kéo dài đến tháng 12.
Đỉnh lũ: Thường rơi vào tháng 10 và tháng 11.
Nguyên nhân: Do thời gian này miền Trung chịu ảnh hưởng mạnh mẽ của dải hội tụ nhiệt đới, bão và đặc biệt là gió mùa Đông Bắc kết hợp với địa hình chắn gió của dãy Trường Sơn gây mưa lớn diện rộng.
2. Lũ lên nhanh và xuống nhanh
Đây là đặc điểm nguy hiểm nhất của sông ngòi khu vực này.

Địa hình: Dãy Trường Sơn nằm sát biển, tạo nên địa hình hẹp ngang và dốc. Sông thường ngắn, ít phụ lưu lớn.
Hệ quả: Khi có mưa lớn ở thượng nguồn, nước dồn về hạ lưu cực nhanh (lũ rừng) gây ra các đợt lũ quét. Khi mưa tạnh, nước cũng rút rất nhanh ra biển, khiến khả năng giữ nước của lưu vực sông rất kém.
3. Mùa cạn khắc nghiệt
Ngược lại với mùa lũ hung dữ, mùa cạn ở miền Trung thường kéo dài và rất khô hạn.

Thời gian: Từ tháng 1 đến tháng 8 năm sau.
Tình trạng: Lưu lượng nước giảm mạnh, nhiều sông suối nhỏ bị cạn trơ đáy. Điều này dẫn đến tình trạng xâm nhập mặn sâu vào đất liền ở các vùng cửa sông, gây khó khăn lớn cho nông nghiệp và sinh hoạt.
4. Bảng tóm tắt các yếu tố ảnh hưởng
Yếu tố
Đặc điểm
Tác động đến chế độ nước
Địa hình
Hẹp, dốc, sát biển
Nước chảy xiết, lũ lên xuống đột ngột.
Khí hậu
Mưa muộn, bão nhiều
Lũ tập trung vào thu - đông (tháng 9-12).
Lớp phủ thực vật
Bị suy giảm ở thượng nguồn
Mất khả năng điều tiết nước, gia tăng lũ quét.

Chính vì những đặc điểm này, việc quy hoạch các hồ chứa thủy điện và thủy lợi tại miền Trung đóng vai trò cực kỳ quan trọng để điều tiết dòng chảy: cắt lũ vào mùa mưa và xả nước chống hạn vào mùa kho =0