Trận chiến cuối cùng của Napoleon Bonaparte là Trận Waterloo, diễn ra vào ngày 18 tháng 6 năm 1815 tại vùng Waterloo (nay thuộc Bỉ). Đây là trận đánh khép lại hoàn toàn sự nghiệp quân sự lẫy lừng của Napoléon Bonaparte, đồng thời chấm dứt hơn hai thập kỷ chiến tranh do ông khởi xướng trên khắp châu Âu.

Sau thất bại năm 1814, Napoleon bị lưu đày trên đảo Elba. Tuy nhiên, chỉ chưa đầy một năm sau, ông trở về nước Pháp trong sự ủng hộ của quân đội và nhân dân, mở ra giai đoạn lịch sử được gọi là “Một trăm ngày”. Để củng cố quyền lực và ngăn chặn liên minh châu Âu đang hình thành nhằm lật đổ mình, Napoleon quyết định chủ động tấn công quân Liên minh trước khi họ kịp tập hợp lực lượng đông đảo.

Tại Waterloo, quân Pháp do Napoleon trực tiếp chỉ huy đối đầu với liên quân Anh – Hà Lan do Arthur Wellesley chỉ huy, và sau đó là quân Phổ của Gebhard Leberecht von Blücher. Ban đầu, Napoleon chiếm ưu thế nhất định, nhưng do thời tiết xấu, địa hình lầy lội, cùng với những quyết định chiến thuật chậm trễ, ông không thể giành thắng lợi quyết định trước khi quân Phổ kịp kéo đến tiếp viện cho phe Liên minh.

Sự xuất hiện của quân Phổ vào cuối ngày đã xoay chuyển hoàn toàn cục diện trận đánh. Quân Pháp rơi vào thế bị bao vây và nhanh chóng tan rã. Đây là thất bại nặng nề và mang tính quyết định, khiến Napoleon không còn khả năng phục hồi quyền lực.

Sau Waterloo, Napoleon buộc phải thoái vị lần thứ hai và bị đày ra đảo Saint Helena – một hòn đảo xa xôi giữa Đại Tây Dương, nơi ông sống những năm cuối đời và qua đời năm 1821.

Trận Waterloo không chỉ là trận chiến cuối cùng của Napoleon, mà còn đánh dấu sự kết thúc của thời đại Napoleon, mở ra một trật tự chính trị mới ở châu Âu, nơi các cường quốc tìm cách duy trì thế cân bằng để tránh những cuộc chiến tranh quy mô lớn tương tự trong tương lai.

Trong lịch sử quân sự thế giới, trận chiến cuối cùng và cũng là dấu chấm hết cho sự nghiệp lẫy lừng của Napoleon Bonaparte chính là Trận Waterloo.
Dưới đây là những thông tin cụ thể về trận chiến này:
 
1. Thời gian và Địa điểm
Thời gian: Diễn ra vào ngày 18 tháng 6 năm 1815.
Địa điểm: Gần Waterloo (thuộc nước Bỉ ngày nay), lúc bấy giờ là một phần của Vương quốc Hà Lan.
 
2. Các bên tham chiến
Quân đội Pháp: Do Đích thân Hoàng đế Napoleon Bonaparte chỉ huy.
Liên minh thứ bảy: Bao gồm quân đội Anh và các đồng minh (Hà Lan, Hannover, Braunschweig) dưới sự chỉ huy của Công tước Wellington, kết hợp với quân đội Phổ do Thống chế Gebhard Leberecht von Blücher chỉ huy.
 
3. Diễn biến chính
Napoleon muốn tiêu diệt quân đội của Wellington trước khi quân Phổ kịp đến hội quân. Tuy nhiên, một trận mưa lớn vào đêm trước đó đã làm mặt đất sình lầy, khiến Napoleon phải trì hoãn cuộc tấn công đến trưa để chờ đất khô (để di chuyển pháo binh).
Sự chậm trễ này là sai lầm chiến thuật lớn nhất, giúp quân Phổ có thời gian tiến đến chiến trường.
Quân Anh của Wellington đã phòng thủ kiên cường trên các sườn đồi. Đến cuối ngày, khi quân Phổ xuất hiện bên sườn phải của quân Pháp, cục diện trận đấu hoàn toàn đảo chiều. Đội quân tinh nhuệ nhất của Napoleon là "Đội Cận vệ Hoàng gia" (Imperial Guard) cuối cùng cũng bị đánh bại và phải rút lui.
 
4. Kết quả và Ý nghĩa
Kết quả: Liên minh Anh - Phổ giành chiến thắng quyết định. Quân Pháp tan rã hoàn toàn.
Ý nghĩa: Trận Waterloo đã chấm dứt hoàn toàn "Triều đại Một trăm ngày" của Napoleon. Ông buộc phải thoái vị lần thứ hai và bị thực dân Anh đày ra đảo Saint Helena ở Nam Đại Tây Dương, nơi ông qua đời vào năm 1821.
Trận Waterloo không chỉ kết thúc sự nghiệp của Napoleon mà còn mở ra một thời kỳ hòa bình tương đối lâu dài tại châu Âu (hệ thống Hòa nhạc châu Âu), thay đổi bản đồ địa chính trị của lục địa này suốt nhiều thập kỷ sau đó. Tìm hiểu thêm về Napoleon trên Britannica hoặc Lịch sử trận Waterloo trên History.com.