Mở bài
Với những người lớn lên giữa làng quê Việt Nam, mùi rơm rạ thường gợi nhớ biết bao ký ức thân thuộc. Trong tác phẩm “Mùi rơm rạ quê mình”, Ngọc Bích đưa người đọc về miền quê, về những đồng ruộng, sân phơi, những ụ rơm sau mùa gặt và qua đó bộc lộ tình yêu da diết với quê hương. Văn bản không chỉ là bức tranh thiên nhiên bình dị mà còn là lời nhắc về cội nguồn, về giá trị con người giữa cuộc sống hiện đại.

Tác giả bắt đầu bằng việc kể lại hoàn cảnh xuất thân: “Tôi sinh ra từ một vùng sâu vùng xa ở bưng biền Đồng Tháp, lớn lên giữa hương đồng cỏ nội.”
Tiếp đó là những ký ức tuổi thơ gắn với đồng ruộng: sân phơi trải đầy lúa, bước chân trẻ con trên đệm lúa vàng, ụ rơm, nhánh rạ… 
Rồi tác giả chuyển sang cảm xúc: “Tôi thương cái mùi rơm rạ quê mình. Nó cứ thoang thoảng rồi loang dần, quấn chặt vào sống mũi.” Loigiaihay.com+1 Mùi rơm rạ trở thành biểu tượng gợi nhớ: mùi đồng ruộng, mùi mồ hôi người lao động, mùi niềm vui vụ mùa, mùi nỗi buồn thất thu. 
Cuối cùng, dù tác giả đã rời quê lên phố thị, nhưng mỗi lần về nhà đúng mùa gặt vẫn hít sâu cái mùi ấy, như muốn nuốt trọn không khí ấy vào lòng. 
Như vậy, nội dung chính của văn bản là: khắc họa tình cảm hướng về quê hương, trân trọng những giá trị lao động của người nông dân, và nhắc nhở người đọc biết giữ gìn, trân trọng ký ức, cội nguồn.

Ngôi kể “tôi” giúp văn bản mang dấu ấn cá nhân, khiến cảm xúc của tác giả chân thật và dễ đồng cảm.
Sự kết hợp giữa yếu tố tự sự và trữ tình rõ nét: phần tự sự là kể chuyện, kể ký ức; phần trữ tình là biểu lộ tình cảm, nỗi nhớ, yêu thương. Ví dụ: câu kể “Tôi sinh ra…” kết hợp với câu cảm thán “Tôi thương cái mùi rơm rạ quê mình.” 
Hình ảnh và ngôn ngữ sinh động, giàu cảm giác: mùi rơm rạ, sân phơi lúa vàng, bước chân trẻ con, ụ rơm trơ… những hình ảnh giản dị nhưng gợi cảm rất mạnh. 
Biện pháp tu từ xuất hiện hợp lý: điệp từ (“mùi”), liệt kê (“mùi của đồng ruộng, mùi của mồ hôi…, mùi của niềm vui…, mùi của nỗi buồn”) tạo nên nhịp điệu và sự vang vọng cảm xúc. 
Ngôn ngữ gần gũi, thân thuộc, mang đậm chất vùng quê nhưng vẫn tinh tế: sử dụng từ “ngan ngát”, “thoang thoảng rồi loang dần”, “quấn chặt vào sống mũi” … tạo nên cảm giác gắn bó sâu sắc. 
Đánh giá

Về mặt giá trị nội dung: Văn bản đã thành công trong việc khơi lại ký ức, gợi lòng nhớ về quê hương, về những người lao động nông thôn với hình ảnh mùi rơm rạ – một biểu tượng giản dị nhưng chứa đựng nhiều tầng nghĩa. Tác phẩm không chỉ giúp người đọc cảm nhận vẻ đẹp của vùng quê mà còn làm nổi bật tinh thần trân trọng, biết ơn công lao của người nông dân, và ý thức giữ gìn cội nguồn trong bối cảnh xã hội hiện đại.
Về mặt nghệ thuật: Tác giả đã vận dụng linh hoạt các yếu tố nghệ thuật để tạo cảm xúc chân thật, khiến người đọc trải nghiệm được mùi, âm thanh, hình ảnh và cảm giác nhớ nhung. Việc kết hợp tự sự–trữ tình làm cho văn bản vừa kể chuyện, vừa lắng đọng cảm xúc. Ngôn từ tuy giản dị nhưng gợi cảm mạnh.
Hạn chế: Có thể nói, đề tài quê hương – ký ức nông thôn không còn mới mẻ, nên phần nào nếu người đọc từng tiếp xúc nhiều tác phẩm dạng này có thể cảm thấy hơi quen. Tuy nhiên, cái mới ở đây là cách tác giả lấy mùi rơm rạ làm “chìa khóa” mở ký ức – một lựa chọn khá độc đáo và thành công.

“Mùi rơm rạ quê mình” của Ngọc Bích là một tác phẩm giàu xúc cảm, giản dị mà sâu sắc. Qua hình ảnh mùi rơm rạ – biểu tượng của làng quê – tác giả không chỉ gợi lại những ký ức thơ bé, những sân phơi lúa, những ụ rơm sau mùa gặt mà còn gửi gắm tình yêu quê hương, lòng biết ơn người nông dân và nhắc nhở mỗi người đừng quên nơi mình sinh ra. Nghệ thuật kể chuyện mượt mà, cảm xúc chân thành và ngôn ngữ thân thuộc giúp tác phẩm ấy trở thành một trong những văn bản tiêu biểu về đề tài quê hương trong văn học hiện đại.
Qua đó, người đọc được mời gọi quay lại, lắng nghe “mùi rơm rạ” – như nghe lời ru của đất mẹ, biết trân trọng cội nguồn và tiếp nối giá trị của lao động chân chính.