1. Khái niệm
Kim loại đen là những kim loại có thành phần chính là sắt (Fe) và các hợp kim của sắt như thép, gang.
→ Gọi là “đen” vì chúng thường có màu xám đen và bị gỉ sét khi để lâu ngoài không khí.
Kim loại màu là tất cả các kim loại và hợp kim không chứa sắt, ví dụ: đồng (Cu), nhôm (Al), kẽm (Zn), chì (Pb), thiếc (Sn), niken (Ni)...
→ Gọi là “màu” vì chúng có màu sắc khác nhau và ít bị gỉ.

2. Phân loại
a) Kim loại đen

Sắt nguyên chất (Fe) – ít được dùng trực tiếp do mềm.
Gang – hợp kim của sắt với cacbon (C > 2,14%), giòn, dễ gãy, dùng trong đúc.
Thép – hợp kim của sắt với cacbon (C < 2,14%) và có thể thêm các nguyên tố khác như Cr, Ni, Mn…, có độ bền và dẻo cao, được dùng rất rộng rãi trong xây dựng và chế tạo máy.
b) Kim loại màu

Kim loại nhẹ: Nhôm (Al), magiê (Mg), titan (Ti)...
Kim loại nặng: Đồng (Cu), chì (Pb), kẽm (Zn), thiếc (Sn)...
Kim loại quý: Vàng (Au), bạc (Ag), bạch kim (Pt)...
Hợp kim của kim loại màu: Đồng–thiếc (đồng thau, đồng đỏ), nhôm–đồng, nhôm–magiê...

3. Tính chất cơ bản
a) Kim loại đen

Có tính dẻo và bền cơ học cao (đặc biệt là thép).
Dẫn điện, dẫn nhiệt tốt.
Dễ bị ăn mòn, gỉ sét trong môi trường ẩm hoặc có oxy.
Có từ tính (đặc trưng cho sắt và thép).
b) Kim loại màu

Nhẹ hơn, ít bị gỉ sét hơn kim loại đen.
Dẫn điện, dẫn nhiệt tốt (đặc biệt là đồng, nhôm, bạc).
Có màu sắc đa dạng: đồng màu đỏ, nhôm màu trắng bạc, vàng có màu vàng ánh kim...
Một số kim loại quý có độ bền hóa học rất cao, không bị oxi hóa trong không khí.

4. Ứng dụng chung
Kim loại đen: Là vật liệu chủ yếu trong xây dựng, cơ khí, sản xuất ô tô, tàu hỏa, máy móc, kết cấu thép.
Kim loại màu: Dùng trong điện, điện tử, hàng không, trang sức, vật liệu nhẹ và bền với môi trường.