1. Sự phân hoá khí hậu theo chiều Bắc – Nam
Khí hậu phía Bắc (Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ)
Mùa đông lạnh, có rét đậm, rét hại; mùa hè nóng ẩm, mưa nhiều.
Có sự phân hóa rõ rệt giữa mùa đông và mùa hè, thể hiện đặc trưng khí hậu cận nhiệt đới ẩm.
Khí hậu phía Nam (Nam Trung Bộ, Nam Bộ)
Nhiệt độ quanh năm cao, ít biến động.
Hai mùa rõ rệt: mùa mưa và mùa khô.
Không có rét đậm, rét hại; mùa mưa thường kéo dài, mưa rào và giông nhiều.

2. Giải thích nguyên nhân phân hoá
Vĩ độ và vị trí địa lý:

Phía Bắc ở vĩ độ cao hơn nên chịu ảnh hưởng của mùa đông lạnh từ lục địa châu Á → mùa đông lạnh, mùa hè nóng ẩm.
Phía Nam gần xích đạo → nhiệt độ cao quanh năm, không có mùa đông lạnh.
Địa hình:

Dãy núi Trường Sơn chạy theo hướng Bắc – Nam vừa chắn gió mùa Đông Bắc từ Bắc Bộ xuống Nam Bộ, vừa gây mưa nhiều cho phía Đông.
Các đồng bằng và các vùng ven biển phía Nam ít bị chắn gió, mùa khô và mùa mưa rõ rệt.
Gió mùa:

Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ chịu ảnh hưởng của gió mùa Đông Bắc → mùa đông lạnh, khô.
Nam Bộ chịu ảnh hưởng chủ yếu của gió mùa Tây Nam → mùa mưa và mùa khô rõ rệt.

Khí hậu Việt Nam phân hoá từ Bắc vào Nam: Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ có mùa đông lạnh, mùa hè nóng ẩm; Nam Bộ và Nam Trung Bộ có nhiệt độ cao quanh năm, mùa mưa và mùa khô rõ rệt. Nguyên nhân chính là vị trí địa lý, địa hình và gió mùa, dẫn đến sự đa dạng khí hậu, ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống, nông nghiệp và sinh hoạt của con người.

1. Nguyên nhân
Vĩ độ: Việt Nam kéo dài từ khoảng 8°N đến 23°N.

Bắc Bộ và Trung Bộ phía Bắc chịu ảnh hưởng khí hậu cận nhiệt đới gió mùa.
Nam Bộ nằm trong vùng nhiệt đới gió mùa, gần xích đạo, nên nhiệt độ cao, ít biến đổi theo mùa.
Địa hình: Dãy núi Bắc – Nam, sườn núi chắn gió mùa và tạo hiệu ứng mưa.
Gió mùa: Gió mùa đông bắc lạnh khô ở Bắc Bộ, nhưng yếu dần khi xuống Trung và Nam Bộ.

2. Biểu hiện phân hóa
Khu vực
Nhiệt độ
Mùa mưa / mùa khô
Đặc điểm khí hậu
Bắc Bộ
Mùa hè nóng 25–35°C, mùa đông 10–20°C
Mùa mưa: tháng 5–10, mùa khô: tháng 11–4
Mùa đông lạnh, nhiều nơi có sương muối, mưa phùn.
Trung Bộ
Nhiệt độ 22–34°C
Mưa tập trung vào mùa hè, mùa khô kéo dài
Khô nóng ở miền Trung, mưa bão thường xảy ra.
Nam Bộ
Nhiệt độ quanh năm 25–30°C
Mùa mưa: tháng 5–11, mùa khô: tháng 12–4
Nhiệt đới gió mùa, nóng ẩm quanh năm, ít biến động nhiệt.

3. Giải thích
Bắc Bộ: Do gần khí hậu cận nhiệt đới, ảnh hưởng mạnh của gió mùa Đông Bắc → mùa đông lạnh, mùa hè nóng ẩm.
Trung Bộ: Nằm trong vùng bán khô, dãy Trường Sơn chắn gió mùa → mùa mưa ngắn, mùa khô kéo dài, dễ xảy ra hạn hán.
Nam Bộ: Gần xích đạo, gió mùa Tây Nam ẩm → nhiệt độ cao ổn định, mưa nhiều vào mùa mưa, ít biến động mùa đông.