Vị trí địa lý và phạm vi lãnh thổ của Việt Nam ảnh hưởng mạnh mẽ đến đặc điểm địa lý tự nhiên của đất nước. Có thể phân tích như sau:

Vị trí địa lý:

Việt Nam nằm ở Đông Nam Á, tiếp giáp Biển Đông, có hình chữ S trải dài theo hướng Bắc – Nam.
Nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa, chịu tác động của gió mùa Đông Bắc và Tây Nam.
Ảnh hưởng đến địa hình:

Địa hình kéo dài theo hướng Bắc – Nam, có sự phân hóa rõ rệt: miền núi chiếm 3/4 diện tích, đồng bằng hẹp ven biển, đồng bằng sông Hồng và sông Cửu Long rộng.
Dải ven biển dài, nhiều cửa sông và vũng vịnh, thuận lợi cho phát triển kinh tế biển.
Ảnh hưởng đến khí hậu – thủy văn:

Khí hậu nhiệt đới gió mùa, phân hóa theo vĩ độ: Bắc Bộ có mùa đông lạnh, Nam Bộ quanh năm nóng ẩm.
Lượng mưa lớn, phân bố không đều, ảnh hưởng đến nông nghiệp và đời sống.
Ảnh hưởng đến tài nguyên thiên nhiên:

Địa hình đa dạng dẫn đến sự phân bố phong phú các loại khoáng sản và tài nguyên rừng.
Sông ngòi dày đặc, thuận lợi cho thủy lợi, thủy điện, giao thông nội địa và khai thác nước ngọt.

Vị trí địa lý và phạm vi lãnh thổ hình chữ S kéo dài khiến Việt Nam có địa hình, khí hậu, thủy văn và tài nguyên thiên nhiên phong phú, đa dạng nhưng cũng phân hóa rõ rệt theo vùng miền, tạo nên đặc trưng địa lý tự nhiên riêng biệt.

1. Về vị trí địa lý
Việt Nam nằm ở rìa phía đông của bán đảo Đông Dương, giáp Biển Đông, trong khu vực nội chí tuyến bán cầu Bắc. Điều này quy định các đặc điểm cốt lõi của tự nhiên Việt Nam:
Khí hậu nhiệt đới gió mùa: Vị trí nội chí tuyến (trong vùng vĩ độ thấp) khiến Việt Nam nhận được lượng bức xạ mặt trời lớn và nhiệt độ cao quanh năm. Cùng với ảnh hưởng của Biển Đông và sự luân phiên của các khối khí theo mùa (gió mùa), khí hậu Việt Nam mang tính chất nhiệt đới ẩm gió mùa điển hình.
Thiên nhiên phân hóa đa dạng: Vị trí nằm ở nơi giao thoa của nhiều luồng sinh vật (từ lục địa và đại dương, từ phương Bắc xuống và từ phương Nam lên) làm cho tài nguyên sinh vật nước ta rất phong phú và đa dạng về loài.
Vị trí "cầu nối" và "cửa ngõ": Vị trí ven biển thuận lợi cho giao lưu kinh tế, văn hóa và là nơi hứng chịu nhiều thiên tai (bão, lũ lụt) từ Biển Đông.
 
2. Về phạm vi lãnh thổ
Lãnh thổ Việt Nam bao gồm phần đất liền hình chữ S, vùng biển rộng lớn và vùng trời tương ứng.
Lãnh thổ hẹp ngang và kéo dài: Hình dáng này làm cho thiên nhiên Việt Nam có sự khác biệt rõ rệt giữa các vùng:Phân hóa Bắc - Nam: Khí hậu có sự chuyển tiếp từ nhiệt đới gió mùa có mùa đông lạnh (miền Bắc) sang nhiệt đới gió mùa không có mùa đông lạnh (miền Nam).
Ảnh hưởng của biển: Hầu hết các tỉnh đều giáp biển hoặc chịu ảnh hưởng trực tiếp của biển. Do đó, khí hậu Việt Nam mang tính hải dương điều hòa hơn, lượng mưa dồi dào hơn và độ ẩm cao hơn so với các quốc gia cùng vĩ độ nhưng nằm sâu trong nội địa.
Bờ biển dài (hơn 3.260 km): Tạo điều kiện phát triển các hệ sinh thái ven biển, hình thành nhiều vũng vịnh, bãi biển đẹp, thuận lợi cho phát triển kinh tế biển (hàng hải, du lịch, thủy sản).
Tóm tắt:
Vị trí địa lý và phạm vi lãnh thổ đã tạo nên một nền thiên nhiên Việt Nam nhiệt đới ẩm gió mùa, giàu tài nguyên sinh vật, có sự phân hóa đa dạng và chịu ảnh hưởng sâu sắc của Biển Đông, đồng thời cũng đặt ra nhiều thách thức về thiên tai.