Dưới đây là các luận điểm kèm theo lí lẽ và bằng chứng cho bài viết tham khảo về chủ đề "Con người đã làm gì với tự nhiên" dựa trên kiến thức Ngữ văn 9 tập 1 (tham khảo từ các bài học như "Tây Tiến", "Từ ấy", "Việt Bắc" hay "Đất Nước" và các tác phẩm khác liên quan đến thiên nhiên và con người):
1. Luận điểm: Con người gắn bó mật thiết với thiên nhiên
+ Lí lẽ: Thiên nhiên là nguồn sống, nguồn cảm hứng vô tận cho con người. Con người cần thiên nhiên để duy trì sự sống và phát triển văn hóa.
+ Bằng chứng: Trong bài thơ "Tây Tiến" của Quang Dũng, hình ảnh núi rừng hùng vĩ, sông suối hiền hòa đã tạo nên bức tranh thiên nhiên đầy thơ mộng và dữ dội, thể hiện sự gắn bó keo sơn của người lính với thiên nhiên:
“Sông Mã xa rồi Tây Tiến ơi!
Nhớ về rừng núi nhớ chơi vơi…”
+ Ý nghĩa: Con người sống hòa hợp, trân trọng và biết ơn thiên nhiên.
2. Luận điểm: Con người khai thác, sử dụng thiên nhiên để phục vụ cuộc sống
+ Lí lẽ: Để tồn tại và phát triển, con người phải biết khai thác tài nguyên thiên nhiên như đất đai, nước, cây cối,...
+ Bằng chứng: Trong các đoạn văn học, ta thấy con người khai hoang, cấy trồng, thu hoạch để đảm bảo cuộc sống, ví dụ trong các bài viết về nông thôn, ruộng đồng, thiên nhiên Việt Nam.
+ Ý nghĩa: Hoạt động này giúp con người cải thiện cuộc sống nhưng cũng đặt ra bài toán về bảo vệ thiên nhiên.
3. Luận điểm: Con người cần có trách nhiệm bảo vệ và gìn giữ thiên nhiên
+ Lí lẽ: Khai thác quá mức sẽ gây hủy hoại môi trường, làm mất cân bằng sinh thái và ảnh hưởng đến cuộc sống con người.
+ Bằng chứng: Các bài thơ, đoạn văn hiện đại thường lên án sự tàn phá môi trường, nhấn mạnh việc bảo vệ thiên nhiên như một nghĩa vụ cao cả của mỗi người.
+ Ví dụ: Trong bài "Đất Nước" của Nguyễn Khoa Điềm, thiên nhiên được ví như máu thịt, cần được trân trọng, bảo vệ: “Đất nước từ bao giờ tổ quốc thành tình yêu…”
4. Luận điểm: Con người sáng tạo và hòa nhập với thiên nhiên qua văn hóa, nghệ thuật
+ Lí lẽ: Thiên nhiên không chỉ là môi trường sống mà còn là nguồn cảm hứng nghệ thuật, là đề tài cho thơ ca, tranh ảnh, âm nhạc,...
+ Bằng chứng: Trong nhiều tác phẩm văn học (như thơ của Tố Hữu, Huy Cận, Hàn Mặc Tử), thiên nhiên được mô tả đầy cảm xúc, thể hiện sự hòa nhập sâu sắc của con người với thiên nhiên.
+ Ý nghĩa: Thiên nhiên và con người hòa quyện tạo nên giá trị văn hóa đặc sắc.
=> Tổng kết:
Qua các luận điểm trên, ta thấy con người không chỉ gắn bó và khai thác thiên nhiên mà còn cần ý thức bảo vệ và sáng tạo để hòa hợp với thiên nhiên, nhằm duy trì sự phát triển bền vững.

Dưới đây là các luận điểm + lí lẽ + dẫn chứng gợi ý để viết bài nghị luận về vấn đề “Con người đã làm gì với thiên nhiên”, dựa trên chương trình Ngữ Văn 9 (phần “con người trong mối quan hệ với tự nhiên”). Bạn có thể chọn những luận điểm phù hợp để phát triển trong bài của mình.

🧐 Vấn đề cần nghị luận
Con người trong tiến trình phát triển: đã tương tác với thiên nhiên như thế nào? Thiên nhiên bị tác động ra sao? Con người có trách nhiệm gì với thiên nhiên?

💡 Các luận điểm đề xuất
Dưới đây là những luận điểm có thể sử dụng, kèm theo lí lẽ và dẫn chứng:

Luận điểm 1: Con người khai thác thiên nhiên để đáp ứng nhu cầu sống
Lí lẽ:

Thiên nhiên cung cấp tài nguyên (rừng, khoáng sản, nước, đất đai...) làm nguyên liệu sản xuất, chế biến, xây dựng đô thị, phục vụ đời sống hàng ngày (lương thực, nhà cửa, phương tiện đi lại,...).
Nhờ khai thác thiên nhiên mà xã hội phát triển về mặt kinh tế – công nghệ, đời sống con người được nâng cao.
Dẫn chứng:

Việc chặt cây làm nhà, lấy gỗ tạo dựng công trình.
Khai thác than, dầu, kim loại để làm máy móc, năng lượng.
Lấy đất, nước để sản xuất nông nghiệp – lương thực.
Các bài học trong văn học: khi thiên nhiên được miêu tả giàu có, phong phú, là nguồn sống của con người.

Luận điểm 2: Con người đã làm tổn hại thiên nhiên gây hậu quả tiêu cực
Lí lẽ:

Việc khai thác quá mức, phá rừng, khai khoáng, ô nhiễm môi trường, đô thị hóa, bê tông hóa dẫn đến thiên nhiên mất cân bằng.
Hậu quả: thiên tai, biến đổi khí hậu, bão lũ, hạn hán, mất đa dạng sinh học, môi trường sống của nhiều loài bị phá hủy, sức khỏe con người bị ảnh hưởng.
Dẫn chứng:

Các sự kiện thiên tai (lũ lụt, hạn hán) có nhiều nguồn do con người làm mất rừng, làm đất thoái hóa.
Ô nhiễm không khí, nước – ví dụ trong thực tế đô thị hóa, nhà máy, chất thải.
Mất mát nhiều loài động – thực vật do săn bắt, đô thị hóa, thay đổi môi trường sống.
Trong văn học: các tác phẩm phản ánh thiên nhiên bị tổn hại, con người đau xót trước thiên nhiên mất mát.

Luận điểm 3: Con người cần sống hài hòa với thiên nhiên
Lí lẽ:

Thiên nhiên là bạn, là mẹ – nếu chăm sóc tốt, thiên nhiên cũng đền đáp con người (mùa màng tốt, không gian trong lành...).
Sống hài hòa giúp bền vững, ổn định lâu dài cho thế hệ hiện tại và tương lai.
Ý thức bảo vệ thiên nhiên là đạo đức xã hội, trách nhiệm của mỗi cá nhân, cộng đồng.
Dẫn chứng:

Việc trồng cây phủ xanh, bảo vệ rừng, bảo tồn loài đặc hữu.
Chính sách, quy định về bảo vệ môi trường, luật môi trường.
Hành động nhỏ: phân loại rác, tiết kiệm nước, dùng năng lượng sạch, hạn chế nhựa.
Trong văn học: hình ảnh con người “ghì giữ”, chăm sóc thiên nhiên; lời nhắn nhủ, khát vọng sống hòa hợp với thiên nhiên.

🔄 Cấu trúc bài nghị luận gợi ý
Bạn có thể tổ chức bài như sau:

Mở bài

Giới thiệu vấn đề: thiên nhiên là môi trường sống, con người không thể tách rời.
Thảo luận câu hỏi: con người đã làm gì với thiên nhiên? Những tích cực và tiêu cực.
Thân bài

Luận điểm 1: khai thác thiên nhiên → phát triển.
Luận điểm 2: khai thác quá mức, phá hoại thiên nhiên → hậu quả.
Luận điểm 3: cần sống hài hòa → giải pháp, trách nhiệm.
Kết bài

Tóm lại vai trò của con người, trách nhiệm của mỗi cá nhân và xã hội.
Gọi mời hành động: bảo vệ thiên nhiên để con người có cuộc sống tốt đẹp hơn, cho thế hệ sau.