Truyện Kiều là một kiệt tác văn học viết bằng chữ Nôm, gồm 3.254 câu thơ lục bát. Tác phẩm kể về cuộc đời đầy truân chuyên của Thúy Kiều, một người con gái tài sắc vẹn toàn, qua ba giai đoạn chính:

1. Giai đoạn gia biến – bán mình chuộc cha

Thúy Kiều là con gái lớn của Vương Ông, sống trong một gia đình trung lưu, có hai em là Thúy Vân và Vương Quan.
Kiều yêu chàng Kim Trọng, hai người thề nguyện với nhau.
Gia đình Kiều gặp tai họa: cha và em bị vu oan và bắt giam.
Vì chữ hiếu, Kiều bán mình chuộc cha, gạt tình riêng, nhờ Thúy Vân thay mình kết duyên với Kim Trọng.

2. Giai đoạn lưu lạc – 15 năm chìm nổi

Kiều bị Mã Giám Sinh lừa, rồi bị bán vào lầu xanh.
Trải qua tay Tú Bà, rồi bị bán tiếp cho Tướng Hoạn Thư. Ở đây, Kiều gặp lại Kim Trọng nhưng không thể đoàn tụ.
Sau đó, Kiều gặp và sống với Từ Hải, một anh hùng có chí lớn.
Từ Hải lập được sự nghiệp nhưng bị Hồ Tôn Hiến lừa gạt, cả hai đều bị hại. Kiều bị ép gả và sau đó nhảy sông tự tử, nhưng được sư Giác Duyên cứu.

3. Giai đoạn đoàn tụ – kết thúc có hậu

Kim Trọng sau thời gian chờ đợi và thi đỗ tiến sĩ, đi tìm Kiều khắp nơi.
Cuối cùng, hai người tái ngộ, nhưng Kiều vì mặc cảm quá khứ nên từ chối kết duyên vợ chồng, chỉ nguyện làm tri kỷ.
Câu chuyện khép lại với thông điệp nhân văn về nhân quả, tài mệnh, chữ hiếu, chữ tình.

Tổng kết:

Truyện Kiều là bản anh hùng ca về thân phận người phụ nữ trong xã hội phong kiến, đồng thời phản ánh sâu sắc những quy luật nhân quả, tài sắc và số phận. Với ngôn ngữ điêu luyện và cảm xúc nhân đạo, tác phẩm vượt thời gian, trở thành biểu tượng của văn học Việt Nam.

Truyện Kiều, hay còn gọi là "Đoạn trường tân thanh" (Tiếng kêu mới đứt ruột), là một kiệt tác của đại thi hào Nguyễn Du, dựa trên cốt truyện Kim Vân Kiều truyện của Thanh Tâm Tài Nhân (Trung Quốc). Cốt truyện kể về cuộc đời đầy sóng gió và bi kịch của Thúy Kiều, một người con gái tài sắc vẹn toàn, sống trong xã hội phong kiến đầy bất công.

Tóm tắt cốt truyện:

Gia đình và mối tình đầu:

Thúy Kiều là chị cả trong một gia đình viên ngoại họ Vương, có hai em là Thúy Vân và Vương Quan. Nàng là người tài sắc vẹn toàn: "nghiêng nước nghiêng thành", thông minh, lại giỏi cầm kì thi họa.
Trong tiết thanh minh, Kiều gặp gỡ và đem lòng yêu Kim Trọng, một thư sinh tài hoa, phong nhã. Hai người thề ước trăm năm, tình yêu nồng nàn.
Gia biến và bán mình chuộc cha:

Khi tình yêu đang thắm thiết, gia đình Kiều gặp tai họa lớn: cha và em trai bị vu oan, bắt bớ. Để cứu gia đình khỏi cảnh tù tội và khỏi món nợ khổng lồ, Thúy Kiều đã quyết định hy sinh tình riêng, bán mình chuộc cha cho tên buôn người Mã Giám Sinh.
Trước khi đi, Kiều trao duyên lại cho em gái Thúy Vân, nhờ Vân thay mình nối duyên với Kim Trọng.
Mười lăm năm lưu lạc và kiếp đoạn trường:

Từ đây, cuộc đời Kiều bắt đầu chuỗi ngày lưu lạc, mười lăm năm đầy tủi nhục và cay đắng. Nàng rơi vào vòng xoáy của những kẻ buôn người và các thế lực độc ác:Bị Mã Giám Sinh và Tú Bà lừa gạt, đẩy vào lầu xanh lần thứ nhất.
Được Thúc Sinh chuộc ra và kết duyên, nhưng sau đó lại bị Hoạn Thư (vợ cả Thúc Sinh) ghen tuông, đày đọa, hành hạ đủ đường, buộc phải đi tu ở Quan Âm Các.
Trong lúc trốn khỏi nhà Hoạn Thư, Kiều gặp Giác Duyên và được gửi gắm cho Bạc Bà, nhưng lại một lần nữa bị lừa vào lầu xanh lần thứ hai.
Được Từ Hải, một vị anh hùng hảo hán, cứu thoát và kết làm phu thê. Cuộc đời Kiều tưởng chừng đã tìm được bến đỗ bình yên và được báo ân báo oán.
Tuy nhiên, do nhẹ dạ tin lời dụ dỗ của Hồ Tôn Hiến, Kiều khuyên Từ Hải ra hàng triều đình. Từ Hải bị mưu sát, Kiều đau đớn tột cùng và sau đó bị Hồ Tôn Hiến ép gả cho một thổ quan.
Quá đau khổ và tuyệt vọng, Kiều nhảy xuống sông Tiền Đường tự vẫn, nhưng may mắn được sư Giác Duyên cứu sống và đưa về tu hành.
Đoàn tụ và giác ngộ:

Sau bao nhiêu năm lưu lạc, Kim Trọng, sau khi đỗ đạt và làm quan, cùng Vương Quan và Thúy Vân (đã kết hôn với Kim Trọng theo lời Kiều ủy thác) kiên trì tìm kiếm Thúy Kiều.
Cuối cùng, nhờ sự giúp đỡ của Giác Duyên, gia đình đoàn tụ.
Kim Trọng vẫn một lòng với Kiều, nhưng Kiều sau những thăng trầm, khổ ải đã giác ngộ được lẽ đời. Nàng chấp nhận tái hợp với Kim Trọng và sống cuộc đời vợ chồng theo nghĩa "duyên phận", không còn nặng nề chuyện tình cảm xác thịt, mà chú trọng đến tình bạn, tình tri kỷ. Cuộc đoàn viên mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc, đề cao giá trị tinh thần và sự vượt thoát khỏi những bi kịch của cuộc đời.
Truyện Kiều không chỉ là câu chuyện về một kiếp người tài hoa bạc mệnh mà còn là bức tranh rộng lớn phản ánh xã hội phong kiến đầy rẫy bất công, đồng thời ca ngợi vẻ đẹp của tình yêu, tình nghĩa và khát vọng sống cao đẹp của con người.
 Tóm tắt ngắn hom
Truyện Kiều kể về cuộc đời đầy bi kịch của Thúy Kiều, một thiếu nữ tài sắc vẹn toàn. Vì cứu gia đình gặp tai họa, nàng phải bán mình và rơi vào cảnh mười lăm năm lưu lạc qua nhiều kiếp đoạn trường: bị lừa vào lầu xanh, bị đày đọa bởi Hoạn Thư, rồi được anh hùng Từ Hải cứu nhưng lại mất Từ Hải vì nhẹ dạ tin lời quan. Sau bao sóng gió, Kiều nhảy sông tự vẫn nhưng được cứu sống. Cuối cùng, nàng đoàn tụ với gia đình và Kim Trọng, nhưng chấp nhận một cuộc sống tình duyên mang nặng nghĩa tình hơn là duyên phận.