Quy luật phân ly độc lập (hay còn gọi là quy luật phân ly độc lập của Mendel) là một trong ba quy luật cơ bản của di truyền được Gregor Mendel phát hiện trong các thí nghiệm của ông với cây đậu Hà Lan. Quy luật này phát biểu rằng:

"Các cặp yếu tố di truyền (gen) thuộc các tính trạng khác nhau phân ly độc lập với nhau khi hình thành giao tử."

Giải thích:
Cặp yếu tố di truyền (gen): Mỗi sinh vật mang hai alen (hoặc hai bản sao của gen) cho một tính trạng, một từ cha và một từ mẹ. Ví dụ, trong trường hợp của cây đậu Hà Lan, tính trạng màu sắc hoa có thể có hai alen: một alen cho hoa màu tím (T) và một alen cho hoa màu trắng (t).
Phân ly độc lập: Trong quá trình tạo giao tử (trứng hoặc tinh trùng), mỗi cặp gen sẽ phân ly vào các giao tử một cách độc lập với các cặp gen khác. Điều này có nghĩa là sự phân ly của gen cho một tính trạng không ảnh hưởng đến sự phân ly của gen cho tính trạng khác.

Ví dụ, nếu trong một cặp gen của cây đậu có một cặp gen điều khiển màu sắc hoa (T/t) và một cặp gen điều khiển chiều cao cây (H/h), thì sự phân ly của gen T/t (màu sắc hoa) sẽ không ảnh hưởng đến sự phân ly của gen H/h (chiều cao cây). Do đó, khi hình thành giao tử, có thể có các tổ hợp gen như: TH, Th, tH, th.
Thí dụ cụ thể:
Giả sử chúng ta có một cây đậu Hà Lan có kiểu gen là TtHh (tính trạng hoa tím, cao). Trong quá trình tạo giao tử, các gen T/t và H/h sẽ phân ly độc lập, tạo ra các loại giao tử như sau:

TH
Th
tH
th
Khi hai giao tử kết hợp lại để tạo ra con cái, các tính trạng sẽ được di truyền một cách độc lập, và tỷ lệ tổ hợp các tính trạng sẽ theo tỷ lệ Mendel đã đưa ra.

Ý nghĩa:
Quy luật phân ly độc lập giúp giải thích sự đa dạng của các tổ hợp gen và tính trạng ở thế hệ sau, đồng thời là cơ sở cho lý thuyết di truyền học hiện đại. Tuy nhiên, quy luật này chỉ áp dụng khi các gen kiểm soát các tính trạng khác nhau nằm trên các nhiễm sắc thể khác nhau hoặc rất xa nhau trên cùng một nhiễm sắc thể.

Quy luật phân ly độc lập (hay còn gọi là quy luật phân ly độc lập của Mendel) là một trong ba quy luật cơ bản của di truyền được Gregor Mendel phát hiện trong các thí nghiệm của ông với cây đậu Hà Lan. Quy luật này phát biểu rằng:

"Các cặp yếu tố di truyền (gen) thuộc các tính trạng khác nhau phân ly độc lập với nhau khi hình thành giao tử."

Giải thích:
Cặp yếu tố di truyền (gen): Mỗi sinh vật mang hai alen (hoặc hai bản sao của gen) cho một tính trạng, một từ cha và một từ mẹ. Ví dụ, trong trường hợp của cây đậu Hà Lan, tính trạng màu sắc hoa có thể có hai alen: một alen cho hoa màu tím (T) và một alen cho hoa màu trắng (t).
Phân ly độc lập: Trong quá trình tạo giao tử (trứng hoặc tinh trùng), mỗi cặp gen sẽ phân ly vào các giao tử một cách độc lập với các cặp gen khác. Điều này có nghĩa là sự phân ly của gen cho một tính trạng không ảnh hưởng đến sự phân ly của gen cho tính trạng khác.

Ví dụ, nếu trong một cặp gen của cây đậu có một cặp gen điều khiển màu sắc hoa (T/t) và một cặp gen điều khiển chiều cao cây (H/h), thì sự phân ly của gen T/t (màu sắc hoa) sẽ không ảnh hưởng đến sự phân ly của gen H/h (chiều cao cây). Do đó, khi hình thành giao tử, có thể có các tổ hợp gen như: TH, Th, tH, th.
Thí dụ cụ thể:
Giả sử chúng ta có một cây đậu Hà Lan có kiểu gen là TtHh (tính trạng hoa tím, cao). Trong quá trình tạo giao tử, các gen T/t và H/h sẽ phân ly độc lập, tạo ra các loại giao tử như sau:

TH
Th
tH
th
Khi hai giao tử kết hợp lại để tạo ra con cái, các tính trạng sẽ được di truyền một cách độc lập, và tỷ lệ tổ hợp các tính trạng sẽ theo tỷ lệ Mendel đã đưa ra.

Ý nghĩa:
Quy luật phân ly độc lập giúp giải thích sự đa dạng của các tổ hợp gen và tính trạng ở thế hệ sau, đồng thời là cơ sở cho lý thuyết di truyền học hiện đại. Tuy nhiên, quy luật này chỉ áp dụng khi các gen kiểm soát các tính trạng khác nhau nằm trên các nhiễm sắc thể khác nhau hoặc rất xa nhau trên cùng một nhiễm sắc thể.