Năm 1945, khi Nhật Bản đầu hàng Đồng minh, các quốc gia Đông Nam Á như Indonesia, Việt Nam, và Lào đã nỗ lực chuẩn bị một cách lâu dài và chiến lược để tận dụng thời cơ giành lại độc lập từ sự thống trị của thực dân. Sau đây là quá trình chuẩn bị lâu dài của ba quốc gia này để có thể chớp lấy thời cơ giành độc lập vào năm 1945.

1. Việt Nam
Việt Nam đã trải qua một quá trình đấu tranh gian khổ và chuẩn bị lâu dài trước khi giành độc lập vào năm 1945.

Khởi đầu của phong trào độc lập: Từ đầu thế kỷ 20, phong trào yêu nước Việt Nam đã được khơi dậy mạnh mẽ, đặc biệt là với sự ra đời của Phong trào Đông Du (1904) và Phong trào Duy Tân (1905) do các sĩ phu yêu nước tổ chức. Các nhà cách mạng Việt Nam đã ý thức được rằng muốn giành lại độc lập phải có sự chuẩn bị lâu dài về cả chính trị và quân sự.
Tổ chức cách mạng: Từ năm 1930, dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Đông Dương, phong trào cách mạng Việt Nam đã phát triển mạnh mẽ, tổ chức các cuộc đấu tranh vũ trang và tuyên truyền, khẳng định yêu cầu độc lập dân tộc. Mặt trận Việt Minh, do Hồ Chí Minh lãnh đạo, đã trở thành lực lượng chính trị chủ chốt trong cuộc đấu tranh giành độc lập.
Thời cơ 1945: Khi Nhật Bản đầu hàng Đồng minh, cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và phát xít Nhật vẫn đang diễn ra quyết liệt. Cùng với việc Nhật Bản đầu hàng, chính quyền của Nhật ở Đông Dương suy yếu, Việt Minh nhanh chóng đứng lên giành quyền lãnh đạo. Vào Ngày 19 tháng 8 năm 1945, cuộc Cách mạng tháng Tám nổ ra, và đến 2 tháng 9 năm 1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh tuyên bố Độc lập tại Quảng trường Ba Đình.
2. Indonesia
Indonesia cũng đã có một quá trình chuẩn bị và đấu tranh dài dằng dặc cho sự độc lập.

Phong trào đấu tranh đầu thế kỷ 20: Đầu thế kỷ 20, các phong trào yêu nước và đòi độc lập tại Indonesia đã bắt đầu hình thành, đặc biệt là thông qua tổ chức Budi Utomo (1908), tổ chức yêu nước đầu tiên của người Indonesia. Tuy nhiên, phong trào này chủ yếu hoạt động trong khuôn khổ cải cách xã hội và văn hóa, chưa thực sự mạnh mẽ về chính trị.
Các tổ chức chính trị: Đến những năm 1920-1930, các tổ chức chính trị mạnh mẽ như Partai Nasional Indonesia (PNI) của Sukarno được thành lập, đấu tranh đòi độc lập và phản đối chính sách của thực dân Hà Lan. Tuy nhiên, những tổ chức này thường xuyên bị đàn áp, nhiều lãnh đạo bị bắt giữ và lưu đày.
Chiến tranh thế giới thứ hai và thời cơ độc lập: Khi Nhật Bản chiếm đóng Indonesia trong chiến tranh thế giới thứ hai, họ đã tạm thời thay thế sự thống trị của Hà Lan. Mặc dù Nhật Bản cũng đã chiếm đóng và cai trị một cách tàn bạo, nhưng cuộc chiến này tạo ra một tình huống mới cho phong trào độc lập của Indonesia. Sau khi Nhật Bản đầu hàng vào năm 1945, Sukarno và các nhà lãnh đạo yêu nước nhanh chóng tuyên bố độc lập vào 17 tháng 8 năm 1945, chỉ một ngày sau khi Nhật Bản đầu hàng. Indonesia chính thức tuyên bố độc lập, mặc dù phải tiếp tục đấu tranh với Hà Lan để giữ vững nền độc lập.
3. Lào
Lào cũng có một quá trình đấu tranh và chuẩn bị lâu dài cho việc giành độc lập.

Lao và phong trào đấu tranh: Từ cuối thế kỷ 19 và đầu thế kỷ 20, Lào là một phần của Đông Dương thuộc Pháp, và người dân Lào đã nhiều lần khởi nghĩa chống lại sự thống trị của thực dân Pháp. Tuy nhiên, các cuộc khởi nghĩa này đều thất bại, và nền giáo dục Pháp đã tạo ra một thế hệ trí thức mới có ý thức về quyền lợi độc lập dân tộc.
Phong trào Cách mạng: Trong những năm 1930-1940, phong trào yêu nước và đấu tranh giành độc lập ở Lào ngày càng mạnh mẽ, đặc biệt dưới sự lãnh đạo của các tổ chức như Đảng Cộng sản Lào. Tuy nhiên, Lào vẫn chưa có một phong trào độc lập mạnh mẽ như ở Việt Nam và Indonesia.
Thời cơ 1945: Khi Nhật Bản đầu hàng, tình hình ở Đông Dương trở nên thay đổi. Phong trào kháng chiến Lào nổi dậy dưới sự lãnh đạo của các tổ chức như Pathet Lao, được sự hỗ trợ từ Việt Minh. Tuy nhiên, phải đến những năm sau đó, khi sự suy yếu của Pháp và chiến tranh Đông Dương diễn ra, Lào mới thực sự giành được độc lập vào 1954 sau các hiệp định Geneva.
Các quốc gia Đông Nam Á như Việt Nam, Indonesia và Lào đều đã chuẩn bị từ lâu để tận dụng cơ hội giành độc lập khi các cường quốc thực dân, đặc biệt là Nhật Bản, suy yếu trong chiến tranh. Việt Nam đã có một phong trào đấu tranh kiên cường từ đầu thế kỷ 20, Indonesia đã tận dụng cơ hội từ sự chiếm đóng của Nhật Bản để tuyên bố độc lập ngay sau khi Nhật Bản đầu hàng, còn Lào cũng không đứng ngoài cuộc đấu tranh giành độc lập, mặc dù phải đợi đến những năm sau chiến tranh thế giới thứ hai. Tất cả các quốc gia này đều có quá trình chuẩn bị lâu dài, kết hợp với sự nắm bắt thời cơ trong bối cảnh lịch sử đặc biệt của năm 1945 để giành lại độc lập.