Trong văn bản "Chim chìa vôi" của nhà văn Tô Hoài, nhân vật chính là chim chìa vôi, một con chim tượng trưng cho sự khôn ngoan, thông minh, và biết ứng xử với hoàn cảnh. Để phân tích rõ về ngoại hình, lời nói, hành động, suy nghĩ và mối quan hệ giữa các nhân vật trong tác phẩm này, ta cần xem xét qua từng yếu tố một.

1. Ngoại hình của các nhân vật
Chim Chìa Vôi: Chim chìa vôi được miêu tả là một con chim nhỏ nhắn, nhưng rất thông minh và có khả năng điều khiển, xử lý tình huống rất tài tình. Ngoại hình của nó không phải là yếu tố nổi bật, nhưng có thể thấy qua cách miêu tả tác giả, chim chìa vôi không quá nổi bật về diện mạo mà nổi bật ở khả năng tư duy và ứng xử linh hoạt trong cuộc sống.
Con người trong tác phẩm: Các nhân vật con người trong văn bản này là những người dân bình thường, chủ yếu là những người có mối quan hệ với chim chìa vôi. Tác phẩm không tập trung nhiều vào việc miêu tả ngoại hình của nhân vật con người mà chủ yếu thể hiện các hành động và suy nghĩ của họ trong quá trình sống, qua đó phản ánh mối quan hệ với chim chìa vôi.
2. Lời nói của các nhân vật
Chim Chìa Vôi: Chim chìa vôi chủ yếu không có nhiều lời nói trực tiếp. Tuy nhiên, thông qua hành động và cách ứng xử của mình, nó thể hiện những điều nó muốn truyền đạt. Chim chìa vôi thể hiện sự khéo léo, tinh tế trong giao tiếp, mà không cần nhiều lời lẽ.
Nhân vật con người: Lời nói của những nhân vật con người trong tác phẩm chủ yếu là lời nói hài hước, đôi khi mang tính chất mỉa mai. Họ nói về chim chìa vôi như một đối tượng thú vị, đôi khi cũng bày tỏ sự kính nể đối với sự khôn ngoan của nó.
3. Hành động của các nhân vật
Chim Chìa Vôi: Hành động của chim chìa vôi trong văn bản này chủ yếu liên quan đến việc "biết cách" sống, ứng xử với các tình huống. Chim chìa vôi không bao giờ hành động bốc đồng mà luôn có sự tính toán và linh hoạt, do đó nó có thể sống lâu bền trong cuộc sống. Hành động của chim chìa vôi là bài học về sự khéo léo, tinh tế trong mọi tình huống.
Nhân vật con người: Con người trong văn bản này có hành động khá giản dị, nhưng đôi khi họ thể hiện sự ngạc nhiên hoặc bối rối trước sự khôn ngoan của chim chìa vôi. Họ đôi khi tìm cách giải quyết những vấn đề trong cuộc sống mà không có sự khéo léo như chim chìa vôi.
4. Suy nghĩ của các nhân vật
Chim Chìa Vôi: Chim chìa vôi có một tư duy rất sắc bén, luôn biết cách giải quyết các vấn đề mà không dùng đến sức mạnh mà bằng trí tuệ. Nó suy nghĩ một cách linh hoạt, thay đổi cách hành xử tùy vào từng tình huống cụ thể. Điều này giúp nó tồn tại và không bị các nguy cơ xung quanh đe dọa.
Nhân vật con người: Những người trong văn bản này thường có những suy nghĩ đơn giản về cuộc sống, nhưng qua sự xuất hiện của chim chìa vôi, họ nhận ra rằng có những cách sống khôn ngoan hơn, linh hoạt hơn, và biết cách hòa nhập với môi trường xung quanh.
5. Mối quan hệ giữa các nhân vật
Chim Chìa Vôi và Con Người: Mối quan hệ giữa chim chìa vôi và con người là một mối quan hệ chủ yếu mang tính quan sát và học hỏi. Chim chìa vôi không đối đầu hay xung đột với con người mà sống hài hòa, đôi khi lại là hình mẫu để con người noi theo. Mối quan hệ này cũng phản ánh sự tôn trọng và ngưỡng mộ của con người đối với những sinh vật nhỏ bé nhưng rất thông minh và tinh tế trong ứng xử.
Chim Chìa Vôi và Những Con Chim Khác: Trong văn bản, mối quan hệ của chim chìa vôi với những loài chim khác cũng rất đặc biệt. Chim chìa vôi không có sự đối đầu mà luôn tìm cách sống hòa bình, thậm chí đôi khi vượt lên trên các loài chim khác nhờ vào sự khôn ngoan và khả năng thích ứng với hoàn cảnh.

Thông qua việc miêu tả ngoại hình, lời nói, hành động, suy nghĩ và mối quan hệ giữa các nhân vật trong văn bản "Chim chìa vôi", tác giả muốn gửi gắm thông điệp về sự khôn ngoan và linh hoạt trong cuộc sống. Chim chìa vôi không chỉ là một nhân vật đơn thuần, mà là biểu tượng của sự thông minh, tinh tế và khả năng thích ứng với mọi hoàn cảnh. Mối quan hệ giữa chim chìa vôi và con người cũng phản ánh những giá trị nhân văn sâu sắc, nhắc nhở con người về tầm quan trọng của trí tuệ và sự khéo léo trong cuộc sống.