Biển Đông là một trong các khu vực có tầm quan trọng chiến lược đối với các nước trong khu vực Châu Á - Thái Bình Dương nói riêng và các quốc gia khác trên thế giới nói chung. Biển Đông nằm trên tuyến đường giao thông huyết mạch nối liền Thái Bình Dương - Ấn Độ Dương; Châu Âu - Châu Á; Trung Đông - Châu Á. Là vùng biển có 1 trong số 10 tuyến đường hàng hải lớn nhất trên thế giới đi qua. Giao thông nhộn nhịp đứng thứ 2 trên thế giới (sau Địa Trung Hải). Hàng ngày có khoảng 150 - 200 tàu qua lại, khoảng 50% là tàu trên 5.000 tấn, hơn 10% là tàu trên 30.000 tấn, chiếm 1/4 lưu lượng tàu hoạt động trên biển của thế giới. Hơn 90% lượng vận tải thương mại của thế giới thực hiện bằng đường biển và 45% trong số đó phải đi qua vùng Biển Đông. Lượng dầu lửa và khí hóa lỏng vận chuyển qua Biển Đông gấp 15 lần qua kinh đào Panama. Khu vực Biển Đông có những eo biển quan trọng đối với nhiều nước, trong đó eo biển Malacca là eo biển nhộn nhịp thứ hai trên thế giới (sau eo biển Hormuz). Biển Đông rất quan trọng đối với nhiều nước trong khu vực xét về vị trí địa lý – chiến lược, an ninh, giao thông hàng hải và kinh tế.
 

Biển Đông đóng vai trò là chiếc “cầu nối” cực kỳ quan trọng, là điều kiện rất thuận lợi để giao lưu kinh tế, hội nhập và hợp tác giữa nước ta với các nước trên thế giới đặc biệt là với các nước trong khu vực Châu Á - Thái Bình Dương, khu vực phát triển năng động và có một trung tâm kinh tế lớn của thể giới.
 

Biển Đông còn là nơi chứa đựng nguồn tài nguyên thiên nhiên biển quan trọng cho đời sống và sự phát triển kinh tế của các nước xung quanh, đặc biệt là nguồn tài nguyên sinh vật (thủy hải sản), phi sinh vật (dầu khí, khoáng sản). Là một trong năm bồn trũng chứa dầu khí lớn nhất thế giới. Ngoài ra, Biển Đông còn là một vùng biển nước sâu rộng lớn, có nhiều tiền đề thuận lợi cho việc tạo thành và tích tụ băng cháy (khí hydrat).

Tác động của Biển Đông đến các quốc gia Đông Nam Á (ĐNA) và các quốc gia ven biển khác có thể được phân tích từ nhiều góc độ khác nhau, bao gồm cả mặt tích cực và tiêu cực:

### Mặt tích cực:

1. **Nguồn lợi kinh tế:** Biển Đông cung cấp nguồn lợi kinh tế lớn cho các quốc gia ven biển, bao gồm nguồn lợi từ ngư nghiệp, dầu khí, khoáng sản, và du lịch biển. Các hoạt động kinh tế này mang lại thu nhập cho các quốc gia và cơ hội phát triển kinh tế và xã hội.

2. **Thúc đẩy thương mại:** Biển Đông là một tuyến đường thương mại quan trọng, kết nối các quốc gia trong khu vực và toàn cầu. Sự phát triển của giao thông biển tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động thương mại và tăng cường hợp tác kinh tế giữa các quốc gia.

3. **Bảo vệ môi trường:** Biển Đông là một hệ sinh thái đa dạng với nhiều loài sinh vật và cấu trúc sinh thái quan trọng. Việc bảo vệ và duy trì sự giàu có sinh học của biển Đông mang lại lợi ích lâu dài cho việc duy trì cân bằng sinh thái và phát triển bền vững.

### Mặt tiêu cực:

1. **Xung đột chủ quyền:** Mâu thuẫn về chủ quyền và tranh chấp lãnh thổ trên Biển Đông có thể dẫn đến căng thẳng và xung đột giữa các quốc gia, gây ra không ổn định và ảnh hưởng đến an ninh và ổn định khu vực.

2. **Ảnh hưởng đến môi trường:** Hoạt động khai thác tài nguyên từ biển Đông có thể gây ra ô nhiễm môi trường và suy giảm nguồn lợi kinh tế. Sự quá mức khai thác cá và lưu lượng hàng hải lớn cũng có thể gây ra sự suy giảm đáng kể trong nguồn lợi kinh tế và sinh thái của biển Đông.

3. **Mất mát của đảo và rạn san hô:** Sự tăng cường hoạt động xây dựng hạ tầng và quân sự trên các đảo và rạn san hô có thể gây ra mất mát môi trường và đe dọa đa dạng sinh học của khu vực.

Tóm lại, Biển Đông có tác động lớn đến các quốc gia ĐNA và các quốc gia ven biển, với cả những mặt tích cực và tiêu cực. Để tận dụng được lợi ích từ Biển Đông và giải quyết các thách thức, sự hợp tác quốc tế và quản lý bền vững của nguồn lợi kinh tế và môi trường là cần thiết.