bài thơ về Tiểu Đội Xe Không Kính
1.MB

  Nhà thơ Tố Hữu đã viết :
               ‘ Xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước

                 Mà lòng phơi phới dậy tương lai ‘

Những năm kháng chiến chống Mỹ,  từng thế hệ thanh niên ham hở sôi sục khí thế Lên đường ra trận , trên những nẻo đường Trường Sơn đầy mưa bom bão đạn,những cô thanh niên xung phong, những chàng trai lái xe dũng cảm và vui tính vẫn hiên ngang,Lạc quan yêu đời, phơi phới niềm tin, chúng ta hãy cùng sống  lại không khí trên tuyến đường Trường Sơn cùng hình ảnh thanh niên thời chống Mỹ ác liệt gian khổ ấy qua bài thơ xúc động lòng người ‘ bài thơ về Tiểu Đội Xe Không Kính’ của Phạm Tiến Duật.

2 . TB

* khổ 1

      Khổ thơ đầu gợi tả hình ảnh những chiếc xe không có kính và tư thế hiên ngang bình thản của những người chiến sĩ lái xe.Những chiếc xe không kính đang vượt qua bom đạn Băng Băng tiến  ra chiến trường.Hình tượng thật độc đáo vì nó mang sức mạnh thần kỳ của dân tộc.

“Không có kính không phải vì xe không có kính

 Bom giật bom rung kính vỡ đi rồi”

             Trước khi vào mặt trận những chiếc xe đều lành lặn Nguyên vẹn ấy vậy mà bom

đạn  của kẻ thù đã khiến cho những chiếc xe bị méo mó biến dạng nặng nề “không có kính”.  Điệp ngữ “không” trong một dòng thơ đã khẳng định và lý giải sự thật hiển nhiên đó .”Bom giật, bom rung “ là hiện thực khốc liệt của cuộc chiến tranh chống Mỹ. Hàng  ngày, hàng giờ máy bay Mỹ chuốt hàng ngàn, hàng  vạn tấn Bom và chất độc hóa xuống con đường Chiến Lược mang tên Hồ Chí Minh .Chính hiện thực tán gốc đó đã làm nổi bật vẻ đẹp người chiến Đã làm nổi bật vẻ đẹp người chiến sĩ lái xe Trường Sơn.

            Trước hết, người Chiến sĩ lái xe hiện lên với tư thế ung  dung, Hiên ngang, Tự do giao hòa với thiên nhiên.   

                               “Ung dung buồng lái ta ngồi
                               nhìn đất nhìn trời nhìn thẳng”

 từ láy” ung dung” vừa  gơij hình vừa gợi cảm đã khắc họa rõ nét tư thế hiên ngang, bình thản, đường hoàng,  dũng cảm, tự  tin coi thường Bon đạn, coi thường hiểm nguy của những người lính.Mặc dù”  Bom giật, bom rung” các anh vẫn ung dung vững vàng tay lái.Điệp ngữ” nhìn” thể hiện cái nhìn thoáng đảng  và sự tập trung cao độ của người chiến sĩ lái xe.Không chỉ nhìn đất, nhìn  trời mà các anh còn nhìn thẳng vào bom đạn của kẻ thù,  nhìn thẳng vào con đường đang bị phá đầy chết chóc để lái xe vượt qua  tất cả.

·         Khổ 2

Qua khung cửa xe không có kính chắn gió, người lái xe tiếp xúc trực tiếp với thế giới bên ngoài, với mọi khó khăn gian khổ :
                                          “Nhìn thấy nó vào xa mắt đắng

                                              nhìn thấy con đường chạy thẳng vào tim

                                              Thấy sao trời và đột ngột cánh chim

                                               Như xa như ùa vào  buồm lái “

  Trên những chiếc xe không kính, người  lính phải đối diện sát mặt với gió.Gió được nhân hóa và chuyển đổi cảm giác đầy ấn tượng” vào Xoa mắt đắng”.Vì xe không có kính nên mới cảm thấy đắng mắt, cay mắt khi gió  thốc vào mặt .Nhà thơ đã diễn tả Chính xác cái cảm giác  lạnh và đột ngột của người lái xe khi lao với tốc độ nhanh” thấy con đường chạy thẳng vào tim”.Con đường phía trước là con đường Chiến Lược Trường Sơn cụ thể nhưng nó còn mang nghĩa ẩn dụ chỉ Con Đường Chính Nghĩa,  con đường chiến đấu vì độc lập tự do của tổ quốc.

      Qua khung cửa kính, không mà còn cả  mặt đất bầu trời với Ánh Sao Đêm, cả cánh cũng “  như sa như ùa vào buồng lái “. Những nguy hiểm qua cái nhìn và cảm nhận của người lính đã biến thành sự giao hòa thân mật và gần gũi giữa thiên nhiên và con người. Điệp ngữ” nhìn’,” thấy” kết hợp với hai hình ảnh so sánh liên tiếp đã đặc tả tốc độ phi thường của những chiếc xe như đang bay đi, lướt   đi giữa mưa bom bão đạn .

*Khổ 3

         Trên những chiếc xe không kính Người lính không chỉ đối diện với gió mà còn phải đối diện với bụi đường mù mịt. Chính những khó khăn gian khổ ấy đã làm nổi bật tinh thần lạc quan, lòng  dũng cảm, bất chấp khó khăn coi thường gian khổ  nhưng vẫn phơi  phới  niềm tin của những người lính trẻ .

                                              “Không có kính Ừ thì có bụi

                                                Bụi phun tóc trắng như người già

                                                 Chưa cần rửa phì phèo châm điếu thuốc

                                                 Nhìn nhau mặt lấm cười ha ha “

Ai đã từng đặt chân đến đường Trường Sơn những năm chống Mỹ mới thấu hiểu hết những khó khăn mà người lính phải chịu đựng. Ngày trời nắng bụi đường mù mịt vì thế mái tóc xanh của những chàng trai 18 đôi mươi chị qua một chặng đường bị bụi phun” bạc trắng như người” động từ” full” kết hợp với cách so sánh vừa hóm hỉnh vừa cụ thể đã diễn tả hết những khó khăn gian khổ mà người lính phải chịu đựng. Thế nhưng bất chấp tất cả, người ngạm  nghễ, thách thức với cái ác liệt như thế. Cách nói hoang tàn” Ừ thì có bụi’ cùng suy nghĩ” chưa cần rửa ” vang lên như một sự chấp nhận .Đối với họ, những phiền toái ấy chẳng đáng bận tâm, họ vẫn phì phèo thâm điếu thuốc. Từ láy”  phì  phèo “ Miêu tả cách hút thuốc rất lịch. Tâm hồn họ lâng lâng sảng khoái .Đối với họ Làn Khói thuốc mong manh có thể vượt qua tất cả bụi đường mù mịt. Họ còn” nhìn nhau mặt lấm cười haha’ tiếng cười sảng khoái xua tan bao mệt mỏi. Tiếng cười góp phần rạng ngời làm trẻ trung lạc quan yêu đời của những người lính trẻ

*Khổ  4
       Những người lính không chỉ phải đối mặt với  những bặm trên ra trận mà  còn phải đối mặt với những cơn mưa rừng xối xả.

                                        “Không có kính Ừ thì ướt áo

                                          Mưa tuôn mưa xối như ngoài trời

                                           Chưa cần thay lái trăm cây số nữa

                                            Mưa Ngừng gió lùa mau khô thôi “

         Động từ mạnh” tuôn”” xối” cùng phép so sánh như ngoài trời miêu tả thật cụ thể, chính  xác, cái ác liệt,  dữ dội của những cơn mưa rừng Trường Sơn. Buồng lái như một ngôi nhà không có mái che khiến quần áo họ ướt sũng .Thế nhưng họ vẫn bình thản, lạc quan” chưa cần thay”. Họ hăng say hoàn thành nhiệm vụ là cách để chiến thắng gian khổ. Họ vẫn Băng Băng hàng trăm cây số để gió lùa hong khô quần áo. Những người lính vẫn trong tư thế can trường, quả cảm. Những câu thơ đậm chất văn xuôi với giọng điệu trẻ trung tinh nghịch đậm chất lính đã diễn tả thái độ lạc quan, yêu đời, coi thường cái chết. Đó là bản chất của dân tộc Việt Nam .

 *Khổ 5 + 6

      Trong chiến đấu càng khó khăn gian khổ bao nhiêu thì tình đồng chí đồng đội càng  keo sơn gắn bó bấy nhiêu .

                                          “Những chiếc xe từ trong bom rơi

                                            Đã về đây họp thành tiểu đội

                                             Gặp bè bạn Suốt dọc đường đi tới

                                               Bắt tay nhau qua cửa kính vỡ rồi “

                                                “Bếp Hoàng Cầm ta dựng giữa trời

                                                   Trung bát đũa nghĩa là gia đình đấy

                                                  Võng mắc chông chênh đường xe chạy

                                                   Lại đi lại đi trời xanh thêm “

        Những chiếc xe từ trong bom rơi biến dạng đã học thành tiểu đội. Họ không chỉ cùng chung mục đích, chung  lý tưởng cao đẹp mà còn cùng nhau Trải qua những vất vả, gian khổ trong chiến đấu. Suốt dọc đường đi tới họ không thể bắt tay nhau nhưng không phải trong hoàn cảnh bình thường mà là” qua cửa kính vỡ rồi”. Cụ chị ấy không chỉ thể hiện  tình bằng hữu nồng nhiệt mà còn tiếp thêm sức mạnh cho nhau để vượt nên mọi thử thách của cuộc Trường Trinh Vạn Dặm. Cái bắt tay trong bài thơ “Đồng Chí” của nhà thơ chính Hữu thể hiện tình yêu thương, thương nhau tay lắm lấy bàn tay, sự sẻ chia truyền hơi ấm cho nhau để vượt qua cái lạnh núi rừng Tây Bắc về mùa đông . Còn cái bắt tay của người lính trong bài thơ” bài Thơ về tiểu đội xe không Kính” là lời chào, là ý chí quyết chiến quyết thắng của những người lính trẻ.

            Ấn tượng nhất với người đọc có lẽ là về quan niệm gia đình của họ. Gia đình đâu cứ là người cùng quan hệ quyết thống mà chỉ cần”  chung bát Trung đũa”, tình đồng chí đã hóa thành ruột thịt gia đình để họ sống chết có nhau, để  họ còn tiếp tục cuộc cuộc cuộc hành trình chiến đấu. “Lại đi lại đi trời   xanh thêm”. Điệp ngữ” lại đi” diễn tả nhịp sống và chiến đấu không ngừng nghỉ của những người lính trẻ Dù có khó khăn gian khổ đến đâu  đi chăng nữa. Hình ảnh” trời xanh thêm” là hình ảnh ẩn dụ tượng trưng cho hòa bình cho ngày mai tươi sáng. Tình Đồng Chí, đồng đội góp phần củng cố thêm tình yêu đất nước của những người lính trẻ .

Khổ 7

   Khổ cuối bài thơ ca ngợi tình yêu tổ quốc nồng nàn, ý chí quyết chiến, quyết   Thắng và khát vọng cao đẹp giải phóng miền Nam thống nhất đất nước của những người lính trẻ .

                                       “Không có kính rồi xe không có đèn

                                         không có mùi xe, thùng xe  có  xước

                                          Xe vẫn chạy vì miền Nam phía trước

                                          Chỉ cần trong xe có một trái tim “

       Chị với 4 câu thơ, tác  giả đã hoàn thiện bức chân dung tuyệt vời của những người chiến sĩ lái xe vận tải trên tuyến đường Trường Sơn. Nghệ thuật điệp ngữ kết hợp với liệt kê” không có kính, không có đèn, không có mui xe”. Đến cả thùng xe cũng xây xước đã khắc họa hình ảnh những chiếc xe mang trên mình đầy thương tích, biến dạng méo mó,Xấu xí tưởng như không thể tiến vào mặt trận. Thế nhưng miền Nam đau thương anh dũng đang oằn mình dưới gót giày xâm lược đã thôi thúc người lính phải quyết tâm chiến đấu sẵn sàng đối mặt với gian khổ ,hiểm nguy thậm chí là mất mát hy sinh. Dấu hai chấm làm nhịp thơ như ngừng ngừng lại để nhấn mạnh vào động lực tinh thần, tình Yêu tha thiết với miền Nam. Thủ pháp tương phản ba cái không để nói một cái có” có một trái tim”. Hình ảnh hoán dụ” một trái tim” là một hình ảnh đẹp, tỏa sáng cả bài. Đó là trái tim của người chiến sĩ lái xe Trường Sơn gan góc,  kiên cường nóng bỏng tình yêu đất nước với khát vọng và Lý Tưởng chiến đấu cao đẹp để giải phóng miền Nam thống nhất đất nước. Con đường Trường Sơn không bao giờ bị đứt mạch, những chiếc xe vận tải chẳng bao giờ ngừng lăn bánh khi có bao trái tim cùng chung nhịp đập hướng về miền Nam thân yêu. Những người lính lái xe xứng đáng là những người anh hùng của một dân tộc Anh Hùng.

      * Đánh giá

        Thể thơ 7 chữ mộc mạc giống ngôn ngữ đời thường chi tiết hình ảnh chân thực, chọn lọc. Giọng điệu ngang tàng trẻ trung, cách khai thác chất hiện thực của cuộc chiến tranh chống Mỹ ác liệt. Nhà thơ Phạm Tiến Duật đã sáng tác lên một bài thơ với những hình tượng độc đáo” Những chiếc xe méo mó, biến  dạng, trần trụi” Và Ẩn Sau đó là người chiến sĩ lái xe Trường Sơn hiên  chung đáng kính.
         3 . Kết bài
          Từ hình ảnh những chiếc xe không kính bài thơ đã khắc họa bức tượng đài nghệ thuật về người lính lái xe Trường Sơn. Đó là những con người sôi nổi, trẻ trung, tư thể hiên ngang, tinh thần dũng cảm, lạc quan, phơi  phới niềm tin . Họ đã vượt lên sự khốc liệt của Chiến tranh để hoàn thành sứ mệnh mà tổ quốc giao cho .