Từ đầu thế kỷ X đến thế kỷ XVI, vùng đất Nam Bộ (gồm các tỉnh từ Thừa Thiên - Huế trở về phía Nam) đã trải qua nhiều biến động trong tình hình kinh tế và văn hóa, có những điểm nổi bật như sau :

Thương mại sôi động: Với vị trí giao thoa giữa Đông và Tây, các con đường thương mại kéo dài từ Ấn Độ sang Trung Quốc và từ Champa đến Đông Dương đã đưa Nam bộ trở thành một trung tâm buôn bán quan trọng. Các sản phẩm lưu thông như gạo, gỗ, trầm hương, tinh dầu, bạc và đá quý đã tạo nên sự quý phái và phát triển kinh tế đáng kể.
Văn hóa phong phú: Với sự hợp nhất của các nền văn hóa khác nhau, Nam bộ đã phát triển một nền văn hóa độc đáo. Đây là nơi xuất hiện nhiều tác phẩm văn học, văn minh, kiến ​​trúc và nghệ thuật đặc sắc như lăng Chăm, tháp tháp Chăm, đền Đại Lào, nhà thờ Phước Hải, chùa Bửu Long và các nghệ nhân thêu truyền thống.
Truyền thống giáo dục: Những người Phật tử và giáo sĩ Công giáo đã đưa vào Nam bộ các hình thức giáo dục như đạo lý, thần học, nghi thức Tôn giáo, văn hóa, khoa học và kỹ thuật. Những trường học đầu tiên và thư viện đã được thành lập để giữ gìn và truyền bá kiến ​​​​thức cho các thế hệ sau.
Tóm tắt, vùng đất Nam bộ từ đầu thế kỷ X đến thế kỷ XVI đã có sự phát triển kinh tế và văn hóa vô cùng đa dạng và phong phú, với sự phát triển thương mại, văn hóa độc đáo và truyền thống giáo dục .