Trong lịch sử, Cuba là nước đầu tiên công nhận Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam (tháng 12/1961), là nước đầu tiên thành lập Ủy ban đoàn kết với Việt Nam (tháng 9/1963), là nước đầu tiên và duy nhất lập Sứ quán bên cạnh Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam tại vùng giải phóng (tháng 7/1967).

Những năm đó, Cuba khó khăn, đời sống nhân dân gặp nhiều thiếu thốn, có kẻ ác ý tung tin dân Cuba thiếu đường, thiếu sữa là vì có bao nhiêu Fidel gửi cả cho Việt Nam. Nhưng trong một cuộc míttinh quần chúng với hàng chục vạn người tham gia tại thủ đô La Habana, Fidel Castro đã nói: “Đáng tiếc là chúng ta – những người Cuba – không có đủ đường sữa để gửi cho nhân dân Việt Nam, chứ nếu có, không những đường sữa mà cả máu chúng ta cũng sẵn sàng hiến dâng cho nhân dân Việt Nam.”

Năm 1967 được Cuba đặt tên là “Năm Việt Nam Anh hùng.” Năm 1972, đê điều ở miền Bắc Việt Nam trở thành mục tiêu phá hoại của đế quốc Mỹ, Cuba đã lấy ngày 28/8/1972 làm “Ngày đê điều” và phát động chiến dịch tuyên truyền mới tố cáo tội ác đế quốc. Fidel một lần nữa khẳng định: “Tình đoàn kết của chúng ta, niềm tin của chúng ta đối với nhân dân Việt Nam và ban lãnh đạo Việt Nam là vô điều kiện và tuyệt đối.”

Tháng 9/1973, Fidel là vị nguyên thủ nước ngoài đầu tiên và duy nhất thăm vùng giải phóng miền Nam khi chiến tranh chưa kết thúc, đem đến cho chiến sỹ và nhân dân Việt Nam lời động viên chiến đấu và lời hứa đóng góp thực hiện mong ước của Bác Hồ xây dựng Việt Nam 10 lần to đẹp hơn. Hình ảnh vị Tổng Tư lệnh với bộ quân phục màu xanh ôliu đứng trên nóc một lô cốt cũ của địch, phất cao lá cờ của Mặt trận Dân tộc Giải phóng, là sự cổ vũ vô cùng to lớn đối với đồng bào chiến sĩ ta lúc đó.

“Vì Việt Nam, Cuba sẵn sàng hiến dâng cả máu của mình” cũng là câu nói chí tình, chí nghĩa của Fidel trong chuyến thăm Việt Nam lần đầu tiên này. Trong những năm tháng khó khăn nhất của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, câu nói ấy đã làm rung động bao trái tim của nhân dân Cuba và nhân dân Việt Nam, cũng như hàng triệu người có lương tri trên thế giới.

Câu nói đó thực sự phát ra từ trái tim của Fidel và nhân dân Cuba, cùng với sự giúp đỡ hết lòng của Cuba là một nguồn động viên vô cùng to lớn đối với nhân dân Việt Nam giữa lúc bom đạn ác liệt, khó khăn đủ bề vì cuộc chiến tranh kéo dài. Càng quý hơn khi chúng ta biết được lúc đó đất nước Cuba đang chịu sự cấm vận, cũng khó khăn mà vẫn sẵn lòng giúp chúng ta vô điều kiện với một tình cảm anh em ruột thịt. Fidel và nhân dân Cuba đã xem cuộc kháng chiến chống Mỹ của Việt Nam như của chính mình.

Cũng trong chuyến thăm lần đầu tiên này của Fidel đến Việt Nam, Cuba đã tặng Việt Nam 5 công trình kinh tế-xã hội vào loại tầm cỡ lúc bấy giờ với tổng trị giá khoảng 80 triệu USD, gồm: Khách sạn Thắng Lợi (tại Hồ Tây, Hà Nội), Bệnh viện Việt Nam-Cuba (tại Đồng Hới, Quảng Bình), Đường Xuân Mai, Trại bò giống Ba Vì, Xí nghiệp gà Lương Mỹ; tặng bò giống, gà giống và chi hơn 6 triệu USD để mua thiết bị hiện đại, đồng thời cử chuyên gia về cầu đường sang Việt Nam tham gia cùng bộ đội Trường Sơn mở rộng đường mòn Hồ Chí Minh; giúp đào tạo trên 1.000 sinh viên Việt Nam ở trình độ Đại học và cao học và vận động ủng hộ Việt Nam gia nhập Liên hợp quốc…. Sự nhường cơm sẻ áo chí tình này thật nghĩa hiệp và đúng lúc.

Tháng 12/1995 và tháng 2/2003, Fidel Castro có chuyến thăm lần thứ hai và thứ ba đến Việt Nam. Trong những chuyến thăm này, tình hữu nghị và sự hợp tác anh em giữa hai nước Việt Nam-Cuba tiếp tục đạt được nhiều mốc son mới. Qua những chuyến thăm, chủ tịch Fidel luôn khẳng định, nhân dân Việt Nam mãi mãi là những người bạn, người anh em gần gũi, thân thiết của nhân dân Cuba và tin tưởng chắc chắn rằng tình đoàn kết, hữu nghị và sự hợp tác toàn diện giữa Cuba và Việt Nam sẽ không ngừng được củng cố và phát triển.

Phát huy những tình cảm quý báu giữa Đảng và nhân dân hai nước, trong hơn nửa thế kỷ qua, bất chấp những biến động của tình hình chính trị thế giới, tình đoàn kết chiến đấu và tình hữu nghị thắm thiết Việt Nam-Cuba vẫn không ngừng được củng cố, trở thành mẫu mực của tình cảm thủy chung, trong sáng, là tài sản vô giá mà hai Ðảng và nhân dân hai nước luôn giữ gìn, vun đắp./.

Cuba, Fidel Castro – tiếng gọi thiêng liêng từ trong trái tim của quân, dân Quảng Bình

Ngày 16/9/1973, trong hành trình đến thăm vùng giải phóng miền Nam thuộc tỉnh Quảng Trị, lãnh tụ Cuba Fidel Castro đã dừng chân ghé thăm thị xã Đồng Hới. Địa điểm đầu tiên mà lãnh tụ Cuba Fidel Castro ghé thăm là khu Giao Tế, thị xã Đồng Hới.

Sau bữa cơm chiều hơi muộn, Thủ tướng Phạm Văn Đồng về nghỉ tại Nhà khách Tỉnh ủy ở Thị xã Đồng Hới. Chủ tịch Phi-đen cùng đoàn tùy tùng nghỉ lại Nhà Giao tế Quảng Bình.

Phi-đen Cát-xtơ-rô là nguyên thủ nước ngoài đầu tiên vào thăm tuyến lửa Quảng Bình, lại có phần hơi bất ngờ nên công tác chuẩn bị rất gấp gáp nhưng khi nhìn thấy nụ cười ấm áp của Phi-đen ai cũng thấy ấm lòng và lo tốt phần việc của mình được giao. Lúc bấy giờ ông Nguyễn Thanh Đàm là Chủ nhiệm phụ trách Khu Giao tế. Khi ông Đàm chào Chủ tịch Phi-đen bằng tiếng Pháp, Phi-đen tỏ ra thích thú vì ông đang muốn tìm hiểu về vùng đất Quảng Bình. Còn gì tốt hơn, khi một người con địa phương đã đi theo cách mạng khi mới mười lăm, mười sáu tuổi như ông Đàm lại thông thạo ngoại ngữ, rất am hiểu về địa phương nói chuyện với Phi-đen.

Tối hôm đó, khi mọi người đã ngủ, Chủ tịch Phi-đen Cát-xtơ-rô hỏi ông Đàm rất nhiều chuyện như: Người dân Quảng Bình bắn rơi được nhiều máy bay Mỹ không? Có nhiều người anh hùng không? Cuộc sống của bà con thế nào? Người dân nơi đây cần gì nhất?… Ông Đàm nói với Chủ tịch Phi-đen là Quảng Bình là địa phương đầu tiên bắn rơi máy bay Mỹ. Đây là quê hương của Đại tướng Võ Nguyên Giáp, Trung tướng Đồng Sỹ Nguyên và nhiều anh hùng khác.

Nghe ông Đàm nói vậy, mắt Chủ tịch Phi-đen Cát-xtơ-rô sáng lên niềm xúc động. Câu chuyện về con người, quê hương tuyến lửa Quảng Bình đã xoá nhòa ranh giới giữa vị Chủ tịch đáng kính và anh chủ nhiệm khu Giao tế. “Trong câu chuyện tui gọi Chủ tịch Phi-đen Cát-xtơ-rô bằng từ anh khi nào không biết nữa”, ông Đàm nói vậy. Rồi ông Đàm hỏi Chủ tịch Phi-đen thích ăn món gì, Chủ tịch bảo ăn gì cũng được, nhưng ông Đàm không chịu, ông dứt khoát phải làm món ăn mà Chủ tịch Phi-đen thích.

Khi rời khu Giao tế Quảng Bình, ông Đàm cứ ôm lấy Chủ tịch Phi-đen mà khóc, mà nhớ như tiễn người anh trai đi công tác xa nhà. Chủ tịch Phi-đen bắt tay từng cán bộ, nhân viên khu Giao tế, sau đó Chủ tịch quay lại nơi ông Đàm. Đôi mắt Chủ tịch nhìn đăm chiêu ra chiều suy nghĩ, rồi Chủ tịch rút trong túi ra một hộp thuốc xì gà còn mới và tấm danh thiếp đưa cho ông Đàm.

Ông Đàm cảm động nước mắt lưng tròng, Chủ tịch vỗ vai động viên ông Đàm rồi nói “Cảm ơn đồng chí. Khi sang Cu-Ba, cầm tấm thiệp này đi đâu đồng chí cũng được chào đón”. Đã 40 năm trôi qua, mỗi lần nhớ đến Chủ tịch Phi-đen, ông Đàm lại lấy hộp xì gà và tấm danh thiếp ra ngắm nghía. Tấm danh thiếp in trên giấy đặc biệt, có hoa văn chìm và con dấu nổi. Dòng trên ghi chữ in đứng CMDTE. FIDEL CASTRO RUZ và dòng dưới: Bí thư thứ nhất Đảng Cộng sản Cu-Ba, nét chữ in nghiêng bằng tiếng Tây Ban Nha.

Giờ đây căn phòng Chủ tịch Phi-đen từng nghỉ lại tại Khu Giao tế được bảo tồn nguyên vẹn từ nội thất, đến đồ dùng sinh hoạt cá nhân.