Chủ tịch Hồ Chí Minh, Người sáng lập và rèn luyện Đảng Cộng sản Việt Nam luôn quan tâm đến vai trò tiên phong, gương mẫu của đội ngũ cán bộ, đảng viên. Người là tấm gương mẫu mực về đạo đức và nhân cách người đảng viên cộng sản, luôn tiên phong, gương mẫu trong lời nói, việc làm, hành động; những điều đó đã kết tinh thành những giá trị tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh. Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, tính tiên phong, gương mẫu của đảng viên là sự “kiên quyết nhất, hăng hái nhất, trong sạch nhất, tận tâm tận lực phụng sự Tổ quốc và nhân dân”(1); “Mọi công việc Đảng đều do đảng viên làm. Mọi nghị quyết Đảng đều do đảng viên chấp hành. Mọi chính sách của Đảng đều do đảng viên mà thấu đến quần chúng. Mọi khẩu hiệu, mọi kế hoạch của Đảng đều do đảng viên cố gắng thực hiện”(2).

Tính tiên phong, gương mẫu của người cán bộ, đảng viên phải được thể hiện ở mọi lúc, mọi nơi, mọi lĩnh vực của đời sống xã hội. Điều đó không thể tự nhiên mà có, mà phải do chính người cán bộ, đảng viên tu dưỡng, rèn luyện hằng ngày, thông qua quá trình phấn đấu không ngừng mới có được. Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định: “Người đảng viên - dù công tác to hay nhỏ, địa vị cao hay thấp - ở đâu cũng phải làm gương mẫu cho quần chúng... Mà muốn cho quần chúng hăng hái thi hành, thì người đảng viên ắt phải xung phong làm gương mẫu để quần chúng bắt chước, làm theo”(3). Người yêu cầu, cán bộ, đảng viên “phải làm gương mẫu trong lao động sản xuất và trong học tập”(4); “phải xung phong gương mẫu trong mọi công việc, hết lòng hết sức phục vụ nhân dân”(5); “phải gương mẫu, phải thiết thực, miệng nói tay làm để làm gương cho nhân dân”(6). Trong bài nói chuyện tại buổi bế mạc Hội nghị cán bộ của Đảng lần thứ sáu, Người nhắc nhở cán bộ, đảng viên: “Trước mặt quần chúng, không phải ta cứ viết lên trán chữ “cộng sản” mà ta được họ yêu mến... Muốn hướng dẫn nhân dân, mình phải làm mực thước cho người ta bắt chước”(7). Người cho rằng, nếu mỗi cán bộ, đảng viên phấn đấu làm tròn nhiệm vụ của mình, tức là làm đầu tàu trong mọi công việc, thì công việc dù khó làm mấy cũng làm nên, kế hoạch to mấy cũng hoàn thành tốt.

Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, cán bộ, đảng viên phải tiên phong, gương mẫu bởi họ là những người nắm vững chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, vì thế “đảng viên đi trước, làng nước theo sau”(8), dẫn dắt quần chúng, trong phong trào cách mạng. Cán bộ, đảng viên là người dẫn dắt quần chúng, muốn quần chúng làm theo thì bản thân phải là tấm gương, phải “cố gắng làm kiểu mẫu cho quần chúng trong mọi việc”(9). Trong cuộc sống hằng ngày, người cán bộ, đảng viên không những phải có trách nhiệm tự tu dưỡng tốt để trở thành con người có đời tư trong sáng, mà còn phải là tấm gương để nhân dân noi theo làm những điều đúng, điều thiện, chống lại thói hư, tật xấu. Và, Người chính là tấm gương sáng về sự tiên phong, gương mẫu, cả trong mọi suy nghĩ, hành động, lời nói và việc làm từ nhỏ đến lớn, qua đó kết tinh thành những giá trị tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh.

Quán triệt tư tưởng Hồ Chí Minh, trong suốt quá trình lãnh đạo cách mạng Việt Nam, Đảng ta luôn đề cao vai trò tiên phong, gương mẫu của người đảng viên Đảng Cộng sản. Ngay từ khi thành lập Đảng, Đảng ta đã khẳng định tính chất tiên phong của Đảng và điều này đã được khẳng định trong Điều lệ Đảng: Đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam là chiến sĩ cách mạng trong đội tiên phong của giai cấp công nhân, nhân dân lao động và dân tộc Việt Nam, suốt đời phấn đấu cho mục đích, lý tưởng của Đảng. Từ đó cho đến nay, Đảng Cộng sản Việt Nam thường xuyên quan tâm, chăm lo giáo dục, rèn luyện, bồi dưỡng, phát huy vai trò, trách nhiệm, tính tiền phong, gương mẫu cho đội ngũ cán bộ, đảng viên. Điều này, đã được thể hiện có hệ thống, thông qua các văn kiện của Đảng, qua các kỳ Đại hội của Đảng Cộng sản Việt Nam.

Đại hội IV của Đảng, trong Báo cáo về xây dựng Đảng, Đảng ta bắt đầu đặt ra vấn đề phải rèn luyện tính tiên phong, gương mẫu của cán bộ, đảng viên và điều này đã được khẳng định trong phương châm thứ hai về xây dựng Đảng là phải: “rèn luyện tính tiên phong, gương mẫu của cán bộ, đảng viên”.

Đại hội V của Đảng, trong Báo cáo về xây dựng Đảng, Đảng ta tiếp tục khẳng định: “Cán bộ, đảng viên từ uỷ viên Trung ương Đảng đến mọi đảng viên ở cơ sở phải là những chiến sĩ tiên phong, gương mẫu về mọi mặt để tập hợp được quần chúng thực hiện các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước”.

Đại hội VI của Đảng, trong Báo cáo chính trị, Đảng ta đặt ra yêu cầu để nâng cao chất lượng đảng viên: “Cán bộ lãnh đạo phải gương mẫu trong lối sống. Người có chức vụ càng cao thì yêu cầu về sự gương mẫu càng lớn”.

Đại hội VII của Đảng, trong Báo cáo xây dựng Đảng và sửa đổi Điều lệ Đảng, Đảng ta khẳng định: tiên phong, gương mẫu của cán bộ, đảng viên là một phương thức lãnh đạo của đảng, đó là: “Đảng lãnh đạo bằng công tác tư tưởng, tổ chức, vai trò tiên phong, gương mẫu của đảng viên và tổ chức đảng”.

Đại hội VIII của Đảng, trong Báo cáo Chính trị, Đảng ta đề ra yêu cầu: “Cán bộ, đảng viên phải gương mẫu tự rèn luyện, tự phấn đấu nâng cao đạo đức cách mạng “cần kiệm, liêm chính, chí công vô tư”, khắc phục chủ nghĩa cá nhân”.

Đại hội IX của Đảng, trong Báo cáo Chính trị, Đảng tiếp tục đề ra yêu cầu cán bộ, đảng viên phải thực sự tiên phong, gương mẫu trong học tập, công tác và trong rèn luyện đạo đức, lối sống, trong thực hiện pháp luật.

Đại hội X của Đảng, Đảng có đề ra mục tiêu: “Tăng cường giáo dục, rèn luyện đạo đức, lối sống, nâng cao tính tiên phong gương mẫu, phẩm chất và năng lực đội ngũ cán bộ, đảng viên…”.

Đại hội XI, Đảng ta tiếp tục đề ra nhiều giải pháp trong đó, có giải pháp: “phát huy tính tiền phong gương mẫu, chủ động, sáng tạo của đội ngũ đảng viên trong thực hiện nhiệm vụ được giao”.

Thực hiện Nghị quyết Đại hội XII của Đảng, ngày 07/6/2012, Ban Bí thư Trung ương Đảng ban hành Quy định 101-QĐ/TW về trách nhiệm nêu gương của cán bộ, đảng viên, nhất là cán bộ lãnh đạo chủ chốt các cấp. Trong đó yêu cầu: Mỗi cán bộ, đảng viên Ðảng Cộng sản Việt Nam phải tích cực học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh. Cán bộ có chức vụ càng cao càng phải gương mẫu. Đồng thời, đề ra 7 nội dung mà cán bộ, đảng viên phải thực hiện trách nhiệm nêu gương gồm: (1) Về tư tưởng chính trị, ( 2) Về đạo đức, lối sống, tác phong, (3) Về tự phê bình, phê bình, (4) Về quan hệ với nhân dân, (5) Về trách nhiệm trong công tác, (6) Về ý thức tổ chức kỷ luật và (7) Về đoàn kết nội bộ.

Đại hội XII của Đảng xác định phương hướng, nhiệm vụ công tác xây dựng Đảng trong nhiệm kỳ là: “Giữ vững bản chất giai cấp công nhân của Đảng, vai trò tiên phong, gương mẫu của cán bộ, đảng viên” và “xây dựng đội ngũ đảng viên thật sự tiên phong, gương mẫu, trọng dân, gần dân, hiểu dân, học dân, có trách nhiệm cao trong công việc,...”.

Thực hiện Nghị quyết Đại hội XII của Đảng, Bộ Chính trị ban hành Quy định số 55-QĐ/TW, ngày 19/12/2016 về một số việc cần làm ngay để tăng cường trách nhiệm nêu gương.

Ngày 25/10/2018, Ban Chấp hành Trung ương đã ban hành Quy định số 08-QĐ/TW, về trách nhiệm nêu gương của cán bộ, đảng viên, trước hết là Uỷ viên Bộ Chính trị, Uỷ viên Ban Bí thư, Uỷ viên Ban Chấp hành Trung ương với 5 điều trong đó quy định rõ trách nhiệm của cán bộ, đảng viên, của Uỷ viên Bộ Chính trị, Uỷ viên Ban Bí thư, Uỷ viên Ban Chấp hành Trung ương trong thực hiện trách nhiệm nêu gương với nhiều nội dung cụ thể.

Ðại hội XIII của Ðảng đã khẳng định: “Thực hiện nghiêm các quy định của Ðảng về trách nhiệm nêu gương, chức vụ càng cao càng phải gương mẫu. Ðảng viên tự giác nêu gương để khẳng định vị trí lãnh đạo, vai trò tiên phong, gương mẫu, tạo sự lan toả, thúc đẩy các phong trào cách mạng. Nêu gương là trách nhiệm, bổn phận và là đạo lý của người đảng viên của Ðảng trước Nhân dân; trách nhiệm nêu gương đó phải được thể hiện từ trong tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, tự phê bình, phê bình đến trong quan hệ với quần chúng, trách nhiệm trong công tác, ý thức tổ chức kỷ luật, đoàn kết nội bộ".

Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm chỉ đạo của Đảng, ngày 25/1/2017, Ban Chấp hành Đảng bộ Khối các cơ quan Trung ương đã ban hành Nghị quyết số 06-NQ/ĐUK về tăng cường tính tiên phong, gương mẫu của cán bộ, đảng viên, nhất là người đứng đầu cấp ủy, cơ quan, đơn vị trong tình hình hiện nay. Với quan điểm: Tăng cường tính tiên phong, gương mẫu của cán bộ, đảng viên ở các cơ quan Trung ương là một trong những giải pháp quan trọng trong công tác xây dựng Đảng và thực hiện nhiệm vụ chính trị của cơ quan, đơn vị. Là giải pháp nhằm thực hiện có hiệu quả Nghị quyết Trung ương 4 (khóa XII) về tăng cường xây dựng, chỉnh đốn Đảng góp phần ngăn chặn, đẩy lùi sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, những biểu hiện "tự diễn biến", "tự chuyển hóa". Cán bộ, đảng viên phải tiên phong trong công tác xây dựng đảng và làm gương cho quần chúng; lãnh đạo, quản lý phải tiên phong và làm gương cho cán bộ, công chức, viên chức, người lao động dưới quyền; cấp trên phải tiên phong và làm gương cho cấp dưới; cán bộ, đảng viên phải nêu gương trong gia đình và xã hội. Tăng cường tính tiên phong, gương mẫu của cán bộ, đảng viên, nhất là người đứng đầu cấp ủy, cơ quan, đơn vị có ảnh hưởng, tác động trực tiếp đến sự phát triển bền vững của đất nước, bởi vì các cơ quan Trung ương có nhiệm vụ tham mưu, hoạch định chính sách tầm vĩ mô và tổ chức thực hiện.

Cụ thể hóa Nghị quyết, ngày 01/11/2017, Ban Thường vụ Đảng ủy Khối các cơ quan Trung ương ban hành Quyết định 1049-QĐ/ĐUK về chuẩn mực đạo đức của cán bộ, đảng viên Đảng bộ Khối các cơ quan Trung ương theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh với nội dung: “TRUNG THÀNH - TRUNG THỰC - ĐOÀN KẾT - TẬN TỤY - SÁNG TẠO - NÊU GƯƠNG” để chỉ đạo tổ chức thực hiện trong toàn Đảng bộ.

II. NHỮNG NỘI DUNG TIÊN PHONG, GƯƠNG MẪU CỦA CÁN BỘ, ĐẢNG VIÊN ĐẢNG BỘ KHỐI CÁC CƠ QUAN TRUNG ƯƠNG

1. Tiên phong, gương mẫu kiên định với chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, tuyệt đối trung thành với Đảng, vì lợi ích quốc gia, dân tộc

Cán bộ, đảng viên Đảng bộ Khối, nhất là người đứng đầu cấp ủy, cơ quan, đơn vị phải kiên định chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối đổi mới của Ðảng, mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội. Đi đầu trong đấu tranh với những biểu hiện suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ.

Tiên phong, gương mẫu trong thực hiện, tuyên truyền và bảo vệ chủ trương, đường lối của Ðảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; sẵn sàng hy sinh lợi ích cá nhân vì lợi ích chung của Ðảng, Nhà nước và của Nhân dân.

Các cấp ủy, tổ chức đảng tăng cường giáo dục lý luận chính trị, chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối đổi mới của Ðảng, mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội thông qua việc thực hiện tốt Nghị quyết số 03-NQ/ĐUK, ngày 26/7/2021 của Ban Chấp hành Đảng bộ Khối về “tiếp tục đẩy mạnh và nâng cao chất lượng công tác bồi dưỡng lý luận chính trị trong Đảng bộ Khối các cơ quan Trung ương đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trong tình hình mới”.