Ai trong cuộc đời cũng từng ít nhất một lần gánh chịu thất bại. Không ai có thể vươn đến thành công mà không phải nếm trải cảm giác thất bại. Sau mỗi thất bại lại là một lần ta có thêm được những kinh nghiệm trong cuộc sống và trưởng thành hơn. Tuy nhiên, có một sự thất bại không thể tha thứ được vì nó đồng nghĩa với sự sụp đổ hoàn toàn: mềm yếu với chính bản thân mình. Chính vì vậy trong cuốn “Lời cỏ cây – Bàn về thân phận con người trong cuộc đời”, tác giả Márai Sádor người Hungary đã từng nói: “Trong mắt người khác bạn có thể thất bại vài ba lần nhưng với bản thân bạn không được phép trở nên mềm yếu, vì đấy là sự thất bại thảm hại nhất

Thất bại là một từ không có gì lạ lẫm trong cuộc đời mỗi con người. Nhiều người giải thích thất bại là sự thua cuộc. Đúng nhưng chưa đủ, chưa bao quát toàn bộ vấn đề. Thất bại còn là việc không thể đạt được, không thể vươn tói một cái đích nào đó mà bản thân đã đặt ra từ trước: quyền lực, tiền tài, danh vọng, sự nghiệp..thua trong một trận đấu, một cuộc thi hay đơn giản chỉ là kết quả không tốt của một bài kiểm tra. Thất bại với từng ngưòi cũng khác nhau. Với một vận động viên thể thao, sẽ là thất bại nếu người ấy không thể chiến thắng đối thủ; với ngưòi kĩ sư xây dựng, sẽ là thất bại nếu như những công trình của anh không đạt được sự vững chắc, an toàn và độ thẩm mĩ cần thiết; với người học sinh, thất bại là việc không thể vượt qua một kì thi hết sức quan trọng nào đó hoặc chỉ đơn giản là ganh đua hết sức mình cho vị trí hạng nhất để rồi cuối cùng cũng phải ngậm ngùi về nhì. Thất bại là hết sức cần thiết cho con người vì sau mỗi lần thất bại ta sẽ phải biết đứng dậy để làm lại từ đầu, để cố gắng nhiều hơn nữa sao cho tương lai không còn phải nhận trái đắng. Quan trọng hơn cả là sau mỗi lần thất bại, ta lại có thêm kinh nghiệm để không mắc sai lầm lần nữa.

Tuy nhiên, mềm yếu với bản thân lại là một thất bại hoàn toàn khác. Đó có thể coi là sự đầu hàng với những ham muốn, cám dỗ của bản thân hoặc sau mỗi lần thất bại thì trở nên sụp đổ, yếu đuối đến mức không thể đứng dậy được nữa. Con người luôn luôn bị những cám dỗ, ám ảnh về những giá trị vật chất, sự giàu sang hay thành công chỉ trong tích tắc cuốn hút khiến cho họ có thể đánh mất bản chất tốt đẹp của mình nếu không có được tâm lí và bản lĩnh vững vàng. Trong mọi việc, ta phải luôn chế ngự bản thân, không được phép để cho mình trở nên mềm yếu vì khi ấy bản lĩnh của ta sẽ được thử thách. Lằn ranh mong manh giữa tốt và xấu có thể biến mất bất cứ lúc nào nếu không biết làm chủ bản thân.

Vào một ngày nắng đẹp, khi ra đường, bạn nhặt được một cái ví với rất nhiều tiền bên trong. Trong bạn, phần ác đang cười bảo: “Cứ lấy đi, có ai biết đâu! Lấy đi để còn mua sách vở, đồ chơi, quần áo”. Thế nhưng, phần thiện ra sức khuyên bạn không nên làm như vậy. Bạn sẽ nghe theo ai? Nếu như bạn để cho những ham muốn vật chất lấn át chế ngự lí trí, bạn sẽ nghe theo phần ác. Đó chính là sự mềm yếu với bản thân. Trong giờ kiểm tra, gặp một câu hỏi khó, trong lòng bạn tự đặt ra câu hỏi: “Có nên mở tài liệu ra xem không?”. Đây là lúc tính trung thực của người học sinh được thử thách. Bạn không thể để cho cái đích điểm số biến bạn trở thành một học sinh vô kỉ luật được. Bạn không được coi tài liệu vì như vậy bạn đã để cho bản thân chiến thắng một “bạn” quá mềm yếu. Kiểm tra lần này không tốt là do không ôn bài kĩ thì lần sau còn có thể gỡ lại được, còn danh dự và đạo đức của một người học sinh khi đã bị vấy bẩn bởi cái ham muốn tầm thường vì điểm số thì rất khó có thể rửa sạch. Phải chiến thắng chính mình, sau đó mới chiến thắng đối thủ trong các cuộc thi, đó là nguyên tắc. Không được phép trở nên mềm yếu với bản thân. Giả sử bạn tham dự một cuộc thi đấu thể thao. Vinh quang và danh vọng cùng phần thưởng có giá trị liệu có thể biến bạn thành một kẻ thủ đoạn, bất chấp tất cả để giành chiến thắng? Vận động viên khi bước ra sân thi đấu luôn phải mang trong mình tinh thần chơi đẹp, đúng tinh thần thể thao, dẫu có thua cũng không dùng đến thủ đoạn. Nếu bạn là một vận động viên chân chính, chắc chắn bạn sẽ thi đấu bằng tất cả khả năng và nỗ lực của mình, không bao giờ dùng đến thủ đoạn để giành thắng lợi. Đó là lúc bạn không thất bại dẫu có thua đi chăng nữa vì bạn đã chiến thắng bản thân, không trở nên mềm yếu trước những cám dỗ.

Mềm yếu với bản thân còn là không thể đứng dậy được sau những thất bại. Thất bại là điều không thể tránh khỏi trên con đường vươn tới thành công. Nếu như sau mỗi lần thất bại bạn trở nên mềm yếu, sụp đổ hoàn toàn, cảm giác như cả thế giới tràn ngập bóng tối và không thể đứng dậy được nữa, đó là lúc bạn thất bại thảm hại nhất: thất bại với chính mình, với những người yêu mến và hi vọng vào mình. Đứa trẻ ba tuổi lần đầu tập đi chắc chắn phải ngã, vậy mà nó vẫn kiên trì tập tiếp cho đến ngày có thể đi bằng hai chân chứ không còn phải bò nữa. Bác Nguyễn Ngọc Ký lần đầu tập viết bằng chân đâu có thể trơn tru ngay được, vậy mà bây giờ bác viết bằng chân đẹp không thua gì chúng ta viết bằng tay. Những ví dụ trên cho thấy không thể đứng dậy sau thất bại cũng là một sự mềm yếu vói bản thân. Những ai đã vượt qua cái mềm yếu ấy chính là vượt lên được sự thất bại thảm hại nhất, để có cơ sở thành công trong mỗi việc mình làm.

Chế ngự được bản thân không bao giờ là một điều đơn giản. Bất cứ một con người nào đôi lúc cũng vì những ham muốn, cám dỗ tầm thường khiến cho mình trở nên phân vân như đứng trước ngã ba đường. Chính vì vậy, để không phải nhận cái thất bại thảm hại nhất là mềm yếu với bản thân, ta phải thật sự hiểu được chính mình, phải biết kiềm chế những ham muốn đó lại, phải luyện rèn bản lĩnh của mình qua năm tháng để trở nên cứng cáp hơn trong cuộc sống, có thể đối đầu được với những thử thách khó khăn ấy một cách đường hoàng, tự tin. Không ít người đã vướng vào tội lỗi, đã không thể chiến thắng những ham muốn ích kỉ và hẹp hòi của bản thân chỉ vì họ quá thiếu bản lĩnh. Chúng ta phải luôn cố gắng hết sức mình trong mọi việc để dù cho có thành công hay thất bại, ta cũng cảm thấy nhẹ nhàng và thanh thản vì đã làm bằng tất cả khả năng của mình. Đồng thời, điều này cũng giúp ta tránh được những ám ảnh day dứt về việc sử dụng những cách không tốt để giành thắng lợi. Ngoài ra, sau mỗi lần vấp ngã, ta phải biết tự đứng dậy, rút ra bài học kinh nghiệm cho bản thân và cố gắng nhiều hơn nữa trong tương lai.

Câu nói của Márai Sádor rất sâu sắc và ý nghĩa! Câu nói nhắc nhở chúng ta về việc phải luôn biết thể hiện bản lĩnh cá nhân trong những hoàn cảnh thử thách khó khăn nhất của cuộc sống, nhất là trong bối cảnh cuộc sống ngày càng trở nên phức tạp, những cám dỗ, ham muốn ngày càng nguy hiểm và khó lường. Phải giữ gìn nhân cách thật tốt và không ngừng cố gắng, phấn đấu trong mọi việc để vươn tới thành công một cách xứng đáng, đó là điều mà tôi rút ra được từ câu nói của Sador. Chúng ta phải biết làm chủ bản thân mình! Không được đầu hàng hay mềm yếu với bản thân! Giả sử sau này tôi và bạn có đối đầu nhau trong một cuộc thi, hãy cùng chiến thắng bản thân chúng ta trước đã bạn nhé!

Hai hạt giống nọ nằm cạnh nhau trong một mảnh vườn. Hạt thứ nhất tự tin vươn mầm, đón nhận ánh nắng ấm áp và đã trở thành cái cây mạnh. Hạt thứ hai rụt rè ngóc đầu dậy, sau đó lại sợ sệt rúc sâu vào đất bởi nó lo rằng nắng gió dữ dội sẽ quật ngã cơ thể yếu ớt của mình. Rồi một ngày, có con gà vào vườn tìm mồi, vô tình mổ trúng hạt cây kia. Vậy là chỉ vì sự yếu mềm, hạt cây đã thất bại thảm hại. Câu chuyện ấy khiến tôi nhớ đến bài học về sự thất bại của con người như một câu danh ngôn từng đề cập: “Trong mắt người khác bạn có thể thất bại vài ba lần nhưng với bản thân, bạn không được phép trở nên mềm yếu, vì đấy là sự thất bại thảm hại nhất” (Trích Lời cỏ cây – Bàn về thân phận con người trong cuộc đời, Márai Sádor).

Thất bại – đó là khi ta không làm được điều ta mong muốn, không đạt được đích ta đề ra. Trong cuộc sống, mỗi người đều có những ước muốn, những cái đích để vươn tới. Nhưng không phải lúc nào đường đến đích cũng dễ dàng. Những mấp mô trên đường đời đâu phải khi nào con người cũng thấy để tránh khỏi vấp ngã. Những mấp mô ấy có thể được tạo nên từ những yếu tố khác nhau: có khi là sự chủ quan như suy nghĩ còn nông cạn, năng lực còn hạn chế, thể lực vốn yếu ớt – có khi lại là do khách quan như hoàn cảnh khó khăn, sự cản trở của người khác… Bởi vậy, thất bại với mỗi người là điều không thể tránh khỏi. Có ai lại dám vỗ ngực khẳng định mình chưa thất bại bao giờ? Có chăng, điều đó chỉ xảy ra với những kẻ không có ước mong gì, chẳng dám thực hiện điều gì, cho dù là điều nhỏ nhất. Nhưng những kẻ đó đâu biết rằng đấy lại là thất bại tồi tệ của đời mình. Bởi vậy, như câu nói của Márai Sádor đã khẳng định “trong mắt người khác bạn có thể thất bại vài ba lần…”.

Cùng quan điểm với Márai Sádor, nhà thơ Tố Hữu đã từng viết:

Ai chiến thắng mà chưa từng chiến bại

Ai nên khôn mà chẳng dại đôi lần

Bạn có bao giờ thi trượt hay bị điểm kém? Bạn có khi nào bị cấp trên phê bình vì làm hỏng việc?… Bạn cũng đừng băn khoăn bởi không chỉ riêng bạn thất bại đâu mà ngay cả những chính khách, danh nhân, những con người thành công vượt bậc như Walt Disney, Vangôc, Banzắc, Bác Hồ của chúng ta… cũng từng trải qua nhiều thất bại. Điều quan trọng là chúng ta đã làm gì trước những thất bại ấy mà thôi.

Vâng, điều quan trọng không phải tìm ở đâu mà là ở chính chúng ta. Ta có thể “độ lượng” với vài ba thất bại của mình nhưng thật khó chấp nhận khi chúng ta trở nên mềm yếu. Thất bại hay thành công, tất nhiên không phải do ta hết cả nhưng trên hết bản thân mỗi người vẫn đóng vai trò quyết định đến hoàn cảnh của mình. “Thiên đường ở chính ta, địa ngục cũng ở lòng ta cả” (Chúa Giêsu) bởi không ai hiểu ta như chính chúng ta. Đứng trước thất bại, đôi khi con người không tránh khỏi sự yếu mềm. Đó là những lúc con người thấy lo lắng, thất vọng, chán nản, dễ dãi với bản thân và phó mặc tất cả cho hoàn cảnh hay số phận. Nhưng ta có biết rằng sự yếu mềm sẽ khiến mình trở nên đớn hèn, sự tự ti chi phối sẽ khiến ta thêm mụ mị, bế tắc. Cứ nghĩ mình không thay đổi được sự thất bại, thử hỏi con người còn làm được điều gì? Cứ buồn mãi, khóc mãi chỉ càng khiến thời gian trôi đi vô ích. Và rồi không những thất bại còn đó mà những thất bại tiếp theo sẽ đến với chúng ta. Sự mềm yếu, vì thế là “thất bại thảm hại nhất”. Ta hãy để ý, những người lầm lỗi, sa ngã hầu hết đều do mềm yếu. Một kẻ ăn chơi sa đoạ đâu phải nguyên nhân chính là sự dụ dỗ của bạn bè, mà là vì anh ta không làm chủ được mình, đã mềm lòng trước lời dụ dỗ đó. Một kẻ suốt đời nghiện ngập có thể thoát khỏi cảnh ấy chứ, nếu như anh ta không chặc lưỡi “một lần này thôi” khi đưa kim tiêm lên tay. Thực tế, cũng có những cán bộ cấp cao sa vào tham ô vì không cưỡng được sức mạnh của đồng tiền. Có những nhân viên suốt đời lận đận trên con đường danh vọng bởi không dám vượt qua những thử thách của công việc.

Những con người mềm yếu sao không nghĩ rằng nếu cứng rắn, can đảm vượt qua mọi thất bại, mọi thử thách, cám dỗ thì sẽ có lợi như thế nào? Khi đó con người sẽ thấy thất bại lại là mẹ của thành công. Thất bại cho ta những bài học kinh nghiệm, giúp ta từng trải và chủ động hơn trong cuộc sống. Có nhiều người thất bại nhưng do có ý chí phi thường, lòng quyết tâm cao độ mà đạt tới thành công. Tôi nhớ tới Tổng thống Mĩ A. Lincôn – một tấm gương lớn về nghị lực, niềm tin đã từng tâm sự: “Hai chân tôi không thể bám trên con đường mòn trơn trượt, nên cũng có lúc tôi chao đảo trên cuộc đua của cuộc đời. Nhưng tôi gượng dậy và tự nhủ rằng đó chỉ là một cú trượt và nó không thể làm tôi gục ngã”. Cũng như A. Lincôn, bao nhiêu người khác cũng đã đứng lên từ những “cú trượt” của đời mình như Êđixơn, như Nguyễn Ngọc Ký… Thành công lớn nhất của họ – sự chiến thắng bản thân đã giúp ta nhận ra thất bại thảm hại nhất của con người – ấy là sự mềm yếu.

Câu nói của Márai Sádor chứa đựng những bài học thật sâu sắc. Nó giúp ta hiểu hơn về sự thất bại, cho ta một lời khuyên: đừng sợ thất bại, hãy dũng cảm đương đầu với chúng! Qua đó, ta còn thấy được tầm quan trọng của bản thân mình. Ta nghiệm ra rằng: “Đỉnh núi chẳng phải là nơi chinh phục của ta mà điều ta cần vượt qua là chính bản thân mình”. (S.Hillary). Muốn thế, con người cần nghiêm khắc với chính mình, đặc biệt là trong những phút giây lòng mềm yếu. Đó chính là yếu tố giúp chúng ta thành công.

Cũng như mọi người, tôi đã từng thất bại nhiều lần và đã có đôi lần tôi tỏ ra mềm yếu. Một trong những lần đáng nhớ ấy là một bài văn bị điểm sáu, đôi chỗ còn ướt nhoè nước mắt. Nhưng rồi tôi nhận ra những giọt nước mắt càng khiến tôi bị nhiều điểm kém hơn. Và tôi đã thử cách khác: tôi nhìn lại mình trong gương, lau khô nước mắt, mỉm cười với chính mình và tự nhủ sẽ làm lại từ đầu. Vượt qua sự mềm yếu của mình, thật chẳng dễ dàng gì. Nhưng chúng ta đều hiểu rằng đó là lúc ta tránh được thất bại thảm hại nhất của bản thân để chờ đón một ngày mai sáng tươi hơn