"Mở đầu bài thơ, tác giả đã cho thấy một cảnh câu cá với ao thu và thuyền câu.
Chiếc thuyền bé tẻo teo là cho ao trở nên rộng:
Ao thu lạnh lẽo nước trong veo,
Một chiếc thuyền câu bé tẻo teo.
Nhưng cái đáng chú ý trong cảnh này là không khí "lạnh lẽo" của mùa thu và làn nước "trong veo", gợi ra một khung cảnh thật tinh khiết. Cả ao và thuyền như chỉ gợi ra cảnh câu cá, đúng hơn là một biểu trưng câu cá, tưởng như cảnh câu cá xinh xắn giữa một hòn non bộ nào. Nghĩa là nước trong, thuyền bé, gợi ra một cái thú chơi thanh tao, thoát tục, chứ không phải cuộc làm ăn kiếm lợi của ngư ông.
Phong cảnh ao thu thật tươi tắn và yên tĩnh:
Sóng biếc theo làn hơi gợn tí,
Lá vàng trước gió khẽ đưa vèo.
Hai câu thơ dùng nét động để miêu tả cảnh tĩnh.
"Sóng biếc" tương phản với "lá vàng" làm cho màu sắc sáng tươi, nỗi bật, mĩ lệ.
Nhưng đáng chú ý hơn là không khí vắng lặng như ngự trị không gian. Sóng biếc theo làn gió nhẹ chỉ hơi gợn một tí, một cái gợn rất mơ hồ, phải chú ý lắm mới thấy rõ. Có lẽ do thuyền câu bất động. Còn chiếc lá vàng rơi vừa khẽ, vừa nhanh ("khẽ đưa vèo"), không gây được một xao động nhỏ nào trong cái tĩnh mịch chung quanh.
Tầng mây lơ lững trời xanh ngắt,
Ngõ trúc quanh co khách vắng teo.
"Tầng mây lơ lững" ở giữa trời, chứng tỏ trời trong xanh, yên tĩnh cao vút thăm thẳm như mở ra chiều cao sâu vô tận. "Ngõ trúc quanh co", chứng tỏ ngõ dài, uốn khúc, có chiều sâu và vẫn "vắng teo". Cả hai chiều không gian cao, rộng đều vắng lặng hầu như tuyệt đối.
"Khách" là người khác, đối lại với chủ. "Khách vắng teo" là biểu trưng cho khung cảnh thanh tao, thoát tục như trong thơ Nguyễn Bỉnh Khiêm: "Ta dại ta tìm nơi vắng vẻ/ Người không, người đến chốn lao xao". "Khách vắng tao" chứng tỏ ông câu cá hình như hoàn toàn làm chủ khung cảnh nên thơ, vắng lặng của mình.
(Trần Đình Sử, Thu điếu (trích), in trong Đọc văn học văn,
NXB Giáo dục, Hà Nội, 2001)
Câu 1. Đoạn trích trên thuộc thể loại văn bản nào? Đoạn trích trên viết về vấn đề gì?
Câu 2. Theo em, mục đích chính của người viết trong đoạn trích trên là gì?
Câu 3. Nội dung phân tích, đánh giá của đoạn trích được triển khai theo cách nào?
Câu 4. Tìm và viết câu văn nêu đúng cách phân tích dẫn chứng gắn với so sánh, liên hệ của người viết?
Câu 5. Chỉ ra các thành phần biệt lập được sử dụng trong những câu văn sau: "Có lẽ do thuyền câu bất động. Còn chiếc lá vàng rơi vừa khẽ, vừa nhanh ("khẽ đưa vèo"), không gây được một xao động nhỏ nào trong cái tĩnh mịch chung quanh."
Câu 6. Chỉ ra cách nêu bằng chứng của người viết trong văn bản trên.
Câu 7. Xác định các ý chính được trình bày trong đoạn trích trên.
Câu 8. Nhận xét về những lí lẽ và dẫn chứng mà người viết sử dụng trong đoạn văn sau:
"Chiếc thuyền bé tẻo teo là cho ao trở nên rộng:
Ao thu lạnh lẽo nước trong veo,
Một chiếc thuyền câu bé tẻo teo.
Nhưng cái đáng chú ý trong cảnh này là không khí "lạnh lẽo" của mùa thu và làn nước "trong veo", gợi ra một khung cảnh thật tinh khiết. Cả ao và thuyền như chỉ gợi ra cảnh câu cá, đúng hơn là một biểu trưng câu cá, tưởng như cảnh câu cá xinh xắn giữa một hòn non bộ nào. Nghĩa là nước trong, thuyền bé, gợi ra một cái thú chơi thanh tao, thoát tục, chứ không phải cuộc làm ăn kiếm lợi của ngư ông."