Bài thơ "Mộ" (Chiều tối) là một trong những bài thơ tứ tuyệt chữ Hán đặc sắc nhất của Chủ tịch Hồ Chí Minh, được viết trong thời gian Người bị giam cầm trong nhà lao Tưởng Giới Thạch (Trung Quốc). Bài thơ là sự kết hợp hài hòa giữa chất thép kiên cường của người chiến sĩ cách mạng và chất tình lãng mạn của thi sĩ, thể hiện một tâm hồn ung dung tự tại và tình yêu thiên nhiên, con người mãnh liệt ngay trong hoàn cảnh ngục tù khắc nghiệt.
Mở đầu bài thơ là bức tranh thiên nhiên và hành trình mệt mỏi của người tù:
 
Quyện điểu quy lâm tầm túc thụ,
Cô vân thiên ảnh độ không giang.
(Chim mỏi về rừng tìm chốn ngủ,
Mây côi về trời tìm bóng trăng.)
Hai câu thơ mang đậm chất Đường thi, sử dụng hình ảnh ước lệ quen thuộc là "chim mỏi" và "mây côi". Hình ảnh cánh chim mỏi mệt tìm về rừng sâu, tổ ấm gợi sự vận động của thiên nhiên khi chiều xuống, nhưng cũng là ẩn dụ cho sự mệt mỏi, bơ vơ của chính người tù trên đường bị giải đi. Hình ảnh "mây côi" (đám mây lẻ loi) trôi lững lờ trên bầu trời rộng lớn càng tô đậm sự cô độc, nhỏ bé của con người trước vũ trụ bao la. Điệp từ "tầm" (tìm) cho thấy vạn vật đều khao khát sự ổn định, nơi nương náu. Cảnh vật buồn nhưng không bi lụy, mà chứa đựng sự đồng cảm sâu sắc của người tù với thiên nhiên.
Sự chuyển biến bất ngờ và thú vị nằm ở hai câu thơ cuối, khi cái nhìn của thi nhân thoát khỏi sự mệt mỏi và hướng về cuộc sống sinh hoạt đời thường của con người:
 
Sơn thôn thiếu nữ ma bao túc,
Bao túc ma hoàn lô dĩ hồng.
(Cô em xóm núi xay ngô tối,
Xay hết lò than đã rực hồng.)
Khung cảnh chuyển từ sự mênh mông, hoang vắng sang sự ấm áp, cụ thể của một xóm núi nghèo. Hình ảnh "thiếu nữ ma bao túc" (cô gái xay ngô) gợi lên sự lao động bình dị, cần mẫn của người dân quê. Công việc lặp lại "ma bao túc" (xay ngô) - "bao túc ma hoàn" (ngô xay xong) tạo nhịp điệu quay vòng, tuần hoàn của cuộc sống.
Điểm nhấn đặc biệt của bài thơ nằm ở chữ cuối cùng: "hồng" (đỏ hồng, rực hồng). Hình ảnh "lô dĩ hồng" (lò than đã rực hồng) là một hình ảnh đầy sức sống, ấm áp lạ thường. Sau một ngày dài mệt mỏi, bóng tối của buổi chiều tà, sự lạnh lẽo của núi rừng bỗng tan biến nhường chỗ cho ánh lửa hồng rực rỡ. Ánh lửa này không chỉ xua đi cái lạnh vật lý mà còn là ánh sáng của niềm tin, của sự sống mãnh liệt đang nhen nhóm trong tâm hồn người tù.
Tổng kết:
Bài thơ "Mộ" là một kiệt tác của Hồ Chí Minh, thể hiện rõ phong thái ung dung, tự tại của một vĩ nhân cách mạng. Dù trong hoàn cảnh ngục tù khắc nghiệt, Bác vẫn giữ được tình yêu thiên nhiên, con người sâu sắc và luôn hướng về ánh sáng, về sự sống. Bài thơ là sự hòa quyện tuyệt vời giữa chất cổ điển trang nhã và tinh thần lạc quan, hiện đại của người chiến sĩ Cộng sản.