Từ đầu thế kỷ X đến đầu thế kỷ XVI, vùng đất Tuyên Quang (vào các thời kỳ lịch sử có các tên gọi như châu Vị Long, lộ Tuyên Quang, trấn Tuyên Quang, phủ Tuyên Hóa...) là một vùng miền núi biên viễn phía Bắc của Đại Việt. Dưới sự quản lý của các triều đại phong kiến (Lý - Trần - Hồ - Lê sơ), tình hình kinh tế Tuyên Quang mang những nét đặc thù của vùng trung du, miền núi nhưng cũng gắn liền với sự phát triển chung của đất nước.

Những nét nổi bật về kinh tế của vùng đất Tuyên Quang trong giai đoạn này bao gồm:

1. Nông nghiệp truyền thống và kinh tế nương rẫy
Điều kiện tự nhiên: Là vùng đồi núi hiểm trở, thung lũng dọc theo hệ thống sông Lô và sông Gâm, đất đai không đồng nhất nhưng có những lưu vực màu mỡ để phát triển nông nghiệp.
Cơ cấu cây trồng: Bên cạnh việc canh tác lúa nước tại các thung lũng, ven sông suối, người dân (bao gồm cả các đồng bào dân tộc thiểu số) đẩy mạnh lúa nương, kết hợp trồng các loại cây lương thực truyền thống như ngô, khoai, sắn và các loại hoa màu khác.
Chăn nuôi: Đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp sức kéo cho nông nghiệp (đặc biệt là trâu, bò), được các triều đại phong kiến (như thời Lý) quan tâm bảo vệ nghiêm ngặt bằng luật pháp.
2. Kinh tế khai khoáng và phát triển lâm - thổ sản (Thế mạnh đặc thù)
Nghề khai mỏ: Khi bước sang thời Lê sơ (thế kỷ XV - đầu thế kỷ XVI), nhà nước rất chú trọng đến việc quản lý và khai thác tài nguyên miền núi. Tuyên Quang nổi tiếng là vùng đất có trữ lượng khoáng sản phong phú. Các sách cổ (như Lịch triều hiến chương loại chí của Phan Huy Chú) ghi chép vùng Tuyên Quang (châu Bảo Lạc và các vùng phụ cận) có nhiều hầm mỏ khai thác vàng, bạc, sắt, thiếc...
Khai thác lâm sản và sản vật quý: Nhờ diện tích rừng bao phủ lớn, kinh tế của Tuyên Quang gắn liền với việc khai thác các sản vật rừng quý hiếm phục vụ cho nhu cầu tiêu dùng trong nước và trao đổi thương mại như: gỗ các loại, trầm hương, nến, măng, răng voi, sừng tê giác,... Những sản vật này cũng là một phần nguồn thu thuế quan trọng của triều đình trung ương từ khu vực miền núi.
3. Thủ công nghiệp dân gian
Các nghề thủ công truyền thống phục vụ đời sống tự cung tự cấp phát triển ở mức độ nhất định trong các bản làng đồng bào dân tộc và khu vực định cư lâu đời.
Tiêu biểu là nghề dệt thủ công (dệt vải, thêu thùa hoa văn truyền thống với các kỹ thuật tinh xảo như người Thổ/các dân tộc địa phương dệt vải vàng ánh, thêu hoa văn xanh), nghề rèn công cụ sản xuất (dao, cuốc, rìu bằng sắt) và các nghề đan lát mây tre đan phục vụ sinh hoạt.
4. Trao đổi thương mại và buôn bán biên giới
Do đặc thù địa hình miền núi hiểm trở, hoạt động thương mại trong giai đoạn đầu (thời Lý - Trần) chủ yếu diễn ra dưới hình thức trao đổi sản vật (lâm sản, thổ sản, thủ công mỹ nghệ địa phương) lấy muối, đồ sắt, vải vóc từ dưới xuôi lên.
Vùng đất Tuyên Quang (cụ thể là khu vực biên giới như châu Vị Long xưa) từng ghi nhận các hoạt động giao thương, buôn bán trao đổi hàng hóa giữa cư dân biên giới hai nước (ví dụ sự kiện giao thương tại bến Kim Hoa vào đầu thế kỷ XI). Đến thời Lê sơ, khi bộ máy nhà nước trung ương tập quyền được củng cố vững chắc, việc quản lý thương mại và thu thuế sản vật ở trấn Tuyên Quang cũng đi vào nền nếp hơn.
Tóm lại: Từ đầu thế kỷ X đến đầu thế kỷ XVI, kinh tế Tuyên Quang mang đặc trưng của nền kinh tế nông nghiệp miền núi kết hợp khai thác lâm - khoáng sản. Dù còn mang tính khép kín và tự túc cao, nhưng nhờ tiềm năng phong phú về tài nguyên rừng và khoáng sản, vùng đất này đã đóng góp một phần không nhỏ vào nguồn lực kinh tế chung của các triều đại phong kiến Đại Việt trong công cuộc xây dựng và bảo vệ đất nước.