Để giải bài toán này, chúng ta sẽ phân tích từng trường hợp lai và lập sơ đồ lai cho mỗi phép lai. Đầu tiên, chúng ta cần xác định kiểu gen của cây lúa P và các cây lúa khác.

### 1. Xác định kiểu gen của cây lúa P

Cây lúa P có kiểu hình hạt bầu dục, chín sớm. Vì cây này dị hợp cho 2 cặp gen, chúng ta ký hiệu các gen như sau:
- Gen A: A (hạt bầu dục) và a (hạt dài)
- Gen B: B (chín sớm) và b (chín muộn)

Cây lúa P có kiểu gen là AaBb.

### 2. Sơ đồ lai cho từng trường hợp

#### Trường hợp 1: P giao phấn với cây thứ nhất

Giả sử cây thứ nhất có kiểu gen là AABB (hạt bầu dục, chín sớm). Khi lai giữa P (AaBb) và cây thứ nhất (AABB), chúng ta có thể lập bảng phân ly như sau:

| Kiểu gen | Kiểu hình | Số lượng |
|----------|--------------------------|----------|
| AABB | Hạt bầu dục, chín sớm | 60 |
| AABb | Hạt bầu dục, chín sớm | 60 |
| AaBB | Hạt bầu dục, chín sớm | 60 |
| AaBb | Hạt bầu dục, chín sớm | 60 |
| AAbb | Hạt bầu dục, chín muộn | 20 |
| Aabb | Hạt dài, chín sớm | 20 |
| aaBB | Hạt dài, chín sớm | 20 |
| aaBb | Hạt dài, chín sớm | 20 |
| Aabb | Hạt dài, chín muộn | 10 |
| aabb | Hạt dài, chín muộn | 10 |

Tổng số cây: 120 cây

#### Trường hợp 2: P giao phấn với cây thứ hai

Giả sử cây thứ hai có kiểu gen là AABb (hạt bầu dục, chín sớm). Khi lai giữa P (AaBb) và cây thứ hai (AABb), chúng ta có thể lập bảng phân ly như sau:

| Kiểu gen | Kiểu hình | Số lượng |
|----------|--------------------------|----------|
| AABB | Hạt bầu dục, chín sớm | 45 |
| AABb | Hạt bầu dục, chín sớm | 45 |
| AaBB | Hạt bầu dục, chín sớm | 45 |
| AaBb | Hạt bầu dục, chín sớm | 45 |
| AAbb | Hạt bầu dục, chín muộn | 15 |
| Aabb | Hạt dài, chín sớm | 15 |
| aaBB | Hạt dài, chín sớm | 15 |
| aaBb | Hạt dài, chín sớm | 15 |
| Aabb | Hạt dài, chín muộn | 5 |
| aabb | Hạt dài, chín muộn | 5 |

Tổng số cây: 135 cây

### 3. Giải thích kết quả

- **Trường hợp 1**: Tỉ lệ kiểu hình cho thấy rằng cây thứ nhất có kiểu gen đồng hợp cho cả hai cặp gen, dẫn đến việc tất cả các cây con đều có hạt bầu dục và chín sớm, với một số ít cây có hạt bầu dục nhưng chín muộn.

- **Trường hợp 2**: Tỉ lệ kiểu hình cho thấy cây thứ hai có kiểu gen dị hợp cho cặp gen B, dẫn đến sự phân ly kiểu hình rõ ràng hơn với sự xuất hiện của cả hạt dài và chín muộn.

### 4. Kết luận

Qua hai phép lai, chúng ta có thể thấy rõ sự ảnh hưởng của kiểu gen đến kiểu hình của cây lúa. Sơ đồ lai giúp chúng ta hình dung được cách di truyền của các tính trạng này.