Trong truyện "Gió lạnh đầu mùa" người đọc sẽ rất ấn tượng với nhân vật Sơn. Chính cậu bé thân thiện, tốt bụng, giàu tình cảm và ấm áp này đã khiến tác phẩm trở nên cuốn hút hơn.

Sáng sớm ngủ dậy khi gió lạnh đầu mùa đã thổi về, trời trắng đục, gió vi vu, khóm lan trong chậu “rung động và hình như sắt lại vì rét”. Sơn cũng thấy lạnh, em kéo chăn lên đầu rồi cất tiếng gọi mẹ. Một chén nước nóng mẹ đưa cho em “ấp vào mặt, vào má cho ấm”, một chiếc áo dạ chỉ đỏ lẫn áo vệ sinh, ngoài lại phủ cái áo vải thâm, em mặc vào, đứng trên giường quay đi quay lại bốn lần để mẹ ngắm… Những chi tiết ấy cho biết Sơn còn bé nhỏ, ngây thơ, em rất được mẹ yêu. Không một tiếng khóc, một lời vòi vĩnh, Sơn đã cùng chị Lan đi chơi vì em biết lũ bạn con nhà nghèo xóm láng “đang đợi mình ở cuối chợ để đánh khăng, đánh đáo”. Gặp các bạn, khi chúng nó đến ngắm cái áo đẹp của Sơn, em cũng hồn nhiên ngây thơ như bất cứ đứa trẻ con nào, Sơn cũng “ưỡn ngực” khoe áo mới: “Mẹ tôi còn hẹn mua cho tôi một chiếc áo nhiều tiền hơn nữa kia’. Đúng là tâm lí đáng yêu: “Già được bát canh, trẻ được manh áo mới”.

Sơn là một em bé rất giàu tình cảm. Anh em như thể chân tay… Sơn đối với em đầy tình thương. Ngủ dậy thấy lạnh, Sơn “kéo chăn lên đắp cho em” đang ngủ. Khi mẹ giơ cái áo bông cánh cũ của em Duyên – đã chết năm lên bốn tuổi – ‘Sơn nhớ em, cảm động và thương em quá’. Những cử chỉ ấy, những cảm xúc ấy cho thấy Sơn có một tâm hồn rất đẹp, rất trong sáng, còn bé nhỏ đã biết quan tâm săn sóc đến mọi người xung quanh. Em rất yêu mẹ, vâng lời mẹ, lễ phép với vú già, biết tôn trọng chị. Sơn là một đứa bé được mẹ chăm sóc và dạy bảo nên em rất ngoan. Sơn là một em bé sống với bạn bè rất có tình người.

Trong lúc mấy đứa em họ của Sơn thì “kiêu kì và khinh khỉnh” với các bạn, trái lại Sơn và chị Lan rất chan hòa với chúng. Vì thế mới thấy chị em Sơn đến, chúng nó “lộ vẻ vui mừng”. Gặp bạn, buổi sớm trong gió lạnh đầu mùa, cái nhìn của Sơn đối với bạn nhỏ, những thằng Cúc, thằng Xuân, con Tí, con Túc,… là cái nhìn yêu thương, cám thông với cảnh nghèo của bạn. Trời lạnh mà chúng nó vẫn ‘ăn mặc không khác ngày thường, vần những bộ quần áo nâu bạc đã rách vá nhiều chỗ’, và “môi chúng nó tím lại…”, chỗ áo quần rách “da thịt thâm đi”. Mỗi lần làn gió lạnh thổi qua, các bạn nhỏ của Sơn “lại run lên” và “hai hàm răng đập vào nhau”. Biết quan tâm tới đồng loại, biết san sẻ, cảm thông với bạn bè chỉ có ở những trái tim nhân ái, những tấm lòng nhân hậu. Sơn đã chơi, đã sống với bạn bằng trái tim nhân ái, bằng tấm lòng nhân hậu như thế!

Tình thương và sự quan tâm của Sơn đối với bạn còn được thể hiện bằng những cử chỉ, hành động cụ thể. Thấy cái Hiên, đứa con gái bên hàng xóm, bạn chơi với Lan và Duyên “co ro dứng bên cột quán”, chỉ mặc có ‘manh áo rách tả tơi hở cả lưng và tay’, chị Lan gọi, “nó cũng không đến… Nghe cái Hiên ? “bịu xịu” nói với chị Lan là ‘hết áo rồi, chỉ còn cái áo này’, bấy giờ Sơn mới chợt nhớ ra ‘mẹ cái Hiên rất nghèo, chỉ có nghề mò cua bắt ốc thì lấy đâu ra tiền mà sắm áo cho con nữa”. Sơn đã “động lòng thương” bạn và một “ý nghĩ tốt thoảng qua”… Sơn đã nói thầm với chị Lan về lấy chiếc áo bông cũ của em Duyên đem cho cái Hiên mặc khi gió lạnh đầu mùa đã thổi về. Sơn thấy lòng mình “ấm áp vui vui” khi đứng lặng yên chờ chị Lan chạy về lấy áo. Sao không “ấm áp vui vui” được vì một miếng khi đói bằng một gói khi no.Đâu phải là một sự bố thí ban ơn! Đó là một nghĩa cử san sẻ tình thương đồng loại “lá lành đùm lá rách”.Tấm lòng của Sơn đối với bạn nhỏ rất chân thành. Tinh cảm nhường cơm sẻ áo cho bạn rất mãnh liệt! Mặc dù đó là chiếc áo bông của em Duyên, kỉ vật thiêng liêng của mẹ, mặc dù sau đó mẹ cái Hiên đã đem áo đến trả cho mẹ Sơn, nhưng nhờ thế mà mẹ em đã biết cảnh ngộ mẹ cái Hiên, cho mẹ cái Hiên vay năm hào đem về mua áo cho con.

Sơn và chị Lan đã “cúi đầu lặng im” nhận lỗi. Mẹ đã ôm hai em vào lòng, âu yếm nhẹ trách: “dám tự do lấy áo đem cho người ta không sợ mẹ mắng ư?”. Hai chị em Lan và Sơn đã được dạy bảo, được sống trong lòng mẹ, được mẹ yêu thương nên Sơn và chị mới biết thương bạn, mới biết “thương người như thể thương thân” vậy.

Sơn là một trong những gương mặt tuổi thơ trong truyện Thạch Lam rất đáng yêu, đáng mến. Thạch Lam đôn hậu, tinh tế nên văn ông mới đậm đà và cho ta nhiều nhã thú. Trong gió lạnh đầu mùa mà lòng Sơn ấm áp biết bao!

Trong thế giới văn chương bao la, mỗi cuốn sách đều mở ra một chân trời mới với những thân phận đầy ám ảnh. Nhưng có lẽ, nhân vật để lại trong tôi ấn tượng sâu sắc nhất chính là bé Thu trong truyện ngắn "Chiếc lược ngà" của nhà văn Nguyễn Quang Sáng. Qua nhân vật này, tác giả đã khắc họa một cách chân thực và cảm động tình cha con thiêng liêng trong hoàn cảnh éo le của chiến tranh.
Bé Thu xuất hiện trước mắt người đọc với một cá tính bướng bỉnh và quyết liệt. Do xa cách cha từ khi mới một tuổi, trong tâm trí em chỉ có hình ảnh người cha chụp chung với má trong tấm ảnh cũ. Chính vì vậy, khi ông Sáu trở về với vết thẹo dài trên mặt làm biến dạng khuôn mặt thực, Thu đã kiên quyết không nhận cha. Sự phản kháng của em mạnh mẽ đến mức cực đoan: em nói trống không, từ chối sự chăm sóc, và đỉnh điểm là hất tung cái trứng cá mà ông Sáu gắp cho ra khỏi chén. Đằng sau sự bướng bỉnh ấy không phải là sự hư hỏng, mà là một tình yêu dành cho cha tuyệt đối thuần khiết. Thu không chấp nhận bất cứ ai khác thay thế vị trí người cha trong bức ảnh, dù người đó có yêu thương em đến nhường nào.
Sự chuyển biến tâm lý của bé Thu ở phần cuối truyện chính là đoạn cao trào lấy đi nhiều nước mắt của độc giả. Sau khi được bà ngoại giải thích về vết thẹo – chứng tích của chiến tranh tàn khốc, mọi nghi ngờ trong lòng em tan biến, nhường chỗ cho niềm hối hận và tình yêu thương mãnh liệt. Trong buổi sáng chia tay, tiếng kêu "Ba... a... a..." xé lòng của Thu như vỡ òa sau tám năm chờ đợi. Em ôm chặt lấy cổ ba, hôn khắp người ba và hôn cả vết thẹo dài ấy. Hình ảnh bé Thu hai chân câu chặt lấy ba, không cho ba đi, cho thấy một khao khát được yêu thương và chở che đến cháy bỏng. Tình cảm của em lúc này mạnh mẽ, hối hả như muốn bù đắp cho tất cả những khoảng thời gian xa cách và hiểu lầm trước đó.
Qua nhân vật bé Thu, Nguyễn Quang Sáng đã khẳng định một chân lý: chiến tranh có thể tàn phá nhà cửa, gây ra những vết sẹo trên thân thể, nhưng không bao giờ chia cắt được tình cảm ruột thịt. Nhân vật bé Thu không chỉ đại diện cho tâm hồn trẻ thơ hồn nhiên, quyết liệt mà còn là biểu tượng cho sức sống bất diệt của tình cha con.
Gấp trang sách lại, hình ảnh cô bé nhỏ nhắn với tình yêu cha mãnh liệt vẫn mãi ám ảnh trong tâm trí tôi. Bé Thu đã dạy cho tôi biết trân trọng hơn những giây phút bình yên bên gia đình và hiểu thêm về những mất mát mà thế hệ đi trước đã phải đánh đổi để có được hòa bình ngày hôm nay.