Trình bày quá trình vận chuyển nước chất khoáng và các chất hữu cơ ở thực vật
Quảng cáo
5 câu trả lời 59
1. Dòng mạch gỗ (Vận chuyển nước và muối khoáng)
- Dòng mạch gỗ (còn gọi là dòng đi lên) vận chuyển nước và các ion khoáng từ đất vào rễ, qua thân lên lá.
- Cấu tạo: Gồm các tế bào chết là quản bào và mạch ống. Các tế bào này nối kế tiếp nhau tạo thành những ống rỗng suốt từ rễ lên lá, giúp dòng nước di chuyển mà không gặp lực cản lớn.
- Thành phần dịch mạch gỗ: Chủ yếu là nước, các ion khoáng, ngoài ra còn có một số chất hữu cơ tổng hợp từ rễ (như hormone, acid amin).
- Động lực của dòng mạch gỗ
- Để đưa nước lên cao (đặc biệt là các cây cổ thụ), cây cần sự phối hợp của ba lực:
+ Áp suất rễ (Lực đẩy): Do hoạt động trao đổi chất ở rễ tạo ra sự chênh lệch áp suất thủy tĩnh, đẩy nước từ dưới lên. Hiện tượng rỉ nhựa và ứ giọt là minh chứng cho lực này.
+ Lực thoát hơi nước ở lá (Lực kéo): Đây là động lực quan trọng nhất. Khi lá thoát hơi nước, nó tạo ra một lực hút kéo cột nước từ dưới lên để bù đắp lượng nước đã mất.
+ Lực liên kết: Bao gồm lực liên kết giữa các phân tử nước với nhau và lực bám giữa phân tử nước với thành mạch gỗ. Lực này giữ cho cột nước liên tục, không bị đứt quãng.
2. Dòng mạch rây (Vận chuyển các chất hữu cơ)
- Dòng mạch rây (còn gọi là dòng đi xuống) vận chuyển các sản phẩm đồng hóa ở lá đến các cơ quan cần sử dụng (đỉnh sinh trưởng, quả) hoặc cơ quan dự trữ (rễ, củ, thân hành).
+ Cấu tạo: Gồm các tế bào sống là ống rây và tế bào kèm. Các ống rây nối với nhau qua các bản rây có nhiều lỗ nhỏ.
+ Thành phần dịch mạch rây: Chủ yếu là đường sucrose (chiếm 10-20%), các acid amin, vitamin, hormone thực vật và một số ion khoáng tái sử dụng (như $K^+$).
- Động lực của dòng mạch rây
+ Động lực của dòng mạch rây là sự chênh lệch áp suất thẩm thấu giữa cơ quan nguồn (nơi tạo ra chất hữu cơ - lá) và cơ quan chứa (nơi sử dụng hoặc dự trữ - rễ, quả).
+ Tại cơ quan nguồn, nồng độ sucrose cao làm tăng áp suất thẩm thấu.
+ Dịch mạch rây sẽ di chuyển từ nơi có áp suất thẩm thấu cao đến nơi có áp suất thẩm thấu thấp.
Quá trình vận chuyển các chất trong thực vật diễn ra qua hai hệ mạch chính: mạch gỗ (xylem) và mạch rây (phloem).
1. Vận chuyển nước và chất khoáng (mạch gỗ)
Nước và ion khoáng được rễ hấp thụ từ đất, sau đó vận chuyển từ rễ → thân → lá qua mạch gỗ.
Dòng vận chuyển này là một chiều (từ dưới lên).
Động lực chủ yếu gồm:Lực hút do thoát hơi nước ở lá (quan trọng nhất)
Áp suất rễ
Lực liên kết và bám dính của các phân tử nước
Quá trình này giúp cung cấp nước và khoáng cho quang hợp và các hoạt động sống của cây.
2. Vận chuyển các chất hữu cơ (mạch rây)
Các chất hữu cơ (chủ yếu là đường saccarôzơ) được tạo ra ở lá nhờ quang hợp.
Sau đó được vận chuyển qua mạch rây từ cơ quan nguồn (lá) đến cơ quan chứa (rễ, quả, hạt, thân…).
Dòng vận chuyển có thể hai chiều tùy nhu cầu của cây.
Cơ chế chủ yếu là dòng khối (áp suất thẩm thấu):Ở nguồn: nồng độ đường cao → hút nước → tăng áp suất
Ở nơi chứa: đường được sử dụng hoặc dự trữ → giảm áp suất
→ tạo chênh lệch áp suất giúp chất hữu cơ di chuyển.
Kết luận
Hai hệ mạch phối hợp chặt chẽ giúp phân phối nước, khoáng và chất hữu cơ khắp cơ thể, đảm bảo cho cây sinh trưởng và phát triển bình thường.
hai hệ mạch phối hợp chặt chẽ giúp phân phối nước,khoáng và chất hữu cơ khắp cơ thể,đảm bảo cho cây sinh trưởng và phát triển bình thường
Chiều vận chuyển: Từ rễ lên lá (dòng đi lên).
Cấu tạo: Gồm các tế bào chết (quản bào và mạch ống) nối kế tiếp nhau thành ống rỗng, giúp nước di chuyển nhanh và không bị cản trở.
Thành phần dịch mạch gỗ: Chủ yếu là nước, các ion khoáng và một ít chất hữu cơ tổng hợp từ rễ.
Động lực vận chuyển: Phối hợp bởi 3 lực:Lực đẩy (Áp suất rễ): Đẩy nước từ dưới lên.
Lực kéo (Thoát hơi nước ở lá): Đây là lực quan trọng nhất, tạo lực hút kéo cột nước đi lên cao.
Lực liên kết: Giữa các phân tử nước với nhau và với thành mạch gỗ, giúp cột nước liên tục, không bị đứt đoạn.
2. Vận chuyển chất hữu cơ (Dòng mạch rây)
Chiều vận chuyển: Từ lá đến các cơ quan dự trữ (rễ, củ, quả) hoặc các cơ quan đang sinh trưởng (dòng đi xuống hoặc đi ngang).
Cấu tạo: Gồm các tế bào sống (ống rây và tế bào kèm).
Thành phần dịch mạch rây: Chủ yếu là đường sucrose (chiếm 95%), các axit amin, vitamin và hormone thực vật.
Động lực vận chuyển: Do sự chênh lệch áp suất thẩm thấu giữa cơ quan nguồn (nơi tạo ra chất hữu cơ - lá) và cơ quan chứa (nơi sử dụng hoặc dự trữ).
- Chất hữu cơ: Được tạo ra ở lá nhờ quang hợp, sau đó vận chuyển đến các bộ phận khác (rễ, thân, quả…) qua mạch rây (có thể theo nhiều hướng)
Quảng cáo
Bạn cần hỏi gì?
Câu hỏi hot cùng chủ đề
-
Đã trả lời bởi chuyên gia
3128 -
2688
