- Trong hóa học, phản ứng trung hòa là một trường hợp đặc biệt của phản ứng trao đổi, xảy ra khi một axit tác dụng với một bazơ để tạo thành muối và nước.
- Về bản chất, đây là sự kết hợp giữa ion $H^{+}$ của axit và ion $O{H}^{-}$ của bazơ để tạo thành phân tử nước (H₂O).
1. Phương trình tổng quát
- Phương trình dạng chữ: Axit + Bazơ $\to$ Muối + Nước
- Phương trình ion rút gọn: $H^{+}+O{H}^{-}\to H_{2}O$
2. Các ví dụ minh họa
Ví dụ 1: Axit mạnh tác dụng với bazơ mạnh
- Đây là ví dụ phổ biến nhất giữa axit clohiđric và natri hiđroxit.
- Phương trình: $HCl+NaOH\to NaCl+H_{2}O$
- Hiện tượng: Nếu cho thêm vài giọt chỉ thị phenolphtalein vào dung dịch NaOH (đang có màu hồng), khi nhỏ từ từ HCl vào đến khi phản ứng vừa đủ, dung dịch sẽ mất màu.
Ví dụ 2: Axit tác dụng với bazơ không tan
- Phương trình: $H_{2}S{O}_4+Cu{(OH)}_2\to CuS{O}_4+2H_{2}O$
- Hiện tượng: Chất rắn $Cu{(OH)}_2$ màu xanh lơ tan dần trong dung dịch axit sunfuric, tạo thành dung dịch muối đồng(II) sunfurat có màu xanh đặc trưng.
Ví dụ 3: Phản ứng trong đời sống
- Phương trình: $2HCl+Mg{(OH)}_2\to MgC{l}_2+2H_{2}O$
- Đây là phản ứng xảy ra khi ta uống thuốc kháng axit (chứa magie hiđroxit) để làm giảm lượng axit dư thừa trong dạ dày, giúp giảm đau và ợ chua.
3. Đặc điểm của phản ứng trung hòa
- Tỏa nhiệt: Hầu hết các phản ứng trung hòa đều tỏa nhiệt (làm ống nghiệm nóng lên).
- Thay đổi độ pH: Phản ứng này đưa độ pH của dung dịch về gần mức trung tính (pH $\approx 7$). Nếu lượng axit và bazơ phản ứng vừa đủ, dung dịch sau phản ứng sẽ không còn tính axit hay tính bazơ mạnh như ban đầu.