Câu 1: Thể thơ và căn cứ xác định
- Thể thơ: Tự do.
- Căn cứ xác định:
+ Số chữ trong các dòng thơ không bằng nhau (có dòng ngắn, dòng dài xen kẽ).
+ Cách gieo vần và ngắt nhịp linh hoạt, không tuân theo quy tắc nghiêm ngặt của các thể thơ truyền thống (như lục bát hay đường luật).
+ Phù hợp để diễn tả dòng cảm xúc dạt dào, biến chuyển của người cha trước lúc hy sinh.
Câu 2: Những hình ảnh dùng để so sánh với sự lớn lên của con
- Trong bài thơ, sự lớn lên của người con được đặt trong sự vận động của thiên nhiên và đất nước:
+ Con lớn lên cùng với sự hồi sinh của đất nước sau chiến tranh.
+ Lớn lên như cây mọc thẳng.
+ Lớn lên như chim bay cao.
(Tùy vào văn bản cụ thể bạn đang học, sự lớn lên còn gắn với hình ảnh ánh sáng bầu trời và tương lai hòa bình).
Câu 3: Hiệu quả của biện pháp tu từ trong các dòng thơ in đậm
(Giả định các dòng in đậm là: "Phải làm chim bay cao, phải làm cây mọc thẳng")
- Biện pháp tu từ: Điệp cấu trúc (phải làm...) kết hợp với hình ảnh ẩn dụ (chim bay cao, cây mọc thẳng).
- Hiệu quả:
+ Về nội dung: Khẳng định ước nguyện của người cha mong muốn con trưởng thành trở thành người có ích, có bản lĩnh và chính trực. "Chim bay cao" tượng trưng cho ước mơ, hoài bão lớn; "Cây mọc thẳng" tượng trưng cho nhân cách ngay thẳng, không khuất phục trước khó khăn.
+ Về nghệ thuật: Tạo nhịp điệu dồn dập, mạnh mẽ như một mệnh lệnh từ trái tim, nhấn mạnh sự kỳ vọng thiết tha và làm tăng sức biểu cảm cho lời dặn dò.
Câu 4: Nhận xét nội dung lời dặn của người cha
- Lời dặn của người cha trong đoạn thơ trên mang ý nghĩa nhân văn và giáo dục sâu sắc:
+ Về quan niệm sống và cái chết: Cha dạy con đừng quá bi lụy vào nỗi đau mất mát ("đừng hỏi: cha còn hay mất"). Với người lính, cái chết không phải là kết thúc mà là sự hóa thân vào hồn sông núi, vào tự do của dân tộc ("cha sống mãi trong ánh sáng bầu trời").
+ Về lòng biết ơn: Cha nhắc nhở con phải biết trân trọng cuộc sống hòa bình hiện tại vì đó là thành quả được đánh đổi bằng xương máu ("con phải biết hưởng cho xứng đáng").
+ Về lý tưởng sống: Lời dặn cuối cùng ("phải làm chim bay cao, phải làm cây mọc thẳng") là lời định hướng nhân cách quan trọng nhất. Cha muốn con sống có khát vọng và sống chính trực, xứng đáng với sự hy sinh của thế hệ đi trước.
=> Tổng kết: Lời dặn không chỉ là tình cảm phụ tử riêng tư mà còn là lời trao gửi thế hệ, khơi dậy trong người con lòng tự hào, trách nhiệm với bản thân và đất nước.

Thể thơ: Tự do.
Căn cứ xác định:

Số chữ trong mỗi dòng thơ không cố định (có câu 4 chữ, câu 5 chữ, có câu dài hơn).
Cách gieo vần và ngắt nhịp linh hoạt, không tuân theo quy tắc nghiêm ngặt của các thể thơ truyền thống như lục bát hay đường luật.
Câu 2: Những hình ảnh dùng để so sánh với sự lớn lên của người con
Những hình ảnh được dùng để so sánh (hoặc gắn liền) với sự lớn lên của đứa con trong bài thơ là:

Cây xanh: "Con sẽ lớn lên như cây xanh mọc thẳng".
Chim bay: "Con phải làm chim bay cao".
Ánh sáng: Sự lớn lên của con gắn liền với sự tiếp nối lý tưởng và ánh sáng của cha.
Câu 3: Hiệu quả của biện pháp tu từ trong các dòng thơ in đậm
(Do bạn không in đậm cụ thể trong tin nhắn, mình sẽ phân tích dựa trên đoạn thơ bạn trích dẫn ở câu 4, thường là phần trọng tâm của bài):

Biện pháp tu từ Điệp ngữ: "Cha sống mãi", "Ánh sáng", "Bầu trời".

Tác dụng: * Về nội dung: Khẳng định sự bất tử của người chiến sĩ. Dù hy sinh về thể xác nhưng tinh thần và lý tưởng của người cha vẫn luôn tồn tại trong lòng mọi người và trong hòa bình của đất nước.

Về nghệ thuật: Tạo nhịp điệu tha thiết, trang nghiêm, như một lời thề và lời nhắn nhủ khắc sâu vào tâm trí người đọc.
Biện pháp So sánh/Ẩn dụ: "Làm chim bay cao", "làm cây mọc thẳng".

Tác dụng: Gợi hình ảnh về một lối sống có lý tưởng, có hoài bão (bay cao) và trung thực, ngay thẳng, có bản lĩnh (mọc thẳng).
Câu 4: Nhận xét nội dung lời dặn của người cha
Lời dặn của người cha trong đoạn thơ mang ý nghĩa sâu sắc và cảm động:

Về thái độ sống: Cha muốn con vượt qua nỗi đau mất mát cá nhân ("đừng hỏi cha còn hay mất") để nhìn thấy cha trong thành quả cách mạng, trong sự tự do của đất nước.
Về trách nhiệm: "Biết hưởng cho xứng đáng" không phải là hưởng thụ ích kỷ, mà là trân trọng hòa bình đã đổi bằng xương máu.
Về nhân cách: Lời dặn "làm chim bay cao", "làm cây mọc thẳng" là mong muốn con trở thành người có ích, có tài và có đức, sống mạnh mẽ và chính trực.
Tóm lại: Đây không chỉ là lời dặn của một người cha với con trai, mà còn là lời của một thế hệ đi trước gửi gắm niềm tin, hy vọng vào thế hệ tương lai.